هفدهمین ماه رکود؛ شامخ مرداد ۱۴۰۵ به ۴۶.۹ رسید

موجودی مواد اولیه، میزان سفارشات جدید مشتریان، میزان تولید محصول یا ارائه خدمات، قیمت مواد اولیه یا لوازم خریداری‌شده و انتظارات در مورد میزان فعالیت اقتصادی در ماه آینده، پنج مؤلفه اصلی شامخ هستند.

تقاضا در محدوده انقباض

یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش مردادماه، وضعیت سفارش‌های جدید است. شاخص «سفارش‌های جدید مشتریان» در مردادماه ۱۴۰۵ به ۴۷.۵ رسید؛ در حالی که این شاخص در تیرماه ۴۸.۷ ثبت شده بود.

این شاخص برای هفدهمین ماه متوالی در محدوده انقباضی قرار گرفته است. تداوم این روند بیانگر ضعف تقاضای مؤثر در اقتصاد است. کاهش قدرت خرید خانوارها، تداوم تورم، رکود در برخی بازار‌ها و افزایش احتیاط مشتریان در تصمیم‌های خرید و سرمایه‌گذاری، همچنان جریان سفارش‌های جدید را محدود کرده است.

مهم‌ترین نقطه هشدار مردادماه شامخ

در میان شاخص‌های مختلف، «موجودی مواد اولیه» یکی از مهم‌ترین نقاط هشدار گزارش مردادماه است. شاخص «موجودی مواد اولیه یا لوازم خریداری‌شده» در مردادماه برای شانزدهمین ماه متوالی روندی کاهشی داشته و در چهار ماه گذشته نیز پایین‌ترین سطح خود را ثبت کرده است.

این شاخص در تیرماه ۴۴.۵ بود و در مردادماه به ۳۹.۳ رسید. محدودیت دسترسی به ارز، دشواری واردات و ترخیص، توقف کالا در گمرک، اختلالات لجستیکی و افزایش هزینه‌های تأمین از جمله عواملی هستند که در کاهش موجودی مواد اولیه نقش داشته‌اند.

تداوم کاهش موجودی مواد اولیه می‌تواند یکی از محدودیت‌های مهم پیش روی تولید باشد؛ زیرا در صورت ادامه اختلال در تأمین نهاده‌ها، توان بنگاه‌ها برای حفظ سطح فعلی فعالیت نیز تحت فشار قرار می‌گیرد.

افزایش قیمت مواد اولیه؛ افزایش هزینه تولید است

شاخص قیمت مواد اولیه یا لوازم خریداری‌شده نیز در مردادماه افزایش داشته و به بالاترین سطح سه ماهه خود رسیده است. این وضعیت نشان‌دهنده تشدید فشار هزینه‌ها بر بنگاه‌های اقتصادی است.

افزایش هزینه نهاده‌های تولید در شرایطی که سفارش‌ها و فروش همچنان در سطح ضعیفی قرار دارند، فشار بیشتری بر بنگاه‌ها وارد می‌کند. در چنین شرایطی، افزایش هزینه‌های تولید نمی‌تواند به همان میزان در قیمت فروش محصولات و خدمات دیده شود در نتیجه، حاشیه سود تولیدکنندگان تحت فشار قرار می‌گیرد.

صنعت رکورددار شامخ مرداد ماه

در ادامه، شاخص تولید محصول در مردادماه روندی صعودی داشت و به ۵۱ رسید؛ در حالی که این شاخص در تیرماه ۴۷.۲ بود.

عبور شاخص تولید از مرز ۵۰ پس از یک دوره طولانی، یکی از معدود نشانه‌های مثبت گزارش مردادماه است. با این حال، نکته مهم اینجاست که این افزایش تولید در شرایطی اتفاق افتاده که شاخص «سفارشات جدید مشتریان» همچنان در محدوده انقباضی قرار دارد.

بنابراین، افزایش تولید به‌تنهایی نمی‌تواند به معنای شکل‌گیری یک روند پایدار در فعالیت اقتصادی به شمار برود و برای تداوم آن، بهبود همزمان سفارش‌ها و فروش نیز ضروری است.

اشتغال؛ همچنان نزولی است

شاخص میزان استخدام و به‌کارگیری نیروی انسانی نیز برای پانزدهمین ماه متوالی پایین‌تر از محدوده خنثی قرار گرفت و در مردادماه ۴۷.۵ ثبت شد؛ این رقم در تیرماه نیز ۴۷.۳ بود.

بر این اساس، ضعف سفارش‌ها و فروش، افزایش هزینه‌های تولید، محدودیت نقدینگی و بی اعتمادی نسبت به آینده، باعث شده بنگاه‌ها در زمینه استخدام نیروی کار با احتیاط بیشتری عمل کنند.

تداوم این وضعیت نشان می‌دهد افزایش تولید ثبت‌شده در بخش صنعت هنوز به افزایش تقاضا برای نیروی کار منجر نشده است.

چشم انداز ماه آینده اقتصاد ایران

شاخص انتظارات در مورد فعالیت اقتصادی در ماه آینده از ۵۴.۴ در تیرماه به ۴۴.۴ در مردادماه رسید.

کاهش این شاخص نشان می‌دهد بنگاه‌ها دید منفی به ماه آینده دارند. عواملی مانند افزایش نااطمینانی اقتصادی و سیاسی، نوسانات ارزی، محدودیت‌های تأمین مواد اولیه و مشکلات تجارت خارجی باعث این دید هستند.

رسیدن این شاخص به ۴۴.۴، پایین‌ترین سطح چهار ماه گذشته بعد از جنگ را نشان می‌دهد و از کاهش امید بنگاه‌ها به بهبود سریع شرایط در کوتاه‌مدت خبر می‌دهد.

در مجموع، اقتصاد ایران همچنان در محدوده رکود و انقباضی قرار دارد.