افزایش سرخوردگی در پی گسترش دامنه مناقشه خاورمیانه توسط انصارالله و عدم تمایل آمریکا به مداخله

اگرچه مقامات آمریکایی اذعان دارند که این گروه یمنی با هدف نهایی تسلط بر تنگه حیاتی باب‌المندب در حال پیشروی است، اما دولت ترامپ سیگنال‌هایی مبنی بر بی‌علاقگی به استفاده از ارتش آمریکا برای متوقف کردن آنها ارسال می‌کند و در عوض بر عربستان سعودی تکیه کرده است.

با این حال، حتی با پشتیبانی اطلاعاتی و داده‌های هدف‌گیری اضافی آمریکا، عربستان سعودی نتوانسته است به‌طور مؤثر انصارالله را از تصرف شهر‌های ساحلی کلیدی در یمن بازدارد که این امر مقامات خلیج فارس و آمریکا را ناامید کرده است. منابعی که با سی‌ان‌ان صحبت کردند، تردید خود را ابراز داشتند که سعودی‌ها بتوانند به‌تنهایی انصارالله را متوقف کنند.

حرکات انصارالله برای منابع منطقه‌ای و همچنین دیپلمات‌های سابق که می‌گفتند ضعف نیرو‌های یمنی تحت حمایت سعودی به‌خوبی شناخته شده بود، غافلگیرکننده نبوده است. مقامات آمریکایی گفتند گزارش‌های اطلاعاتی آمریکا ماه‌ها نشان می‌داد که این گروه تلاش خواهد کرد همان‌طور که ایران در اوایل سال جاری انجام داد، مسیر آبی کلیدی دیگری را برای کشتیرانی تجاری ببندد.

با این وجود، یک مقام آمریکایی به سی‌ان‌ان گفت که آمریکا معتقد است در حال حاضر همه آنچه را که برای موفقیت در برابر انصارالله نیاز است، در اختیار عربستان سعودی قرار می‌دهد و به افزایش اخیر اشتراک‌گذاری پشتیبانی اطلاعاتی و داده‌های هدف‌گیری با پادشاهی اشاره کرد. دو منبع به سی‌ان‌ان گفتند که پس از حدود یک دهه آموزش ارتش دولت یمن، پادشاهی به مقامات آمریکایی اطمینان داده بود که به توانایی خود اطمینان دارند.

نیرو‌های دولتی یمن تحت حمایت سعودی، بیش از یک دهه پیش در جریان جنگ داخلی بی‌رحمانه یمن، شروع به جنگیدن با انصارالله کردند که توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران (IRGC) حمایت و آموزش می‌بینند. آتش‌بسی که در سال ۲۰۲۲ با میانجی‌گری سازمان ملل حاصل شد، دوره‌ای از خصومت‌های نسبتاً کم‌شدت را بین دو طرف به همراه داشت.

با این حال، در هفته‌های اخیر جنگ از سر گرفته و تشدید شده است. سعودی‌ها، انصارالله را به هدف قرار دادن مکه، مقدس‌ترین شهر اسلام، متهم کردند و انصارالله مدعی است که یک جنگنده اف-۱۵ سعودی را سرنگون کرده است. در روز گذشته، هشدار‌ها در سراسر ریاض به صدا درآمد که نخستین باری است که پایتخت از زمان آغاز تنش با انصارالله در ماه ژوئیه، مستقیماً تهدید شده است.

انصارالله اعلام کرد که روز شنبه سایت‌های «حساس» در ریاض و یک تأسیسات آرامکو در ینبع را با موشک و پهپاد هدف قرار داده است. این گروه مشخص نکرد که دقیقاً چه نقاطی را در پایتخت عربستان هدف قرار داده‌اند. ویدئوی رویترز ستون بزرگی از دود سیاه را در نزدیکی فرودگاه اصلی شهر نشان داد، اما مشخص نبود چه چیزی باعث آتش‌سوزی شده است. هیچ گزارشی از تلفات یا خسارات منتشر نشد.

در بیانیه‌ای که اواخر روز شنبه منتشر شد، ائتلاف تحت رهبری عربستان که با انصارالله می‌جنگد، اعلام کرد که پدافند هوایی‌اش یک موشک بالستیک را که در سحرگاه توسط این گروه شبه‌نظامی به سمت ریاض پرتاب شده بود، رهگیری و منهدم کرده است. این بیانیه همچنین گفت که سایر حملات تلاش‌شده توسط انصارالله علیه اهداف غیرنظامی در سراسر کشور، از جمله حمله به بندر ینبع در دریای سرخ که محل پایان خط لوله نفتی کلیدی عربستان است، خنثی شده است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تصریح کرده است که خط قرمز فعلی او، مشارکت مستقیم نظامی آمریکا در حملات جنبشی علیه انصارالله است. تا به امروز، حمایت نظامی آمریکا صرفاً ارائه اطلاعات و داده‌های هدف‌گیری برای حملات سعودی بوده است.

یک مقام آمریکایی گفت: «بدون حملات تهاجمی.»

منابع متعدد در خلیج فارس و آمریکا می‌گویند پیام‌رسانی ترامپ به ایرانی‌ها نشان می‌دهد که او تمایلی به حمایت از متحدان آمریکا در منطقه ندارد.

ترامپ آخر هفته گذشته در سخنانی خطاب به خبرنگاران در ایرلند گفت: «انصارالله با ما تماس گرفتند و نمی‌خواهند با ما بجنگند. آنها نمی‌خواهند ما به دنبالشان برویم و ترجیح می‌دهند ما درگیر نشویم و اجازه می‌دهند بیشتر کشتی‌ها عبور کنند.»

ترامپ با اشاره به عربستان سعودی گفت: «این فقط یک کشور است که خیلی از آن راضی نیستند و ما آن را درست خواهیم کرد.»

باربارا لیف، دیپلمات سابق آمریکایی که در سراسر خاورمیانه کار کرده است، نظرات ترامپ درباره انصارالله را «تکان‌دهنده» خواند.

او به سی‌ان‌ان گفت: «این روش بسیار خشن برای برخورد با رابطه خود با یک شریک نزدیک است که به نظر می‌رسد توافق خود را با گروهی که به عنوان (سازمان تروریستی خارجی) تعیین کرده‌اید و به آن شریک حمله کرده است، ترجیح می‌دهید.» دولت در مارس ۲۰۲۵ انصارالله را به عنوان سازمان تروریستی خارجی تعیین کرد.

محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، هفته گذشته دو بار با ترامپ صحبت کرد تا درخواست حملات آمریکا علیه انصارالله را مطرح کند. این درخواست تاکنون رد شده است و منابع گفتند سخت است بتوان گفت آیا سیاست دولت تغییر خواهد کرد یا خیر.

در حالی که کمک نظامی برای عملیات تهاجمی عربستان سعودی حیاتی است، حفاظت از زیرساخت‌های داخلی این کشور به نگرانی فوری‌تری تبدیل شده است. مقامات منطقه‌ای به آسوشیتدپرس گفتند که از آنجا که ارتش عربستان با کمبود رهگیر‌های موشکی مواجه است، ریاض از فرانسه، بریتانیا، پاکستان و مصر درخواست حمایت پدافند هوایی کرده است.

در میان این سرخوردگی از پیشروی‌های انصارالله، بسیاری از منابع خلیج فارس معتقدند که این تهاجم نشان‌دهنده جبهه جدیدی در جنگ ایران است که می‌تواند درگیری را طولانی‌تر کند. علی‌رغم برخی تلاش‌ها برای برخورد جداگانه با مسائل، منابع به‌طور فزاینده‌ای معتقدند که بدون برخورد با انصارالله، پیشرفت در مورد ایران بعید است.

جویی هود، سفیر سابق آمریکا که بخش زیادی از دوران حرفه‌ای خود را در خاورمیانه گذرانده، گفت: «فشار انصارالله در دریای سرخ، سپاه پاسداران را جسورتر می‌کند. سعودی‌ها باید این مشکل را حل کنند، در غیر این صورت با تفنگی روی میز مذاکره می‌کنند و این کار را نخواهند کرد.»

هود، مانند سایر منابع، خاطرنشان کرد که اگرچه انصارالله ادعا می‌کند که جنگ آنها فقط با سعودی‌ها است، اما پیوند آشکاری با ایران وجود دارد.

هود گفت: «ایران اکنون در یک نبرد وجودی است و از همه نیرو‌های نیابتی خود برای جنگیدن استفاده می‌کند. انصارالله توسط ایران کنترل از راه دور نمی‌شود، اما به سوخت آنها نیاز دارد. بنابراین، بیانیه‌های انصارالله درباره اینکه چرا اکنون این تهاجم را انجام می‌دهند، بازتاب کاملی از واقعیت نیست.»

وضعیت در یمن، سایر مذاکرات از جمله مذاکرات بر سر تنگه هرمز را پیچیده کرده است.

اولین نشست میان کشور‌های شورای همکاری خلیج فارس (GCC) و ایران از زمان آغاز جنگ آمریکا و ایران، اوایل این هفته لغو شد. عربستان سعودی تصمیم گرفت در میان نگرانی‌ها پیرامون لحن توافق احتمالی بین عمان و ایران برای بازگشایی تنگه هرمز شرکت نکند و سایر کشور‌های خلیج فارس نیز از آن پیروی کردند. منابع منطقه‌ای گفتند این سیگنال واضحی است که پادشاهی هیچ سودی در تعامل با ایرانی‌ها در میان حملات فعال انصارالله نمی‌بیند.

یک منبع منطقه‌ای به سی‌ان‌ان گفت: «به دلیل حملات انصارالله و وضعیت نزدیک کریدور باب‌المندب، این موضوع بر توافق تنگه هرمز تأثیر می‌گذارد. سعودی‌ها خواستار رویکرد همه‌یا‌هیچ هستند که قابل درک است، اما این امر روند را به تأخیر می‌اندازد.»

به مدت حدود یک دهه، سعودی‌ها در حال آموزش ارتش یمن بوده‌اند و تاکنون این نیرو‌ها نتوانسته‌اند به‌طور مؤثر انصارالله را عقب برانند. حملات سعودی، با پشتیبانی اطلاعاتی و هدف‌گیری دقیق آمریکا، شبه‌نظامیان را از اعمال فرماندهی قاطع بر برخی از سرزمین‌های تصرف‌شده بازداشته است، اما پیشروی‌ها به‌طور کامل دفع نشده‌اند.

منابع گفتند که سطوح عالی دولت آمریکا در دهه گذشته علی‌رغم اینکه مقامات پایین‌رتبه آمریکایی و بازیگران منطقه‌ای خواستار توجه بیشتر به این گروه شورشی در حین قدرت گرفتن آن بودند، تا حد زیادی تهدید انصارالله را نادیده گرفتند. کارزار نظامی سال گذشته آمریکا علیه انصارالله نیز محدودیت‌های قدرت آتش آمریکایی را آشکار کرد، زیرا ماه‌ها بمباران نتوانست جای پای این گروه در داخل یمن را به‌طور مؤثر از بین ببرد و با آتش‌بس ناگهانی آمریکا و انصارالله به پایان رسید.

این مقام آمریکایی گفت که آمریکا آخر هفته در عمان، آتش‌بس با انصارالله را «تحکیم کرد»؛ پیامی که بر عدم تمایل دولت به درگیر شدن تأکید دارد.

یک مقام ارشد انصارالله که با این موضوع آشناست، روز پنجشنبه به سی‌ان‌ان گفت: «آمریکایی‌ها پیامی فرستادند که نمی‌خواهند به سعودی‌ها بپیوندند و بخشی از درگیری باشند.»

این منبع افزود: «ما این پیام را مثبت دریافت کردیم.»

برخی از مقامات فعلی و سابق آمریکایی می‌گویند این تصور وجود داشت که قدرت آتش عربستان سعودی همراه با سرمایه‌گذاری آن در ارتش یمن می‌تواند حملات انصارالله را متعادل کند. آن انتظار محقق نشد.

دیگران می‌گویند موفقیت‌های انصارالله، به‌ویژه با توجه به اتحاد شبه‌نظامیان و حمایت ایران، به‌هیچ‌وجه تعجب‌آور نیست.

لیف، دستیار سابق وزیر امور خارجه در امور خاور نزدیک، گفت: «انصارالله از داشتن این رابطه بسیار عمیق و پربار با (سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) برخوردار است که آنها را آموزش داده و از نوع جنگجویان غارنشین که ۱۲ سال پیش بودند، چند پله بالاتر برده و به نیرویی تبدیل کرده که واقعاً می‌تواند بسیار ویرانگر باشد.»

او ادامه داد: «انصارالله ماه‌های گذشته زمان زیادی را صرف آماده‌سازی نیرو‌های خود دقیقاً برای همین نوع حرکت کرده است. آنها، جای تعجب نیست، درست از میان نیرو‌های همسو با سعودی و نیرو‌های همسو با دولت یمن نفوذ کردند – نیرو‌ها به سادگی متلاشی شدند.»

یک مقام فعلی خلیج فارس گفت: «هیچ‌کس نمی‌خواهد تنها بجنگد. یا سعودی‌ها می‌جنگند یا با انصارالله توافق می‌کنند.».

اما از آنجا که روشن می‌شود دولت تحت حمایت سعودی برای مقابله با انصارالله به منابع بیشتری نیاز خواهد داشت، پادشاهی نیز در حالی که طیف گسترده‌ای از چالش‌های ناشی از جنگ جاری را مدیریت می‌کند، تحت فشار است: حمله اخیر به خط لوله شرق به غرب آنها، همکاری با ارتش آمریکا برای فعال کردن ترافیک نفتکش‌ها از طریق تنگه، و باز نگه داشتن یک پل زمینی برای انتقال منابع حیاتی در سراسر منطقه.

عربستان سعودی همچنین در روز‌های اخیر صادرات نفت به اروپا را برای ماه سپتامبر کاهش داد که باعث شد این شناخت به وجود آید که بحران جهانی انرژی می‌تواند عمیق‌تر شود.

منابع گفتند که یک عقب‌نشینی مؤثر توسط نیرو‌های تحت حمایت سعودی در یمن احتمالاً مستلزم نیرو‌های پیاده بیشتر از عربستان یا جا‌های دیگر، و نمایشی از تعهد از سوی آمریکا است. اما به نظر نمی‌رسد هیچ‌کدام از این ورودی‌ها محتمل باشد.

یک منبع منطقه‌ای دیگر گفت: «حداقل احتمال درگیری آمریکا باید بر سر همه سایه افکند تا به عنوان یک عامل بازدارنده عمل کند، اگر آن را بیهوده کنار بگذارید، روحیه به‌ویژه برای یمنی‌ها در میدان تضعیف می‌شود.»

لیف گفت که او از مقامات منطقه ناامیدی از سعودی‌ها را نشنیده است، بلکه پرسش‌هایی از این دست شنیده است که «آمریکا قرار است اینجا چه کار کند؟»

منابع خلیج فارس و آمریکا همچنین نسبت به اینکه آیا تشدید تنش انصارالله واقعاً می‌تواند به طور کامل از طریق نظامی حل شود، ابراز تردید کرده‌اند.

این منبع منطقه‌ای با اشاره به اینکه اقدام نظامی «آن‌ها را تضعیف خواهد کرد، بله، اما پایان نخواهد داد»، گفت که آنها «سال‌هاست تلاش می‌کنند» تا انصارالله را شکست دهند.