توشه رمضانیِ تلویزیون؛ ضیافت تبلیغات و درآمدهای مبارک!

فروردین در حالی به انتها می رسد که کوران کرونا اگرچه وحشت از مرگ را به زندگی مردمان تزریق کرده اما امید به زندگی و انتظار برای رهایی از این بحران، کماکان بر تمام حواس، برتری دارد. در این میان، رسانه های صوتی و تصویری برای درخانه ماندنِ مردم، گسترده ترین بستر را در دست دارند و احتمالا تلویزیون به دلیل فراگیر بودن، شانس بیشتری در اختیار دارد. حالا هم در آستانه ماه رمضان، برنامه‌ها و سریال هایی در حال تدارک برای این ماه هستند و مراحل تصویربرداری و فنی‌شان را برای رسیدن به ماراتن دیگری که مردم پای سفره افطار به آنها رأی دهند، می گذرانند. این در حالی است که طی چند سال گذشته، ضعف عمیقی در ساختار و محتوای برنامه های مناسبتی دیده شده است و مجموعه‌های تلویزیونی کمترین ارتباط را با مردم در این ایام برقرار کرده‌اند.

چالش های برنامه سازان در ماه رمضان

چند سالی می شود که مخاطبان با تماشای سریال های ماه رمضان ناامید شده و دلشان برای برنامه های جذاب و سریال های طنزِ دهه هشتاد که بعد از افطار پخش می شد، تنگ می شود. جای خالی کمدی در کنداکتور رمضانیِ تلویزیون تنها یکی از انتقادات به عملکرد برنامه سازان در این دوره است؛ احتمالا آخرین کمدی، سریال «پادری» بود که در رمضان سال ٩۵ پخش شد.

انتقاد دیگر، احتمالا جای خالی مجریان تلویزیونی و برنامه های مرتبط با ماهِ رمضان است که طبق شنیده ها احتمالا در رمضان ٩٩ این روند اصلاح می شود. چراکه مدت‌هاست صداوسیما بیشتر از بازیگران به جای مجریان بهره می‌برد، مسابقه‌ها و موقعیت‌های مهم را در اختیار آنها قرار می‌دهد تا با تاثیر گذاری بیشتر بر مردم، به درآمدزایی و گرفتن از پول اسپانسرها بپردازد!

اما چالش اصلی تهیه کنندگان و برنامه سازان برای رمضان ٩٩، احتمالا تولید در سایه کرونا بود، چالشی که باعث شد سریال «می جان» ساخته مرجان اشرف زاده با تعلیق در تولید مواجه شود و سرنوشت پخش آن از شبکه سوم سیما مشخص نباشد. با این حال و علیرغم هشدارها، تصویربرداری سریال‌هایی مثل «پدرپسری» که قرار است از شبکه ۵ سیما پخش شود، کماکان ادامه دارد. احتمالا به این دلیل که تولیدکنندگان این سریال می خواهند مانند عوامل سریال «پایتخت ۶» خوش قول بمانند و سریال را به موقع به شبکه برسانند، هرچند که این خوش قولی در روزهای محدودیت و قرنطینه ناشی از شیوع کرونا انجام شده باشد!

با این حال برخی دیگر از تولیدکنندگان، محدودیت ها برای جلوگیری از شیوع کرونا را رعایت کرده اند. از جمله برنامه «جشن رمضان» که استودیویی اجرا می‌شود و به‌خاطر شرایط کرونایی ناگزیر به عدم حضور تماشاگر است و برای اولین بار، قرار است که بدون تماشاگر برگزار شود. هرچند که ضبط در لوکیشن‌های بیرونی به رسم سال های گذشته ، احتمالا این روند را با اختلال مواجه خواهد کرد. همچنین برنامه «دعوت» هم نمی‌تواند تماشاگر در صحنه داشته باشد و حتی در استفاده از مهمانان تلویزیونی خارج از تهران هم با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو است. با این حال کنداکتور صدا و سیما برای ماه مبارک رمضان، دست کم از لحاظ کمی شلوغ است اما برای پیشرفت سطح کیفی احتمالا باید امیدوار باشیم که این رسانه مسیر سال های گذشته را دنبال نکرده باشد!

شبکه یک؛ به دنبال «زیرخاکی» در جای خالیِ «فرمول یک»!

شبکه یک سیما، سال هاست که سحرهای ماه رمضان را با برنامه «ماه خدا» و اجرای حسن سلطانی، به مخاطبان هدیه می کند. برنامه دیگری که تولیدکنندگان برای این شبکه در ماه رمضان درنظر گرفته اند، «دعوت» است؛ برنامه ای که سال گذشته متمرکز بر ازدواج جوانان بود اما امسال با رویکرد متفاوتی دنبال خواهد شد. البته مدیر گروه اجتماعی شبکه یک سیما در گفتگویی با تسنیم اعلام کرده که احتمالا مسابقه «ایران» هم در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه،پس از پخش سریال، روی آنتن می رود. برنامه «فرمول یک» نیز که برای مشکلات ناشی از کرونا به تعویق افتاده بود، احتمالا درصورت بهتر شدن شرایط و با پرداختن به چهره‌های مردمی، تنها در چند قسمت به‌مناسبت عید فطر پخش خواهد شد.

اما شبکه اول سیما که سال گذشته با پخش سریال «از یاد رفته ها» نتوانست تجربه خوبی در جذب مخاطب داشته باشد، در آستانه ماه رمضان پخش سریال «نون.خ٢» را آغاز کرد و احتمالا با شروع ماه مبارک، مجموعه «زیرخاکی» را روی آنتن می برد؛ سریالی به تهیه کنندگی رضا نصیری‌نیا و کارگردانی جلیل سامان که در گروه فیلم و سریال مرکز سیمافیلم تهیه می‌شود و در حال آماده‌سازی و انجام مراحل فنی برای پخش در شب‌های ماه مبارک رمضان است. نقش اول مرد سریال به‌عهده پژمان جمشیدی و نقش اول زن را ژاله صامتی عهده‌دار است. همچنین هادی حجازی‌فر، نادر فلاح، امید روحانی، ایرج سنجری، اصغر نقی‌زاده، گوهر خیراندیش و.‌.. نیز در این سریال ایفای نقش می‌کنند.

شبکه دو؛ به دنبال سرنوشت بچه مهندس

شبکه دو برای دومین سال پیاپی، برای ساعات سحری ماه رمضان،برنامه «خوان نیاز» را تدارک دیده است. این شبکه همچنین برای برنامه افطار، «بچه محل» با اجرای داریوش فرضیایی را روی آنتن می برد؛ برنامه ای با رویکرد خانواده که در نوروز امسال نیز از شبکه ٢ پخش شده بود.

طبق مصاحبه ای که مدیر طرح و سرپرست گروه اجتماعی شبکه دو سیما با خبرگزاری تسنیم داشت، این شبکه احتمالا یک برنامه اجتماعی محور را با اجرای محمد سلوکی و بعد از خبر شبانگاهی روی آنتن می برد.

توشه سریال شبکه دوم اما، فصل سوم مجموعه «بچه مهندس» به کارگردانی علی غفاری و تهیه کنندگی سعید سعدی است که از ۶ اردیبهشت ماه روی آنتن می رود. داستان این سریال، در سه فاز کودکی، نوجوانی و جوانی شخصیت اصلی مطرح می‌شود که در بازه تزمانی تاریخ معاصر روایت می شود. کنارِ روزبه حصاری بازیگر جوادی و شخصیت اصلی داستان، فرهاد قائمیان، ثریا قاسمی، کامران تفتی و اتابک نادری، سیدمهرداد ضیایی، کاوه سماک‌باشی، فرناز رهنما، شیوا خسرومهر و… نیز حضور دارند.

شبکه سه؛ جای خالیِ ماه عسل و وضعیت نامعلومِ عصر جدید

شبکه سه برای مخاطبان برنامه سحرگاهی در ماه رمضان، برنامه «ماه شهر» با اجرای نجم‌الدین شریعتی را در نظر گرفته است. این در حالی است که وضعیت برنامه افطار این شبکه بعد از «ماه عسل» کماکان نامعلوم است.نکته جالب توجه اما، وضعیت نامشخص سریال ماه مبارک رمضان در شبکه سوم سیماست. با این حال گمانه زنی ها حکایت از آن دارد که اگر مجموعه «می‌جان» به کارگردانی مرجانه اشرفی زاده و تهیه کنندگی سعید پروینی، بتواند مراحل تولید و فنی را به اتمام برساند از شبکه سوم سیما پخش خواهد شد در غیر این صورت احتمالا سریال «سرباز» ساخته هادی مقدم‌دوست جایگزین آن خواهد شد.اما یکی از چالش های مهم شبکه سوم سیما، تعلیق ساخت برنامه های پرطرفدار این شبکه به دلیل شیوع کروناست. دو برنامه «عصر جدید» و «اتفاق» که قرار بود رمضان ٩٩ از شبکه سه پخش شوند، نیازمند تماشاگر هستند و طبق اعلام علیخانی در لایو صفحه اینستاگرامش، باید تا آرام شدن اوضاع برای ضبط این برنامه ها صبر کرد. حال باید دید در خلأ این برنامه‌ها، مدیران شبکه سه چه چاره ای می اندیشند.

شبکه پنج؛ از روایت های «پدرپسری» تا جشن رمضان

احتمالا پربیننده ترین برنامه رمضانیِ شبکه پنج، «جشن رمضان» است. برنامه ای که سال گذشته با تهیه کنندگی محمد هاشمی‌اصل و با جنجال بسیار به پایان رسید. احتمالا مخاطبان دقیق تلویزیون، هاشمی اصل را از تهیه‌کنندگی در مجموعه «آوای باران» می شناسند. «جشن رمضان» امسال اما، بدون تماشاگر و با اجرای حسین مولایی در استودیو همین برنامه برگزار می شود.اما مخاطبان، احتمالا تنها مجموعه طنز شب های ماه رمضان را باید در شبکه پنج سیما تماشا کنند.«پدرپسری» ساخته محمدرضا حاجی‌غلامی و تهیه‌کنندگی رضا جودی در ۴۰ قسمت برای پخش از شبکه ۵ سیما آماده می‌شود و بازیگرانی چون مهران رجبی، عزت‌الله مهرآوران، مریم سرمدی، افشین سنگ‌چاپ و کتایون بختیاری در آن ایفای نقش می کنند.

شبکه نسیم؛ از استارت استعداد یابی تا وضعیت نامعلوم دورهمی

«خونه مونی» نام مسابقه جدید استعدادیابی در حوزه بازیگری است که علی مسعودی آن را در دریاچه شهدای خلیج فارس کلید زده و قرار است از ٧ رمضان از شبکه نسیم پخش شود. الیکا عبدالرزاقی، عباس جمشیدی‌فر، کمند امیرسلیمانی و علی مسعودی داوران ثابت این مسابقه هستند و هر شب هم شخصیت‌های دیگری میهمان این برنامه می شوند. «خونه مونی» با مشارکت معاونت اجتماعی شهردار تهران تولید می‌شود و در صورت مهیا بودن شرایط ادامه دار خواهد بود.

در این میان، برنامه «دورهمی» براساس آن چه در صفحه رسمی این برنامه در اینستاگرام اعلام شد، قرار بود چهارشنبه ٢۰ فروردین ماه روی آنتن برود اما این برنامه در موعد مقرر پخش نشد. احتمال دارد این برنامه همان آخر هفته‌ها در کنداکتور رمضانی تلویزیون قرار داده شود.

ماه رمضان؛ مجالِ تازه تلویزیون و برندها برای پول درآوردن!

درست مرداد ماه سال گذشته بود که مدیر فیلم و سریال شبکه یک سیما در مصاحبه ای گفت که اصولا هزینه ماهانه سریال سازی مبلغی حدود ۵۰۰ تا ۸۰۰ میلیون تومان است که با سنجیدن شرایط تعیین می‌شود اما طبیعتا اگر به مدت یک ماه برای ساخت یک پروژه نتوان بودجه تزریق کرد باید ماه بعد دو برابر و حتی در ماه سوم سه برابر هزینه اولیه بودجه برای همان پروژه را در نظر گرفت.

این در حالی است که جدا از زمان معمول، تعرفه پخش آگهی در زمان پخش برنامه ها و سریال های مناسبتی مانند عید نوروز و ماه رمضان نجومی است و این مبالغ در ماه رمضان به دلیل تعدد برنامه ها و طولانی بودن پخش سریال ها بیشتر هم می شود. در رمضان سال گذشته، تعرفه پخش هر ثانیه آگهی پیش از نمایش سریال «برادر جان» و در بین آن، بین پنج میلیون و ۲۹۶ هزار تومان تا شش میلیون و ۱۶۳ هزار تومان بود. این اعداد صرفاً هزینه پخش هر ثانیه تبلیغات پیش و بین نمایشِ این سریال بودند و طبیعتاً شرکت‌هایی که محصولات خود را تبلیغ می کردند باید هزینه‌های دیگری نظیر هزینه ساخت تیزر را هم می پرداختند. باید تأکید که این هزینه‌ نجومی، بابت پخش هر ثانیه پیام بازرگانی اخذ می شد و حداقل زمان احتسابی برای محاسبه هزینه پخش هر آگهی نیز ۱۵ ثانیه بود.

در سال گذشته که کانون تبلیغاتی تک‌برگ سبز که مجری تبلیغات صداوسیما بود، مبلغ این تعرفه‌ها را در وب‌سایت خود نمایش داد. شرکت‌های تولیدی باید برای هر ثانیه تبلیغ، پیش یا بینِ سریال «برادر جان»، پنج میلیون و ۲۹۶ هزار تومان تومان پرداخت می کردند و شرکت‌های خدماتی نیز ملزم به پرداخت شش میلیون و ۱۶۳ هزار تومان برای هر ثانیه آگهی تبلیغاتی بودند.

طبق محاسبات جالبی که آن روزها، روزنامه مردم سالاری انجام داد، شبکه سه در مجموع، هر شب پیش از پخش سریال «برادر جان» و در بین آن، حدود ۱۷ دقیقه آگهی بازرگانی پخش کرد. یازده دقیقه از این تبلیغات، پیش از شروع سریال، و شش دقیقه آن، بین سریال پخش شد. با این محاسبات، هزار و ۲۰ ثانیه تبلیغات به‌واسطه پخش سریال «برادر جان»، هر شب از شبکه سه پخش شد.

اگر میانگین تعرفه آگهی‌های تبلیغاتی برای شرکت‌های تولیدی و خدماتی را درنظر بگیریم به عدد پنج میلیون و ۷۲۹ هزار و ۵۰۰ تومان برای هر ثانیه تبلیغ در سریال «برادر جان» می‌رسیم. در رمضان سال گذشته، هر شب ۱۰۲۰ ثانیه تبلیغ به واسطه این سریال پخش می شد . پس صداوسیما هر شب، پنج میلیارد و ۸۴۴ میلیون و ۹۰ هزار تومان از محل آگهی‌های سریال «برادر جان» درآمد داشت. در ۳۰ قسمت این سریال که در ماه رمضان از شبکه سه پخش شد، درآمد صداوسیما از این محل به ۱۷۵ میلیارد و ۳۲۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان رسید. این درآمد نجومی تنها از محل پخش ۳۰ قسمت سریال «برادر جان» در ساعت ۲۰ و ۴۵ دقیقه هر شب به‌دست آمده و صداوسیما از محل بازپخش این سریال، درآمدهای تبلیغاتی بیشتری نیز به جیب زده است! حال کافی است این ارقام را نسبت به نوسانات قیمت ها و تعرفه های تبلیغ در سال جاری در نظر بگیریم. آنجاست که در می یابیم بودجه و درآمد صدا و سیما حتی در روزهایی که به سبب شیوع کرونا، تمام مشاغل با بحران مواجه اند نه تنها با اخلال روبه رو نشده بلکه رشد هم دارد؛ یک درآمد بدون ناخالصی در معامله ای که دو سر برد است!

زمان طلایی برای شکوفایی برندها

یکی از عوامل مهمی که برندها را نسبت به حضور تبلیغاتی در ماه رمضان ترغیب می‌کند، نرخ ببینندگان برنامه‌های تلویزیونی در رمضان است.در ماه رمضان ۹۸، متوسط زمان دیده شدن تلویزیون برای افرادی که برنامه تلویزیون را تماشا کرده اند ۳ ساعت و ۴۴ دقیقه و سرانه تماشای تلویزیون برای افراد بالای ۱۵ سال، ۲ ساعت و ۵۸ دقیقه بود. نکته مهم این است که متوسط زمان دیده شدن و سرانه تماشای تلویزیون شبکه ۳ نسبت به شبکه‌های دیگر بیشتر بود و این سرانه چهار سال متوالی است که تکرار می شود. در بررسی شیوه تبلیغات در ماه رمضان و در نیمه پایانی دهه نود، بیشترین فعالیت تبلیغاتی در شبکه‌های ۲ و آی فیلم هر یک با ۱۵% از حجم کل تبلیغ و بیشترین هزینه در شبکه سه با ۳۶% از هزینه کل در ماه رمضان اتفاق افتاده است. همچنین از نظر مدت زمان پخش آگهی شبکه‌های ۲ و ۵ به ترتیب با %۱۵ و ۱۴% بالاترین زمان را داشته اند. حال باید دید که تلویزیون از خوان نعمت پهن شده در فرصت طلایی دوم پس از نوروز، چه بازدهی داشته و چقدر درآمد کسب می کند.