سورپرایز اکتبر ترامپ: رئیس‌جمهور در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای، بار دیگر به روسیه کمک می‌کند

روز یکشنبه در واشینگتن، در حالی که بقایای طوفان آیزایا سواحل شرقی را در نوردید، اکثر اوقات باران می‌بارید. پرزیدنت ترامپ که قادر به گلف بازی کردن نبود و در کاخ سفید حبس شده بود، بخشی از صبح خود را در شبکه‌های اجتماعی صرف تبلیغ بزرگی تجمعات خود و دفاع از کریستوفر کلمب کرد. او همچنین اعلام کرد که روسیه و اوکراین توافق کرده‌اند حملات خود به زیرساخت‌های انرژی یکدیگر را متوقف کنند. اما او این موضوع را ابتدا با ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، تأیید نکرده بود—و روسیه ساعت‌های پس از آن را صرف بمباران اوکراین با موشک و پهپاد کرد که منجر به اصابت به یک نیروگاه برق در خارکیف شد.

دو نفر از نزدیکان ترامپ به ما گفتند که ناتوانی او در پایان دادن به جنگ ایران، او را خشمگین کرده، اما در عین حال به شکلی عجیب فلج کرده است. یکی از آنها که مشاور اوست، گفت که ترامپ «عادت دارد بشکن بزند و تمام دنیا—جمهوری‌خواهان، رهبران جهان، رسانه‌ها—به حرفش توجه کنند، و او از اینکه ایران به حرفش گوش نمی‌دهد، دارد عقلش را از دست می‌دهد.» ایران تهدید نفتکش‌ها در تنگه هرمز را از سر گرفته است و میانگین قیمت گازوئیل در ایالات متحده از مرز ۶ دلار در هر گالن عبور کرده که باعث افزایش هزینه کالا‌هایی شده است که با کامیون در بزرگراه‌های کشور جابه‌جا می‌شوند.

جمهوری‌خواهان وحشت‌زده‌اند که این قیمت‌های بالای انرژی می‌تواند به دموکرات‌ها کمک کند تا کنترل مجلس نمایندگان و سنا را در انتخابات میان‌دوره‌ای که اکنون تنها سه هفته با آن فاصله داریم، به دست بگیرند. ترامپ به دنبال مقصر بوده و به نظر می‌رسد بر سر اوکراین به توافق رسیده است. اگرچه مقصر دانستن یک کشور اروپایی که برای موجودیت خود می‌جنگد برای افزایش قیمت جهانی نفت ممکن است غیرقابل‌باور به نظر برسد، اما ترامپ به نظر می‌رسد این کار را به پذیرش مسئولیت تصمیم خود برای حمله به ایران ترجیح می‌دهد. علاوه بر این، حملات تند او علیه اوکراین با یک دهه احترام او به ولادیمیر پوتین همخوانی دارد. ترامپ با استثنا‌های نادر، در طول چهار سال و نیم جنگ، همواره مسکو را بر کی‌یف ترجیح داده است. او می‌خواهد اوکراین به جنگ پایان دهد—و این کشور را تحت فشار قرار داده تا شرایطی را بپذیرد که زلنسکی آنها را غیرقابل‌قبول می‌داند.

اینکه یک رئیس‌جمهور آمریکا در کنار کرملین قرار بگیرد، یک «سورپرایز اکتبر» کاملاً غیرمنتظره است. اما فقط در چند روز گذشته، به نظر می‌رسد ترامپ کاملاً علیه اوکراین چرخیده است. او روز جمعه اعلام کرد که به توافقی با پوتین برای واردات سوخت دیزل روسیه دست یافته است، اقدامی که لایحه تحریم‌های جدید علیه صنعت انرژی مسکو را که ترامپ ماه گذشته امضا کرد، تضعیف می‌کند. حتی اگر حدود ۲.۲۵ میلیون بشکه‌ای که به سمت آمریکا در حرکت است تنها اندکی هزینه‌های سوخت را کاهش دهد، این معامله به ترامپ اجازه می‌دهد تا تلاش‌هایش برای کمک به آمریکایی‌ها را جار بزند و در عین حال درآمد اضافی برای روسیه فراهم کند. (چند میلیون بشکه دیگر نیز قرار است ماه آینده ارسال شود.)

با وجود مخالفت متحدان اروپایی و برخی جمهوری‌خواهان در کنگره، ترامپ با فشار بیشتر بر اوکراین کار را دنبال کرده است. او خواستار جایگزینی زلنسکی شد. دستیاران او تهدید کرده‌اند که اگر کی‌یف هدف قرار دادن کارخانه‌های دیزل روسیه را متوقف نکند، فروش تسلیحات را متوقف خواهند کرد. برخی در اطرافیان ترامپ پیشنهاد کرده‌اند که ایالات متحده فراتر رود و اشتراک‌گذاری اطلاعات با کی‌یف را متوقف کند. این بستری بود که ترامپ در آن «آتش‌بس انرژی خیالی» خود را اعلام کرد. یک افسر ارشد نظامی اوکراین به ما گفت که اظهارات ترامپ «صرفاً فراتر از درک است.»

این افسر که مانند دیگران به شرط ناشناس ماندن برای بحث در مورد مسائل حساس با ما صحبت می‌کرد، گفت: «اوضاع برای ما در اینجا به اندازه کافی باورنکردنی سخت است. اما ظاهراً همیشه یک طبقه پایین‌تر از قعر وجود دارد. اوضاع همیشه می‌تواند بدتر شود.»

اوکراین در ماه‌های اخیر حملات خود را به عمق خاک روسیه گسترش داده و پالایشگاه‌های نفت این کشور بزرگ‌تر را هدف قرار داده است. آن حملات باعث بحران انرژی در روسیه شد و در سراسر اروپا مورد تشویق قرار گرفت—اما نه در کاخ سفید. روسیه در پاسخ، ممنوعیت صادرات دیزل وضع کرد که فشار بیشتری بر بازار‌های جهانی دیزل که از قبل تحت فشار جنگ در ایران بودند، وارد کرد. یک مقام کاخ سفید به ما گفت که زلنسکی به ترامپ و فرستاده‌هایش، استیو ویتکوف و جرد کوشنر، گفته است که اگر روس‌ها حملات به نیروگاه‌های برق اوکراین را متوقف کنند، او حاضر است حمله به پالایشگاه‌های نفت روسیه را متوقف کند. اما به گفته این مقام، ترامپ این حملات را معادل نمی‌بیند و خواستار آن شده که اوکراین ابتدا حمله به پالایشگاه‌های روسیه را متوقف کند. زلنسکی نپذیرفت.

مقام کاخ سفید گفت: «زلنسکی دارد زیاده‌روی می‌کند و رئیس‌جمهور را عصبانی کرده است. رئیس‌جمهور یک چیز می‌خواهد: پالایشگاه‌ها را نزنید. این را به او بدهید.»

حرکت بعدی ترامپ علیه اوکراین، همانطور که اغلب اتفاق می‌افتد، پس از یک تماس تلفنی با پوتین صورت گرفت. دستیاران زلنسکی از اینکه پوتین در مقاطع حساس درگیری، ترامپ را متقاعد کرده، ابراز ناامیدی کرده‌اند (یک بار، حتی زمانی که زلنسکی در حال پرواز به واشینگتن بود تا با ترامپ دیدار کند و به تسلیحات جدید آمریکا دسترسی پیدا کند). این بار، ترامپ روز جمعه با پوتین صحبت کرد تا تولد دیرهنگام او را تبریک بگوید، اگرچه به گفته مشاورمان، برخی در کاخ سفید توصیه کرده بودند که این تماس انجام نشود، چرا که معتقد بودند نتیجه کمی خواهد داشت. در طول گفتگوی ۹۰ دقیقه‌ای، ترامپ به پوتین گفت که تحریم‌های صادرات دیزل روسیه را لغو خواهد کرد. (برخی در کی‌یف معتقدند که این معامله از قبل توافق شده بود، زیرا یک کشتی حامل نفت و گاز روسیه هم‌اکنون در حال نزدیک شدن به ایالات متحده است.)

این اقدام تحریم‌های اعمال‌شده در سال ۲۰۲۲ را تضعیف کرد و لایحه سخت‌گیرانه‌تر تحریم‌های روسیه را که ترامپ ماه گذشته امضا کرد، خنثی کرد؛ قانونی که به افتخار یکی از حامیانش، سناتور فقید لیندزی گراهام نام‌گذاری شده بود. گروهی دوحزبی از قانون‌گذاران از این حرکت خشمگین شدند و برخی جمهوری‌خواهان ترامپ را به دلیل همسویی با پوتین محکوم کردند. چهار سناتور جمهوری‌خواه—لیزا مورکوفسکی از آلاسکا، سوزان کالینز از مین، تام تیلیس از کارولینای شمالی، و جان کرتیس از یوتا—دیروز به برخی از همکاران دموکرات خود پیوستند و بیانیه‌ای منتشر کردند که می‌گوید لغو تحریم‌ها «مستقیماً در تضاد با آن قانون است» و ایالات متحده نباید «در حالی که روسیه به کشتار غیرنظامیان اوکراینی ادامه می‌دهد، به پوتین یک طناب نجات مالی بدهد.»

زلنسکی که از معامله دیزل غافلگیر شده بود، آن را «غیرمنصفانه و ناصادقانه» دانست. او بیش از یک سال تلاش کرده بود تا رابطه خود با ترامپ را ترمیم کند، رابطه‌ای که در فوریه ۲۰۲۵ در جریان یک داد و فریاد در دفتر بیضی شکل به پایین‌ترین حد خود رسید. از آن زمان، زلنسکی به چاپلوسی رئیس‌جمهور آمریکا روی آورده و تلاش کرده است از ناامیدی گاه‌به‌گاه ترامپ از اینکه پوتین به جنگ پایان نمی‌دهد، بهره‌برداری کند. نشست سال گذشته ترامپ و پوتین در آلاسکا نتیجه‌ای جز عکسی از آن دو نداشت که در اتاق پالم در کاخ سفید آویزان است. حتی اگر ترامپ کاملاً از اوکراین حمایت نمی‌کرد، مقامات کی‌یف امیدوار بودند که فعالانه به آرمان آنها آسیب نرساند. آن امید ممکن است در حال محو شدن باشد.

طبق گزارش‌ها، گفت‌و‌گو‌های اخیر بین کوشنر، ویتکوف و پوتین شامل وعده معاملات تجاری کلانی بوده است که روسیه می‌تواند پس از پایان جنگ با منافع آمریکا انجام دهد. مقامات اوکراینی مدت‌هاست معتقدند که سیاست خارجی ترامپ بر گشودن معاملات تجاری—و ثروتمند شدن احتمالی خانواده و دوستان رئیس‌جمهور—به جای دفاع از دموکراسی، حقوق بشر یا حاکمیت ارضی تمرکز دارد. برخی مقامات در کی‌یف معتقدند که اقتصاد روسیه، که برای سوخت‌رسانی به ماشین جنگی پوتین بازسازی شده، با وجود فشار حملات پهپادی فزاینده و تحریم‌ها، از هم نخواهد پاشید. یکی از مقامات اوکراینی نزدیک به روند مذاکرات به ما گفت که این یعنی «ما باید استراتژی خود را تغییر دهیم، دست از فریب دادن خود برداریم» و با کمک اروپا راهی برای خروج از جنگ پیدا کنیم. آن مقام گفت که این احتمالاً نیازمند تأکید جدیدی بر مذاکرات خواهد بود.

کرملین بعداً به خبرنگاران گفت که پوتین در طول تماس خود با ترامپ، از تعهد به ازسرگیری مذاکرات صلح خودداری کرد. با این حال ترامپ همچنان زلنسکی را مانع اصلی صلح—و معاملات تجاری که ممکن است به همراه داشته باشد—می‌بیند و خواستار آن شده که اوکراین انتخاباتی برای انتخاب رئیس‌جمهور جدید برگزار کند. (زلنسکی گفته است اگر پوتین با یک آتش‌بس ۶۰ روزه موافقت کند، انتخابات برگزار خواهد کرد.) ترامپ همچنین زلنسکی را مانعی برای جایزه نوبل صلح مورد تمنا، اما گریزان خود می‌بیند، جایزه‌ای که هفته گذشته دوباره به او نرسید. یک مقام ارشد اروپایی به ما گفت که ایالات متحده تهدید کرده است اگر حملات ادامه یابد، فروش سلاح به اوکراین از طریق اروپا را متوقف خواهد کرد، و برخی از نزدیکان ترامپ پیشنهاد کرده‌اند که ایالات متحده اشتراک‌گذاری اطلاعات با اوکراین را متوقف کند، همانطور که برای مدت کوتاهی پس از بحث دفتر بیضی در سال ۲۰۲۵ انجام داد.

اوکراین از هم‌اکنون برای زمستانی سخت آماده می‌شد. مسکو حملات خود به شهر‌های اوکراین را تشدید کرده است. این کشور ذخایر موشکی خود را افزایش داده و از یک پهپاد جت‌موتور رونمایی کرده که پدافند اوکراین در متوقف کردن آن مشکل داشته است. اروپا سعی کرده شکاف‌های ناشی از بی‌تفاوتی ترامپ—و درگیر شدن ایالات متحده در ایران—را پر کند، اما دستیاران زلنسکی معتقدند که پوتین از زمستان برای کوبیدن شهر‌های آنها استفاده خواهد کرد قبل از اینکه در بهار دوباره به سمت کی‌یف حمله کند. اگر ناگهان اوکراین بدون اطلاعات آمریکا یا سلاح‌های ساخت آمریکا رها شود، کی‌یف ممکن است در آسیب‌پذیرترین موقعیت خود از روز‌های اول جنگ قرار گیرد.

تحسین پوتین توسط ترامپ یکی از ماندگارترین زیرمجموعه‌های ژئوپلیتیک در دهه گذشته بوده است. او از تصدیق عمومی تلاش‌های روسیه برای کمک به انتخاب خود در سال ۲۰۱۶ خودداری کرد و در نشست سران در هلسینکی در دوره اول ریاست‌جمهوری‌اش، با بدنامی در کنار پوتین و علیه سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا ایستاد. اخیراً، او حتی پس از آنکه سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا فاش کردند که مسکو اطلاعات هدف‌گیری برای حمله به دارایی‌های نظامی آمریکا در منطقه را به تهران داده، از پاسخگو کردن پوتین برای کمک به ایران خودداری کرده است. برخی از نزدیک‌ترین مشاوران خارجی ترامپ در خلوت خود تعجب کرده‌اند که پوتین چه کرده که رئیس‌جمهور را این‌گونه شیفته خود کرده است؛ احترام ترامپ به رهبر روسیه با وجود کشمکش‌های تحقیرآمیزی که پوتین در طول حمله به اوکراین با آن مواجه بوده، کاهش نیافته به نظر می‌رسد.

در عوض، ترامپ اقداماتی را برای کمک به پوتین جهت خروج از وضعیت طردشدگی بین‌المللی انجام داده است. اگرچه پوتین توسط دیوان کیفری بین‌المللی به جنایات جنگی متهم شده، ترامپ تابستان گذشته در انکوریج از او استقبال کرد. اقدام ترامپ برای لغو تحریم‌های دیزل می‌تواند به اقتصاد متزلزل روسیه رونق ببخشد؛ و او با دعوت از پوتین به اجلاس گروه ۲۰ در زمستان امسال، که ایالات متحده میزبان آن در یک زمین گلف متعلق به ترامپ در دورال، درست در خارج از میامی است، از مخالفت‌های برخی در حزب خود گذشت.

اگر پوتین دعوت به آن نشست دسامبر را بپذیرد، این اولین بار از زمان حمله به اوکراین خواهد بود که او در یک اجلاس چندجانبه در یک کشور غربی شرکت می‌کند. زلنسکی گفته است که آنجا خواهد بود و امیدوار است با پوتین برای مذاکره بر سر پایان جنگ دیدار کند. یکی از مشاوران به ما گفت که ترامپ به آنها گفته است که دوست دارد هر دو طرف آماده برای انجام معامله به دورال بیایند، تا او بتواند سپس ریاست یک اجلاس صلح‌ساز را بر عهده بگیرد. شاید آن وقت، ترامپ پیشنهاد کرده است، او بتواند بالاخره آن نوبل را برنده شود.