گره‌گشاییِ حقوقی در پرونده خلبانان مفقود؛ ایران از اسارت قهرمانانش مطمئن است

ماه از حماسه سوخو-۲۴‌ها گذشت؛ نبردی که معادلات آسمان را تغییر داد و خلبانان غیور ما را به قهرمانان ملی تبدیل کرد. در حالی که قطر ماه‌ها اسارت جواد صالحی، عبدالمجید دشتیان و عمران به‌روشیان را انکار می‌کرد، ورود مقتدرانه ستاد کل نیرو‌های مسلح به پرونده و ارجاع موضوع به کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، پرده از حقیقتی بزرگ برداشت: «ایران از زنده بودن خلبانانش مطمئن است.»

دانلود

فیلم اصلی

۱۱ اسفند ۱۴۰۴؛ دو فروند سوخو-۲۴ ارتش در یک عملیات پیچیده و حماسی به سمت العدید پرواز می‌کنند. شاهکاری هوانوردی که یکی از افتخارآمیزترین عملیات‌های رزمی نیروی هوایی را رقم زد. ماموریت با موفقیت کامل انجام می‌شود، اما در مسیر بازگشت، پدافند شلیک می‌کند و چهار خلبان ناچار به اجکت می‌شوند.

از آن روز تاریخی، ۶ ماه گذشته است. پیکر «مجید کاظمی» به وطن برگشت، اما سه نام دیگر — جواد صالحی، عبدالمجید دشتیان و عمران به‌روشیان — در هاله‌ای از ابهام و پنهان‌کاری باقی ماندند. ۶ ماه تمام، قطر مدعی بود فقط یک پیکر پیدا کرده و بس! سخنگوی وزارت خارجه‌شان جلو دوربین‌ها آمد و با قاطعیت اسارت خلبانان را انکار کرد.

در این میان، حساسیت این پرونده ملی ایجاب می‌کند که دستگاه دیپلماسی با جدیت و شتاب بیشتری ابعاد مختلف آن را پیگیری کند. خلبانانی که خردکننده‌ترین ضربه را به قلب دشمن زدند و یکی از بزرگ‌ترین افتخارات تاریخ نیروی هوایی را آفریدند، چشم‌انتظار ورود قاطعانه و بدون فوت وقت وزارت امور خارجه هستند. ۶ ماه بلاتکلیفی، لزوم پیگیری‌های مؤثرتر و اتخاذ موضعی محکم‌تر در برابر ادعا‌های طرف قطری را روشن می‌سازد.

قطر با کارشکنی پیاپی حتی اجازه ورود به تیم کارشناسی ارتش را نمی‌دهد و برخلاف روشن‌ترین بند‌های کنوانسیون ژنو، این سه قهرمان را از حق ابتداییِ یک تماس ساده با خانواده‌هایشان محروم کرده است؛ مسئولیتی که بیش از پیش بر دوش دیپلماسی رسمی ماست تا با عبور از رایزنی‌های اولیه و با رویکردی فعالانه، اجازه ندهد قهرمانان وطن در غربت، تحت تأثیر زمان یا مصلحت‌سنجی‌های منطقه‌ای قرار گیرند و تعیین تکلیف این پرونده باید در اولویت مطلق دستگاه دیپلماتیک باشد.

با این حال، در میان این انکارها، یک اقدام حقوقی معادله بازی را به‌کلی عوض کرده است. ورود رسمی ستاد کل و ارسال نامه مستقیم به رئیس کمیته بین‌المللی صلیب سرخ با استناد به مواد ۷۰ و ۷۸ کنوانسیون ژنو، یک پیغام بزرگ و امیدبخش درون خود دارد:

«ایران از زنده بودن خلبانان خود مطمئن است.»

طرح پرونده در بالاترین سطح حقوقی و ورود صلیب سرخ برای «دیدار و راستی‌آزمایی»، دیگر یک درخواست تشریفاتی یا جست‌وجوی پیکر‌ها نیست؛ این یعنی سه قهرمان غیور ما زنده در دست نیرو‌های قطری هستند. صلیب سرخ نهاد جست‌وجوی اموات نیست، نهاد دیدار با «اسرای زنده» است.

پنهان‌کاری قطر بالاخره به انتهای خط رسیده و وقت آن است که دیپلماسی هم‌پای غیرت خلبانانش اقتدار نشان دهد. جواد صالحی، عبدالمجید دشتیان و عمران به‌روشیان زنده‌اند. گره این پرونده ۶ ماهه بالاخره در حال باز شدن است و امید است این سه فرزند قهرمان ایران، به‌زودی به آغوش وطن بازگردند.