سالِ سخت سینمای ایران!

ناگفته پیداست که سینمای ایران در آستانه فصل تازه و تحت تاثیر ویروس کرونا، شرایطی را سپری می کند که تا به حال تجربه نکرده بود. تعطیلی سینماها تا پایان سال ادامه خواهد داشت، پروژه های سینماییِ نیمه کاره، فعلا تعلیق شده اند و تا اطلاع ثانوی به هیچ پروژه تازه ای نیز پروانه ساخت داده نخواهد شد. از طرفی سی و هشتمین جشنواره جهانی فیلم فجر که قرار بود از ٢٨ فروردین تا ۵ اردیبهشت سال ٩٩ برگزار شود، به تعویق افتاد و قرار است در نیمه دوم خرداد سال آتی برگزار شود.به عبارتی عملا برای سینمای ایران در سال آینده، چشم انداز روشنی وجود ندارد و بی اساس نیست اگر سال ٩٩ را، سالِ سخت سینمای ایران بخوانیم!

پرهزینه ترین بخش های جشنواره جهانی فیلم فجر

طبق اعلام سازمان سینمایی، سی و هشتمین دوره از جشنواره جهانی فیلم فجر به دلیل شیوع کرونا به تعویق افتاده است و احتمالا نیمه دوم خرداد ٩٩ برگزار خواهد شد، جشنواره ای که قبل از به تعویق افتادن به سبب آمد و رفت مهمان های خارجی و محل تجمع قرار گرفتن عموم، نگرانی های زیادی ایجاد کرده بود. جشنواره ملی و جهانی فجر دو سالی می شود که از عاملیت موسسه دنیای تصویر خارج شده و توسط بنیاد سینمایی فارابی برگزار می شود، یعنی وزارت ارشاد، بودجه برگزاری این جشنواره ها را به فارابی پرداخت کرده و این سازمان، طبق برآورد خود از هزینه های جاری، از آنها حمایت می کند.

این جشنواره سال گذشته نزدیک به ۹٫۵میلیارد تومان هزینه داشته که نسبت به جشنواره ملی فیلم فجر، ٣ میلیارد تومان گران تر برگزار شده است. این در حالی است که بلیت فروشی در جشنواره جهانی فیلم فجر بسیار کمتر ازجشنواره ملی و مبلغ آن تنها کمی بیش از ۲۰۰ میلیون تومان و سهم برندگان از این هزینه ۹٫۵میلیاردی فقط ۲۰۱میلیون به عنوان جایزه بوده است. بیشترین هزینه ای که جشنواره جهانی فجر انجام می دهد، هزینه اقامت مهمانان خارجی است که سال گذشته بیش از ۱ میلیارد تومان بوده است.

دومین بخش پرهزینه در جدول عملکرد مالی جشنواره جهانی فیلم فجر، هزینه عوامل اجرایی است که نزدیک به ۱ میلیارد تومان برآورد شده است. سومین بخش پرهزینه، سهم دبیر و مشاوران و مدیرانش آن هم بدون تفکیک است که سال گذشته بیش از ٨۰۰ میلیون تومان شده بود. نکته جالب توجه دیگر، هزینه پخش این جشنواره از صدا و سیماست، رسانه ای که وظیفه ذاتی آن اطلاع رسانی است اما برای پخش جشنواره از ق شبکه، نزدیک به ٣۰۰ میلیون تومان از برگزار کنندگان جشنواره گرفته است.

البته هر سال ور جشنواره، از طرف بعضی سازمان ها به عنوان اسپانسر، مشارکت هایی نیز انجام می شود. برای مثال سال گذشته، ۲ میلیارد و ۸۱۳ میلیون تومان را سازمان زیباسازی شهرداری تهران و ۲ میلیارد تومان را وزارت ارتباطات مشارکت کرده است. این جشنواره در سال ٩۶، بالغ بر هشت میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان هزینه داشته و برآورد می شود که هزینه برگزاری سی و هشتمین دوره، حتی اگر رقم آن را با رشد ۱۰ درصدی در نظر بگیریم، بالغ بر ۱۰ میلیارد تومان خواهد بود.

از تعلیق تولید تا ابتلا به کرونا

با وجود اینکه فرمانده و کارگروه مدیریت کرونا در سینما و تلویزیون از لزوم تعطیلی پروژه‌های درحال تولید بارها گفته اند اما در سایه جدی نگرفتن این گفته ها از سوی مدیران ارشاد و روسای تلویزیون، چندین و چند پروژه سینمایی و تلویزیونی حتی با ابتلای برخی عوامل به کرونا، کار خود را ادامه دادند. طبق ادعای دانش اقباشاوی، رییس صنف دستیاران کارگردان که سخنگوی کارگروه مدیریت بحران کرونا نیز هست، روز اول اسفند که درباره ویروس کرونا اعلام عمومی انجام شد، انجمن برنامه‌ریزان و دستیاران کارگردان سینما اولین اطلاعیه خود را همراه با توصیه‌های وزارت بهداشت به تمام اصناف سینمایی ابلاغ کرد که طی آن پیشنهاد تعطیلی پروژه‌های تصویری برای رعایت نکات ایمنی و حفظ سلامت افراد حاضر در آن پروژه‌ها مطرح شد. سپس ۲۳ صنف سینمای ایران در نامه‌ای از هیات‌مدیره خانه سینما خواستار توقف پروژه‌های سینمایی و تلویزیونی با همکاری وزارتخانه‌های بهداشت، کار و ارشاد (سازمان سینمایی) و صدا و سیما شدند. طبق بررسی های اقباشاوی، در حال حاضر ۲۷ پروژه در اقصی نقاط ایران در حال فیلم‌برداری هستند که سه پروژه به شکل داوطلبانه، فیلم‌برداری خود را لغو کردند ولی ۲۴ پروژه به شکل قطعی در حال کار هستند. پیگیری‌ها نشان می‌دهد برخی از پروژه‌ها نکات بهداشتی را رعایت می‌کنند که جای خوشحالی دارد، ولی در این میان متاسفانه دو پروژه به لحاظ امنیت بهداشتی، به شدت وضعیت نگران‌کننده‌ای دارند و در هفته گذشته از طرف غلامرضا موسوی، رییس شورای‌عالی تهیه‌کنندگان سینما و همچنین از طریق هیات‌مدیره خانه سینما به این پروژه‌ها تذکر داده شده است. با جدی شدن این روند و همچنین تعطیلی سینماها تا اطلاع ثانوی، شوراهای پروانه ساخت هم تعطیل شد و فعلا هیچ پروانه ساختی صادر نخواهد شد. با این حال و علیرغم تعطیلی بخش عمده ای از سینمای ایران، هنوز زیرمجموعه های دولتی سینما از بنیاد سینمایی فارابی تا مرکز گسترش و انجمن سینما جوانان که بخش عمده فعالیت‌شان یا برگزاری جشنواره است یا توزیع بودجه برای تولید فیلم در حال فعالیت اند که این مسأله، از عجایب روزهای اخیر است!

عوامل تولید در بی خبری!

«بهشت تبهکاران» تازه ترین پروژه سینمایی مسعود جعفر جوزانی است که به دلیل شیوع کرونا در مرحله پیش تولید متوقف شده است. «علی قائم مقامی» درباره وضعیت این پروژه به «فراز» می گوید: «ناگزیر به توقف فیلمبرداری شدیم چراکه شیوع کرونا وضعیت را بحرانی کرده است و بویژه در گروه های تولید یک اثر سینمایی، شیوع این ویروس می تواند خطرناک باشد چراکه عوامل یک بازه زمانی طلانی کنار هم هستند. ترجیح می دهم بعد از عید و کم تر شدن تب کرونا درباره سرنوشت این پروژه صحبت کنم. در حال حاضر هیچ خبری وجود ندارد!»

این بی خبری خواسته یا ناخواسته به صورت اتفاقی در بین بسیاری از اهالی سینما مشترک است.

«حبیب اسماعیلی»، تهیه کننده کننده سینما درباره سرنوشت فیلم های متوقف شده به «فراز» می گوید: «قطعا سازمان سینمایی و کارگروه مدیریت کرونا در سینما برای جبران خسارت پروژه های متوقف شده چاره ای می اندیشد، مانند برنامه ای که برای افزایش سانس فیلم های متضرر و وضعیت بیمه سینماگران درنظر گرفته است. منتها این یک مسأله مهم است که باید اولویت بندی شود اما تا به حال چیزی درباره سرنوشت فیلم های تعلیقی اعلام نشده است». تهیه کننده فیلم «قرمز» درباره لزوم تمدید این تعطیلات ادامه می دهد: «این خودخواهی است که کسی بخواهد به ضرر و زیان خود در این بازه فکر کند، باید به زیان جامعه فکر کرد و زاویه دید را گسترش داد. جامعه در حال ضرر است. اسفند اوج درآمد در هر حوزه ای بود و حال نه تنها اسفند از دست رفته بلکه معلوم نیست تا چه زمانی اصلا درآمدی وجود داشته باشد. این یک بن بست ناخواسته از سوی یک مهمان ناخوانده است. تنها می توانم بگویم که کاش اقتصاد سینمای ایران آنقدر از لحاظ زیرساختی قوی و آماده بود که تعطیلی یک ماهه در این شرایط بحرانی جامعه، آن را در آستانه ورشکستگی قرار ندهد!»

تازه ترین تصمیمات برای جبران مافات!

محمود اربابی، از مدیران سازمان سینمایی که عضو کارگروه بررسی آسیب های سینمایی کرونا هم شده در تازه ترین مصاحبه خود اذعان کرده که سازمان سينمايي به چند راهكار اوليه رسیده است. اول اينكه تمام اعضا و خانواده سينما كه از صندوق اعتباري هنر و هر جايي كه سازمان سينمايي، وزارت ارشاد و خانه سينما با منابع مالي آن در ارتباط است وام دريافت كرده‌اند، پرداخت وام‌هاي‌شان به تعويق افتد و ديركرد پرداخت وام‌شان جزو جريمه به حساب نيايد تا شرايط و اوضاع سينما به حالت عادي برگردد. در گام دوم طبق وعده اربابی، بحث هزينه‌هاي بيمه تامين اجتماعي اهالي سينما پرداخت خواهد شد و سازمان سينمايي، هزينه خدمات بيمه‌اي اعضاي خانه سينما را متقبل میشود تا فشار بر افراد وارد نشود. طبق ادعای اربابی ، برای صاحبان فيلم‌ها و سينماها نیز تمهیداتی در نظر گرفته شده است به این صورت که مس از بازگشایی سینماها، زمان سانس‌هاي فيلم‌ها افزايش پيدا خواهد کرد همچنین بحث سانس شبانه فيلم‌ها پيشنهاد شده كه با آغاز ماه رمضان سانس فيلم‌ها افزايش پيدا كند.