تا امروز گزارشی در مورد نظارت مجلس بر صداوسیما ندیده‌ام! | صداوسیما باید از انحصار یک جریان خارج خاص شود

مجید نصیرپور، نماینده مجلس و نایب‌رئیس اول کمیسیون اجتماعی، در گفت‌و‌گو با «فراز» درباره احتمال تغییر رئیس صداوسیما و ضرورت تغییر رویکرد این سازمان گفت: مسئولیت‌هایی که در ساختار سیاسی و مدیریتی کشور به افراد واگذار می‌شود، معمولاً دوره مشخصی دارد و طبیعی است که در پایان این دوره، درباره جابه‌جایی یا ادامه فعالیت افراد گمانه‌زنی شود.

او با اشاره به جایگاه ویژه صداوسیما افزود: «صدا و سیما بر اساس قانون اساسی سازمانی است که ریاست آن با انتخاب رهبر جمهوری اسلامی تعیین می‌شود. دوره ماموریت آقای دکتر جبلی نیز به نظرم در شهریورماه خاتمه پیدا می‌کند و طبیعتاً عملکرد ایشان این روز‌ها مورد نقد و بررسی قرار می‌گیرد.»

صداوسیما؛ رسانه ملی یا رسانه یک جریان خاص؟

نصیرپور با تأکید بر اینکه هدف از نقد صداوسیما باید ارتقای کیفیت و اثربخشی این سازمان باشد، گفت: صداوسیما تنها رسانه‌ای است که گستره ملی و اعتبارات ملی دارد و به نوعی تریبون حاکمیت محسوب می‌شود؛ بنابراین چه آقای جبلی در این مسئولیت باقی بماند و چه فرد دیگری جایگزین او شود، باید به ماهیت «ملی» این مأموریت توجه شود.

این نماینده مجلس با اشاره به شرایط سیاسی و اجتماعی کشور ادامه داد: «امروز به شدت نیازمند انسجام ملی هستیم. همان‌طور که در حوزه نظامی نیاز داریم از نیرو‌های مسلح دفاع تمام‌قد داشته باشیم، در حوزه فرهنگ، دیپلماسی، اقتصاد و تولید آرامش در کشور نیز به یک حرکت و انسجام ملی نیازمندیم و شاید نقش محوری این انسجام را صداوسیما بر عهده داشته باشد.»

او، اما یکی از مشکلات اصلی رسانه ملی را حاکم بودن یک نگاه محدود سیاسی و فرهنگی دانست و گفت: «متأسفانه سال‌هاست بخش فرهنگی و سیاسی صداوسیما در اختیار یک گروه خاص است که به لحاظ فکری، آنچه به نظر می‌آید با اکثریت جامعه همخوانی ندارد و مطالبات عمومی مردم را نمایندگی نمی‌کند.»

به گفته نصیرپور، ادامه چنین رویکردی باعث می‌شود صداوسیما «اثرگذاری خود را از دست بدهد.»

همه نگاه‌های سیاسی باید در رسانه ملی دیده شوند

نایب‌رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس درباره رویکرد مطلوب برای مدیریت آینده صداوسیما نیز تأکید کرد که این سازمان باید بتواند تنوع دیدگاه‌های سیاسی درون نظام را بازتاب دهد.

او گفت: «در حوزه سیاسی، توجه به همه نگاه‌های سیاسی درون نظام یک ضرورت است. این موضوع نباید فقط در حد شعار باقی بماند و عملاً باید اتفاق بیفتد. صداوسیما باید تریبونی باشد که تفکرات و تنوعات سیاسی بتوانند در آن اظهار نظر کنند و حول محور نظام سیاسی کشور جمع شوند.»

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که مسئله فاصله بخشی از جامعه با رسانه ملی طی سال‌های اخیر بار‌ها از سوی مسئولان، نمایندگان و کارشناسان رسانه مطرح شده است؛ فاصله‌ای که به گفته منتقدان، تنها با تغییر مدیر ارشد سازمان برطرف نمی‌شود و نیازمند تغییر در سیاست‌گذاری، تولید محتوا و نحوه مواجهه با جامعه است.

انتقاد از عملکرد دستگاه‌های فرهنگی

نصیرپور دامنه انتقاد خود را از صداوسیما فراتر برد و عملکرد مجموعه دستگاه‌های فرهنگی کشور را نیز مورد پرسش قرار داد.

او با اشاره به تغییرات گسترده فرهنگی در جامعه گفت: «امروز بخشی از بدنه اجتماعی کشور نسبت به وضعیت فرهنگی کشور معترض است. من معتقدم عدم مسئولیت‌پذیری دستگاه‌های فرهنگی در این زمینه مؤثر است.»

این نماینده مجلس با اشاره به تعدد نهاد‌های فرهنگی کشور افزود: «ما تعداد بسیار زیادی دستگاه فرهنگی داریم که فقط یکی دو تا از آنها در اختیار دولت هستند. حوزه‌های علمیه، نهاد‌های نمایندگی در دانشگاه‌ها، صداوسیما، حوزه هنری و سازمان تبلیغات همه در حوزه فرهنگی مسئولیت داشته‌اند و همچنان مسئولیت دارند.»

به گفته او، اگر امروز بخشی از جامعه نسبت به وضعیت فرهنگی کشور اعتراض دارد، «این محصول عملکرد همه دستگاه‌های فرهنگی» است و نمی‌توان مسئولیت آن را تنها متوجه دولت کرد.

نصیرپور در عین حال معتقد است برخی از این نهادها، از جمله صداوسیما، نسبت به عملکرد فرهنگی خود پاسخگویی کافی ندارند و باید به مسئولیت اصلی خود بازگردند.

 مجلس نمی‌تواند رئیس صداوسیما را تغییر دهد؛ اما می‌تواند نظارت کند

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این گفت‌و‌گو به نقش مجلس در قبال صداوسیما مربوط می‌شود. نصیرپور در پاسخ به این پرسش که اگر رویکرد فعلی رسانه ملی ادامه پیدا کند، مجلس چه اقدامی می‌تواند انجام دهد، گفت: «انتصاب رئیس صداوسیما از اختیارات رهبری نظام است و مجلس در موضوع انتصاب رئیس این سازمان مأموریتی ندارد.»

با این حال، او تأکید کرد که این به معنای ناتوانی مجلس در برابر عملکرد رسانه ملی نیست.

نصیرپور توضیح داد: «در خصوص برنامه‌ها و اعمال نظارت، به جهت اینکه اعتبارات ملی و درآمد‌های عمومی کشور به این سازمان اختصاص پیدا می‌کند و هزینه‌های آن از منابع داخل نظام و در قوانین بودجه تصویب می‌شود، مجلس می‌تواند از منظر نظارتی وارد فعالیت‌های صداوسیما شود.»

او همچنین به شورای سیاست‌گذاری صداوسیما اشاره کرد و گفت نمایندگان مجلس در این شورا عضویت دارند و این شورا مسئولیت نظارت بر عملکرد سازمان را بر عهده دارد.

نایب‌رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس در نهایت از عملکرد این سازوکار نظارتی نیز انتقاد کرد و گفت: «گزارشی از همکارانی که عضو شورای سیاست‌گذاری صداوسیما هستند تا به حال نشنیده‌ام و فکر می‌کنم اعمال نظارت به قدر کافی مؤثر نبوده است.»

او تأکید کرد: «مجلس حتماً از جهات نظارتی می‌تواند روی صداوسیما نظارت داشته باشد و امیدوارم این اتفاق بیفتد.»

مسئله فراتر از «جبلی» است

سخنان نصیرپور را می‌توان نشانه‌ای از تغییر زاویه بحث درباره آینده صداوسیما دانست؛ بحثی که دیگر صرفاً به ماندن یا رفتن پیمان جبلی محدود نیست. حتی اگر مدیریت سازمان تغییر کند، پرسش اصلی این است که آیا سیاست‌های رسانه ملی نیز تغییر خواهد کرد یا صرفاً مدیر جدیدی بر ساختار موجود قرار می‌گیرد؟

از نگاه این نماینده مجلس، مسئله اصلی صداوسیما «رویکرد» است؛ رسانه‌ای که قرار است تریبون ملی باشد، اما اگر نتواند تنوع سیاسی و اجتماعی جامعه را بازتاب دهد و بخش‌هایی از مردم خود را در آن نبینند، از کارکرد اصلی خود فاصله خواهد گرفت.

در چنین شرایطی، پایان دوره ریاست پیمان جبلی می‌تواند به فرصتی برای بازنگری در سیاست‌های رسانه ملی تبدیل شود؛ چه او در سمت خود ابقا شود و چه فرد دیگری سکان صداوسیما را در دست بگیرد.