اعتراف سفیر انگلیسی به شکست محاسبات ترامپ: او از درک تمدن ایران عاجز است
نیکلاس هاپتون با انتقاد از تهدیدهای ترامپ علیه ایران، تأکید کرد حملات نظامی و ترور رهبران نتوانسته است به تغییر سریع نظام سیاسی ایران منجر شود؛ او هشدار داد پیامدهای جنگ می‌تواند از تنگه هرمز تا اقتصاد جهانی و موازنه قدرت میان آمریکا، چین و روسیه گسترش یابد.
سفیر پیشین انگلیس: ترامپ از درک تمدن ایران عاجز است
به گزارش روزنامه اینترنتی فراز، «نیکلاس هاپتون»، دیپلمات باسابقه انگلیسی و سفیر پیشین لندن در ایران، در گفت‌وگو با برنامه «نوافذ» شبکه عربی۲۱، با اشاره به تاب‌آوری جمهوری اسلامی ایران در برابر تحریم‌ها و فشارهای خارجی، تأکید کرد که تصور تغییر سریع نظام سیاسی ایران از طریق حملات نظامی و ترور رهبران، اشتباه بوده و جنگی که آمریکا و اسرائیل در نهم اسفند سال گذشته آغاز کردند، به اهداف مورد انتظار نرسیده است.
این دیپلمات پیشین انگلیسی با اشاره به تجربه تاریخی ایران در مواجهه با فشارهای خارجی گفت: «نباید میزان تاب‌آوری این نظام را دست‌کم گرفت. ایران در برابر فشارهای طولانی‌مدت تحریم‌های غرب، سازمان ملل، اتحادیه اروپا و آمریکا مقاومت کرده است.»
او افزود: «تجربه جنگ ایران و عراق نقش مهمی در شکل‌گیری ذهنیت رهبران کنونی ایران داشته است. بسیاری از آن‌ها در آن جنگ، جنگیده‌اند و شاهد کشته شدن (شهادت) شمار زیادی از جوانان ایرانی بوده‌اند. این تجربه تاریخی بر نگاه آن‌ها به امنیت، تهدیدهای خارجی و بقای نظام تأثیر گذاشته است.»
به اعتقاد هاپتون، یکی از اشتباهات غرب این بود که تصور می‌کرد جنگی که آمریکا و اسرائیل آغاز کردند، می‌تواند ظرف ۱۰۰ ساعت پایان یابد. او گفت اگر «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهور آمریکا، واقعاً چنین تصوری داشت، دچار اشتباه محاسباتی شده بود.
سفیر پیشین انگلیس در ایران ادامه داد: «برای کسانی مانند من که در ایران زندگی کرده و با جمهوری اسلامی کار کرده‌اند، آنچه پس از آغاز جنگ رخ داد، چندان غافلگیرکننده نبود. حکومت با وجود ضربات سنگین، ترور شماری از رهبران ارشد و بمباران‌های مستمر، همچنان قدرت خود را حفظ کرده و توانایی تاب‌آوری نشان داده است.»
تهدید تمدن ایران؛ ترامپ از ریشه‌های تاریخی غرب غافل است
این دیپلمات در ارزیابی تهدید ترامپ مبنی بر نابودی تمدن ایران و بازگرداندن این کشور به عصر حجر گفت: «متأسفانه، این اظهارات نشان داد که او درک کاملی از موضوع نداشت. نابودی تاریخ و تمدن ایران صرفاً ضربه زدن به این کشور نیست، بلکه به معنای آسیب رساندن به بخشی از ریشه‌های تمدن منطقه و حتی تمدن غرب است.»
هاپتون برای توضیح این موضوع به میراث فرهنگی ایران و سفر خود به اصفهان و دیگر شهرهای ایران برای تماشای آثار تاریخی این کشور اشاره کرد و گفت: «باغ ایرانی از دوران باستان شناخته شده بود و الگوهای آن به بین‌النهرین و بخش‌هایی از جهان عرب گسترش یافت. سپس سنت‌های باغ‌سازی در تمدن اندلس و جنوب اروپا نیز از آن تأثیر پذیرفتند و در نهایت می‌توان رد این میراث را در باغ‌های دوره رنسانس ایتالیا و باغ‌های انگلیسی مشاهده کرد.»
به گفته هاپتون، تمدن‌های منطقه در طول تاریخ بر یکدیگر تأثیر گذاشته‌اند. بنابراین، وقتی رئیس‌جمهور آمریکا از نابودی تمدن ایران سخن می‌گوید، در واقع تمدنی را تهدید می‌کند که بخشی از ریشه‌های فرهنگی آمریکا، اروپا و دیگر جوامع غربی نیز به آن بازمی‌گردد.
ترور رهبران؛ راهبردی که به فروپاشی نظام منجر نمی‌شود
هاپتون با رد این تصور که ترور مقام‌های ارشد می‌تواند به‌تنهایی نظام جمهوری اسلامی ایران را تغییر دهد، گفت: «اسرائیل در آغاز جنگ رویکردی داشت که گاهی از آن با تعبیر چمن‌زنی یاد می‌شود، یعنی حذف مداوم رهبران و فرماندهان تا جایی که دیگر افراد مناسبی برای جایگزینی آن‌ها باقی نمانند. آمریکا نیز در ابتدای جنگ تا حد زیادی با این رویکرد همراه شد.»
این دیپلمات انگلیسی افزود: «شواهد نشان نمی‌دهد که این راهبرد تاکنون نتیجه مورد انتظار را به همراه داشته باشد. رهبران و فرماندهان جدیدی که جایگزین شده‌اند، تجربه و آمادگی قابل‌توجهی دارند. بنابراین، حذف افراد در رأس نظام لزوماً به فروپاشی آن منجر نمی‌شود.»
سفیر پیشین انگلیس گفت: «ایران کشوری بزرگ با عمق انسانی و سازمانی قابل‌توجه است. حتی اگر تنها ۱۵ تا ۲۰ درصد جمعیت از نظر ایدئولوژیک حامی ادامه جمهوری اسلامی باشند، این نسبت به معنای میلیون‌ها نفر است.»
هاپتون در عین حال ادعا کرد که اکثریت ایرانیان، به‌ویژه نسل جوان، خواهان شرایط متفاوتی هستند، اما این خواسته لزوماً به معنای آن نیست که می‌توان با ترور رهبران نظامی و سیاسی، به‌سرعت نظام سیاسی را تغییر داد.
او در پاسخ به این پرسش که آیا راهبرد حذف رهبران در نهایت می‌تواند به فروپاشی جمهوری اسلامی منجر شود، گفت چنین نتیجه‌ای قطعی نیست. تجربه نشان داده است که جمهوری اسلامی از ظرفیت قابل‌توجهی برای جایگزینی رهبران و فرماندهان خود برخوردار است.
به گفته این دیپلمات، جنگ آمریکا و اسرائیل بر این فرض استوار بود که می‌توان در مدت کوتاهی نظام سیاسی ایران را تغییر داد یا به‌شدت تضعیف کرد، اما این فرض از ابتدا محل تردید بود.
کشورهای خلیج فارس؛ از بزرگ‌ترین بازندگان جنگ
سفیر پیشین انگلیس در قطر و یمن در ارزیابی تصمیم آمریکا و اسرائیل برای آغاز جنگ گفت: «به اعتقاد من، این جنگ اشتباه بود. اگر آمریکا و اسرائیل تصور می‌کردند که با یک عملیات نظامی کوتاه می‌توانند جمهوری اسلامی را به نظامی سازگارتر با منافع غرب تبدیل کنند، دچار توهم شده بودند.»
او در ادامه تصریح کرد: «پیش از آغاز جنگ نیز بسیاری هشدار می‌دادند که چنین رویکردی به نتیجه موردنظر منجر نخواهد شد. وزیر خارجه عمان که میان تهران و واشنگتن میانجیگری می‌کرد، در روزهای پایانی پیش از جنگ به واشنگتن رفت تا مانع وقوع این فاجعه شود. او به‌صراحت هشدار داده بود که حمله نظامی راه‌حل مناسبی برای ایجاد آینده‌ای بهتر در ایران نیست.»
به گفته این دیپلمات، بسیاری از کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس نیز پیام مشابهی به واشنگتن داده بودند. کشورهای اروپایی هم از جنگ فاصله گرفتند و اعلام کردند که این جنگ، جنگ آن‌ها نیست و پیش‌تر درباره آن هشدار داده بودند.
هاپتون، بدون اشاره به همکاری برخی کشورهای عربی و غربی در جنگ علیه ایران، یکی از دلایل فاصله گرفتن متحدان اروپایی آمریکا را مشارکت نداشتن آن‌ها در تصمیم‌گیری برای آغاز جنگ دانست و گفت: «در کشورهای خلیج فارس نیز نگرانی و خشم وجود داشت، زیرا واشنگتن توصیه متحدان خود را نادیده گرفته و آن‌ها را در معرض خطر قرار داده بود.»
او تأکید کرد که تا این مقطع، کشورهای خلیج فارس از بزرگ‌ترین بازندگان جنگ بوده‌اند، زیرا با پیامدهای امنیتی و اقتصادی آن روبه‌رو شده‌اند.
تنگه هرمز؛ اهرمی راهبردی در معادلات امنیتی ایران
درحالی‌که تهران اعلام کرده به‌دنبال ساخت سلاح هسته‌ای نیست، هاپتون با اشاره به احتمال تغییر مسیر ایران به سمت ساخت این سلاح در پی جنگ اخیر گفت: «این یکی از تناقض‌های مهم جنگ است. اکنون در داخل ساختار سیاسی ایران، کسانی که معتقد بودند کشور باید از ابتدا سلاح هسته‌ای می‌داشت تا مورد حمله قرار نگیرد، استدلال قوی‌تری دارند.»
او افزود: «پیش از جنگ، هنوز محدودیت‌هایی وجود داشت که می‌توانستند ایران را از حرکت به سمت ساخت سلاح هسته‌ای بازدارند، اما اکنون که کشور با حمله‌ای بی‌سابقه روبه‌رو شده است، ممکن است این موانع تضعیف شده باشند.»
به گفته این دیپلمات، این احتمال وجود دارد که جنگ، برخلاف هدف اعلام‌شده خود، انگیزه‌های بیشتری برای دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای ایجاد کرده باشد.
او در عین حال خاطرنشان کرد که دیدگاهی نیز وجود دارد که بر اساس آن، ایران اکنون به ابزار راهبردی دیگری دست یافته است؛ تنگه هرمز. اهمیت این گذرگاه در اقتصاد جهانی ممکن است محاسبات امنیتی ایران را نیز تغییر دهد.
جنگ علیه ایران و بازآرایی ژئوپلیتیکی جهان
هاپتون در ادامه این گفت‌وگو، در ارزیابی پیامدهای ژئوپلیتیکی جنگ گفت: «احتمالاً این جنگ در بلندمدت به بازآرایی ژئوپلیتیکی منجر خواهد شد. من آن را سومین جنگ خلیج فارس می‌دانم؛ جنگی که مانند دو جنگ قبلی می‌تواند پیامدهایی فراتر از منطقه داشته باشد.»
او تصریح کرد: «آمریکا پیش از این جنگ نیز به‌تدریج در حال کاهش حضور نظامی خود در اروپا و خاورمیانه و تمرکز بیشتر بر آسیا بود. به نظر من، این روند پس از جنگ نیز ادامه خواهد یافت و بعید است آمریکا بار دیگر به‌طور گسترده به حضور نظامی در اروپا و خاورمیانه بازگردد.»
طبق پیش‌بینی سفیر پیشین انگلیس در ایران، قطر و یمن، این جنگ می‌تواند بر روابط آمریکا با متحدانش نیز تأثیر بگذارد. واشنگتن در حالی وارد جنگ شد که ترامپ پیش‌تر با وعده پرهیز از جنگ‌های جدید به قدرت رسیده بود. اکنون برخی منتقدان، سیاست او را در راستای اولویت دادن به منافع اسرائیل ارزیابی می‌کنند؛ موضوعی که می‌تواند در سیاست داخلی آمریکا نیز برای او هزینه داشته باشد.
این دیپلمات گفت: «در مقابل، چین و روسیه از برخی پیامدهای این جنگ سود برده‌اند. چین از ورود مستقیم به درگیری پرهیز کرده و نظاره‌گر مشکلاتی بوده که آمریکا برای خود ایجاد کرده است.»
او افزود: «روسیه نیز از کاهش تمرکز واشنگتن بر جنگ اوکراین و تسهیل موقت محدودیت‌های صادرات نفت خود سود برده است.»
به اعتقاد هاپتون، این موارد نمونه‌هایی از پیامدهای ناخواسته جنگ هستند که ممکن است در بلندمدت بر موازنه قدرت جهانی تأثیر بگذارند.
پیامدهای اقتصادی جنگ برای غرب تشدید می‌شود
هاپتون با اشاره به پیامدهای اقتصادی جنگ برای اروپا و جهان گفت: «جنگ به اقتصاد آمریکا، اروپا و بسیاری از کشورهای آسیایی آسیب زده است، هرچند میزان این آسیب در مناطق مختلف یکسان نیست. کشورهای آسیایی که بخش بزرگی از انرژی مورد نیاز خود را وارد می‌کنند، به‌شدت در معرض پیامدهای اختلال در عرضه انرژی قرار دارند.»
او افزود: «در اروپا نیز افزایش قیمت انرژی به تورم و بالا رفتن هزینه‌های زندگی منجر شده است. این مسئله در بریتانیا و دیگر کشورهای اروپایی به‌وضوح احساس می‌شود. پیامدهای جنگ به نفت و گاز محدود نیست. تنگه هرمز مسیر عبور بخش مهمی از عرضه جهانی کودهای شیمیایی و هلیوم نیز هست و اهمیت هلیوم برای توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی، موضوعی است که کمتر مورد توجه قرار گرفته است.»
این دیپلمات تأکید کرد که اختلال در تأمین این مواد می‌تواند بر تولید غذا، زنجیره‌های تأمین صنعتی و حتی توسعه فناوری‌های پیشرفته تأثیر بگذارد.
او افزود: «حتی اگر درگیری نظامی گسترده از سر گرفته نشود، آثار اقتصادی جنگ ممکن است طی ۶ ماه آینده نیز تشدید شود، زیرا اختلال در زنجیره‌های تأمین و خطوط تولید معمولاً با تأخیر خود را نشان می‌دهد.»
بن‌بست مذاکرات؛ نیاز به ابتکار دیپلماتیک جدی
هاپتون در پیش‌بینی وضعیت جنگ در ماه‌های آینده نیز گفت: «در حال حاضر، انتظار دارم به وضعیت جدیدی عادت کنیم که در آن جنگ گسترده از سر گرفته نمی‌شود، اما درگیری‌های محدود و فرسایشی ادامه می‌یابد.»
این دیپلمات با بیان اینکه «اکنون شاهد توقیف کشتی‌ها از سوی ایران و آمریکا هستیم و تردد در تنگه هرمز نیز به میزان قابل‌توجهی کاهش یافته است»، گفت: «به نظر من، این وضعیت می‌تواند ادامه پیدا کند و پیامدهای آن بر اقتصاد جهانی نیز در ماه‌های آینده محسوس‌تر شود.»
او گفته است که بدون یک ابتکار دیپلماتیک جدی، احتمالاً این بن‌بست ادامه خواهد یافت. کشورهایی مانند پاکستان، برخی کشورهای خلیج فارس، ترکیه و مصر تلاش می‌کنند زمینه پیشرفت مذاکرات را فراهم کنند، اما تاکنون تحول معناداری رخ نداده است.
سفیر پیشین انگلیس در ایران با تأکید بر اینکه «صرف برگزاری مذاکرات کافی نیست و طرف‌ها باید درباره چارچوب یک توافق به درک مشترکی برسند»، گفت: «در حال حاضر، چنین چشم‌اندازی چندان محتمل به نظر نمی‌رسد، هرچند ممکن است طرف‌ها در نهایت ناگزیر به مذاکره شوند.»
پیامد درخواست عجیب دانشگاه علوم پزشکی از بانک‌ها
کالبد شکافی طوفان الاقصی در گغتگو با نماینده حماس
- تازه‌ها
- پربازدیدها
فعال سیاسی اصولگرا و نماینده پیشین مجلس به فراز:
فراز در گفت‌وگو با معاون سازمان بوستان‌های شهرداری تهران بررسی کرد
کالبد شکافی طوفان الاقصی در گغتگو با نماینده حماس
میزگرد دکتر حسین راغفر و دکتر ناصر هادیان
گفت‌وگوی فراز با سخنگوی صنعت آب کشور
گزارش تصویری اختصاصی فراز از مراسم بدرقه رهبر جان‌فدا
علی باقری دبیر کل حزب اطلاح‌طلب «عهد» در گفتگو با فراز: