نفس تنگی بازار ایران

بازار آخرین ماه سال با گسترش ویروس کرونا شاید بدترین روزهای خود را سپری می‌کند؛ روزهایی که هر ساله با هر چه نزدیک‌تر شدن به سال جدید بازار را از خوراکی گرفته تا پوشاک و لوازم‌خانگی پررونق و گرم می‌کند. اما سری به بازار شب عید این روزها و شب‌ها نشان می‌دهد از قصاب‌ها تا سوپرمارکتی‌ها از کسادی بازار خود می‌گویند.

یکی از این‌ بازارها بازار گوشت است. دو هفته پیش همزمان با شیوع ویروس کرونا در ایران رییس اتحادیه گوشت گوسفندی اعلام کرد «فروش آلایش خوراکی و غیرخوراکی گوشت به دلیل گسترش این بیماری کم شده است» که به نظر می‌رسد فعالان این صنعت راه‌حل آن را عرضه گوشت و مرغ منجمد دانسته‌اند چراکه به گفته آن‌ها ویروس از این طریق غیرقابل انتقال است.

هفته پیش نیز رییس شورای تامین دام کشور از رکود بی‌سابقه در بازار گوشت قرمز در کشور خبر داد و گفت: «پیش‌بینی می‌شود روند کاهشی قیمت ادامه داشته داشته باشد.» این اتفاق درحالی رقم خورده است که پیش از این هم رییس اتحادیه گوشت گوسفندی با بیان اینکه وقتی گوشت به فروش نرسد، به قیمت اولیه دام و قیمت گوشت مصرفی اضافه می‌شود، توضیح داد: «در عرض یک روز قیمت گوشت گوسفندی ۲۰ درصد افزایش یافته است.» به گفته علی‌اصغر ملکی «در حال حاضر فروش آلایش خوراکی و غیرخوراکی گوشت (پوست، روده، جگر، کله‌پاچه و سیرابی) به‌دلیل شیوع بیماری کرونا کم شده است. همچنین با کاهش صادرات در بخش آلایش‌ خوراکی و غیرخوراکی گوسفندان مواجه هستیم و این امر هم در افزایش قیمت گوشت موثر بوده است.»

از طرفی، رییس شورای تامین دام کشور گفته است: «نگرانی از ابتلا به بیماری کووید 19 موجب شده مردم کمتر برای خرید از منزل خارج شوند که نتیجه آن رکود در بازار از جمله بازار گوشت قرمز است.»

رکود بی‌سابقه بازار گوشت

«منصور پوریان» با تاکید بر اینکه در شرایط سخت نباید دامداران را فراموش کرد، توضیح داده «از دولت انتظار می‌رود با توجه به رکود بی‌سابقه بازار حمایت خود را از تولیدکننده داخلی دریغ نکند.» به گفته او «دامداران در افزایش قیمت گوشت قرمز که در هفته‌های اخیر و پس از شیوع ویروس کرونا در کشور شاهد آن بودیم نقشی نداشته‌اند و سود به جیب واسطه‌ها و سودجویان فرصت‌طلب رفت.»

طبق گزارش‌های منتشر شده گوشت گوسفندی در مقطعی پس از انتشار خبر شیوع ویروس کرونا به شکل غیرمنطقی افزایش یافت. به گفته کارشناسان در این میان، به رغم افزایش قیمت گوشت قرمز در بازار، قیمت خرید دام از دامداران افزایش نداشت. علاوه بر عدم افزایش قیمت خرید دام از دامداران، کمتر کسی حاضر به خرید آلایش‌ها از آن‌ها است که این موضوع نیز به زیان دامداران تمام شده است.

اما این فقط تاثیر شیوع ویروس کرونا بر بازار گوشت ایران است. از هفته گذشته قیمت برخی دیگر از مواد خوراکی افزایش و خرید در برخی شهرها کاهش یافته است.

کاهش خرید محصولات لبنی

«حسین کشاورز»، رئیس اتحادیه صنف خواربار و لبنیات فروشان شیراز هفته پیش به ایلنا گفت: «ترس از مبتلا شدن به کرونا باعث شده، مردم در این شهر از خرید محصولات لبنی، غذایی و میوه‌جات دست بکشند و به خرید مواد شوینده و ضدعفونی‌کننده روی بیاورند.»

به گفته او «استقبال مردم از خرید، در دو روز گذشته تا ۵۰ درصد کاهش یافته و ادامه‌ این وضعیت در آستانه‌ نوروز، بد شدن وضعیت مغازه‌داران و سوپرمارکت‌های سطح شهر را به دنبال دارد.»

اگر این شرایط ادامه‌دار باشد…

خبرگزاری ایرنا نیز در گزارشی پیرامون بازار شب عید مازندران از «مگس‌پرانی» کسبه این استان گزارشی را منتشر کرده است. در این گزارش برای نمونه فروشندگان پوشاک و خشکبار که در آستانه‌ نوروز همیشه فروش خوبی را تجربه می‌کنند، از کسادی بازار می‌گویند. فروشنده‌ خشکبار در این گزارش می‌گوید: «اگر این شرایط ادامه‌دار باشد باید مغازه‌های خود را ببندیم و به دنبال شغل دیگری باشیم.»

علاوه‌بر فارس و مازندران دیگر بازار استان‌های مختلف ایران نیز تحت‌تاثر این بحران قرار گرفته است نمونه دیگر استان کرمانشاه است که نایب رییس اتاق اصناف این استان با اشاره به شیوع ویروس کرونا از به خطر افتادن فعالیت نزدیک به 15 هزار واحد صنفی در این شهر خبر داده است. به گفته موسی سلیمی «بر اساس برآوردهای انجام شده 14 هزار و 926 واحد صنفی در کرمانشاه تحت تاثیر پیامدهای اقتصادی شیوع ویروس کرونا هستند.» او به ایسنا توضیح داده است: «رستوران‌ها و چلوکبابی‌ها، اغذیه‌فروشان، آرایشگاه‌های زنانه و مردانه، دوزندگان زنانه و مردانه، طلافروشان، شیرینی‌فروشی‌ها، نان برنجی‌پزان، شرکت‌های خدماتی، لوازم‌تحریرفروشان، صنف تریکو و پوشاک و آجیل‌فروشان از مهمترین رسته‌های صنفی هستند که بیشترین آسیب را دیده‌اند.»

به گفته سلیمی «برخی از مغازه‌داران در آستانه ورشکستگی هستند چراکه آن‌ها ماهی هشت میلیون تومان کرایه مغازه می‌دهند و دیگر از پس پرداخت آن برنمی‌آیند. برخی دیگر از مغازه‌ها برای اینکه توان پرداخت پول آب و برق را ندارند واحد خود را تعطیل کرده‌اند».

نگرانی از پاس نشدن چک‌ها

نایب رییس اتاق اصناف کرمانشاه گفته است: «بسیاری از مغازه‌داران برای ایام پایان سال مقدار زیادی جنس تهیه کرده‌اند و اکنون چک‌های زیادی بابت این کالاها دارند که به نگرانی آنها افزوده است. اگر این شرایط ادامه پیدا کند وضعیت بازار کرمانشاه طی یک یا دو ماه آینده بسیار بدتر خواهد شد.»

اما ماجرا به همین جا ختم نمی‌شود چراکه کرونا تاثیر خود را بر بازارهای صادراتی ایران نیز گذاشته است. مجیدرضا حریری، رییس اتاق بازرگانی ایران و چین در گفت‌وگو با اعتماد گفته است: «با توجه به اينكه بخش قابل‌توجهی از صادرات ايران به چين را مواد اوليه تشكيل می‌دهد، در كوتاه‌مدت شيوع كرونا شرايط را تحت تاثير قرار دهد.»

همه این‌ها درحالی است که فعالان عرصه بازار خواستار اعمال حمایت‌هایی برای واحدهای صنفی در این شرایط بحرانی شده‌اند. به گفته آن‌ها «مالیات، حق بیمه، تسهیلات بانکی و عوارض شهرداری از مهم‌ترین هزینه‌هایی است که بر دوش اصناف قرار دارد و دولت می‌تواند بخشی از آنها را کاهش دهد و یا امهال و تقسیط کند.»