رد مهاجران در هجوم کرونا

با شیوع کرونا در ایران و افزایش آمار مبتلایان، دولت ایران علاوه بر تکاپو برای مدیریت این بحران، با جمعیتی دیگر در کشور نیز مواجه است که باید چاره‌ای برای آن‌ها بیندیشد؛ مهاجران. حالا چند روزی است خبر رد کردن مهاجران افغان از مرز‌های ایران سر و صدای زیادی به پا کرده است. تا جایی که مقامات افغانستانی با افزایش بازگشت اتباع خود از ایران، نگران افزایش مبتلایان به کرونا در این کشور هستند.

سیاست دولت؛ رد کردن از مرز‌ها

در ماه‌های اخیر پای کرونا به هر کشوری که رسید برخی دولت‌ها را نگران تعدادی از شهروندان حاضر در آن کشور کرد. نزدیک به دوماه پیش بود که با افزایش آمار مبتلایان در استان هوبی چین ایران اعلام کرد که ۵۰ دانشجو ایرانی در استان محل شیوع ویوس کرونا زندگی می‌کنند و از آغاز رایزنی برای بازگشت ایرانیان مقیم این استان خبر داد. در اروپا و آمریکا نیز وضعیت مشابه بود. هماهنگی و رایزنی میان سفارت خانه‌ها برای بازگشت کنترل شده اتباع کشور‌ها به خاک وطن. اما وضعیت تمام این شهروندان مهاجر الزاما شبیه هم نیست. بیشتر مهاجرین افغان در ایران به لحاظ حقوق شهروندی و وضعیت تابعیت و اوضاع و احوال زندگی، هم رده دانشجویان و اتباع عادی سایر کشور‌ها نیستند. بخشی زیادی از مهاجرین افغان در ایران را کارگران ساختمانی، کودکان کار، کورکان بی سرپرست و افرادی تشکیل می‌دهند که از حقوق شهروندی متزلزلی برخوردار هستند و برای زندگی در ایران وضعیت دشواری دارند. حالا کرونا به ایران آماده و بیش از ۱۲ هزار نفر را نیز مبتلا کرده و جان چند صد نفر را نیز گرفته است. وزارت خارجه افغانستان هم از قربانی شدن ۶ نفر از اتباع این کشور در ایران بر اثر ویروس کرونا خبر داده است. وضعیت زندگی برخی از مهاجرین افغان در ایران، آن‌ها را در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به این ویروس قرار داده است. خصوصا کودکان کار.

چندی پیش استاندار تهران، با طرح مساله ساماندهی کودکان کار، خبر از خارج کردن چند صد کودک افغان از مرز‌های کشور و فرستادن آن‌ها به افغانستان خبر داد. خبری که نگرانی مقامات این کشور را به همراه داشته است.

«فرزانه مروستی»، مدیرکل اجتماعی استانداری تهران،یکشنبه ۲۵ اسفند اخراج کودکان کار مهاجر را تایید کرده و به روزنامه «شهروند» گفته است:«یک فهرست حدود ۴۰۰ نفره از نام و نشانی کودکان افغانستانی در اختیار سفیر افغانستان قرار گرفته تا این سفارت با همکاری استانداری و بهزیستی بتواند این کودکان را چه با خانواده و چه تنها به افغانستان بازگرداند.»

«سعید آرام» مدیر بهزیستی شهرستان تهران نیز اخراج کودکان کار افغانستانی از ایران را تایید کرد و گفته است که این تصمیم در جلسه پنجشنبه (۲۲ اسفند) استانداری تهران گرفته شده است: «ما در جلسه روز پنجشنبه در استانداری مصوب کردیم، این است که اگر کودکی بوده که قبلا جزو اتباع بیگانه بوده و از خانواده‌اش تعهد گرفته‌ایم، اگر برای بار دوم وارد مراکز ما بشوند، اداره کل اتباع نسبت به عودت آنها به کشور مبدأ اقدام می‌کند.».

براساس گزارش‌های رسمی تنها در شش ماه نخست امسال ۳۷۲۸ کودک کار در ایران شناسایی شد. وزارت دادگستری ایران هم شمار کودکان زباله‌گرد و کار را تنها در تهران ۴۷۰۰ نفر اعلام کرده است. برپایه گزارش سازمان بهزیستی تهران ۸۴ درصد این کودکان «غیر ایرانی» هستند.

افغاسنان و بحران پذیرش شهروندانش

وزیر امور مهاجران افغانستان نسبت به تبعات بازگشت گروهی مهاجران این کشور از ایران و خطر ابتلای آن‌ها به ویروس کرونای جدید در مسیر و نقطه صفر مرزی ابراز نگرانی کرد. گزارش‌ها از بازگشت روزانه هزاران مهاجر افغانستانی از ایران خبر می‌دهند. طبق آمار رسمی وزارت بهداشت افغانستان، تاکنون ۱۱ نفر در چندین ولایت این کشور به کووید ۱۹ مبتلا شده‌اند که بیشتر آن‌ها از ایران بازگشته‌اند.

به نوشته روزنامه هشت صبح، «حسین عالمی بلخی» وزیر امور مهاجران افغانستان شنبه ۲۴ اسفند نسبت به تاثیرات «بازگشت گروهی سیل‌آسای مهاجران افغانستان از ایران» در گسترش ویروس کرونای جدید ابراز نگرانی کرد. به گفته او بازگشت مهاجران به صورت گروهی و در دسته‌های پرجمعیت خطر ابتلای آن‌ها را در مسیر راه و در نقطه صفر مرزی افزایش داده است. عالمی بلخی در یادداشتی در صفحه فیسبوک خود از مهاجران خواسته است که به صورت تدریجی به افغانستان بازگردند و دستورالعمل‌های احتیاطی را به صورت جدی رعایت کنند. وزارت بهداشت افغانستان روز شنبه از ثبت سه مورد مثبت مبتلا به ویروس کرونا در ولایت‌های کاپیسا، بلخ و سمنگان خبر داد. شمار رسمی مبتلایان به این بیماری در افغانستان به ۱۱ نفر رسیده است که بیشتر آن‌ها از ایران بازگشته‌اند. وزارت بهداشت افغانستان همچنین اعلام کرده‌است ۱۸۱مورد مشکوک به کرونا را بررسی کرده و در حال بررسی ۵۲ مورد دیگر است. وزیر امور مهاجران افغانستان تعداد مهاجرانی را که به صورت روزانه از مرز اسلام‌قلعه به این کشور باز می‌گردند، ۹ تا ۱۰ هزار نفر اعلام کرد. طبق اعلام وزارت مهاجران افغانستان در روزهای پنج‌شنبه و جمعه بیش از ۱۶ هزار مهاجر افغانستانی به صورت داوطلبانه و از طریق مرز اسلام قلعه، ولایت هرات از بازگشته‌اند. معاون سخنگوی وزارت مهاجران افغانستان گفته است که این رقم نسبت به آماری که پیش از شیوع کرونا داشتیم، 6 تا 7 برابر افزایش را نشان می دهد. وزارت بهداشت افغانستان امروز شنبه گفته است که سه مورد مثبت دیگر نیز در سه استان شمال و شمال شرق این کشور ثبت شده و رقم مبتلایان به 10 نفر رسیده است.