نفس تنگیِ توان خرید جامعه
افزایش تقاضا، کاهش عرضه، رکود تورمی، شاخص قیمتها و …. اینها صرفا اصطلاحاتی اقتصادی هستند که برای اندازهگیری قدرت خرید شهروندان در بازار مورد استفاده قرار میگیرد. اما آن چه که بیش از هر چیز برای مردم ملموستر از این اصطلاحات و آمار و ارقام است، یک روز رفتن به بازار و خرید اقلام ضروری زندگی و مواجه شدن با قیمتهای سرسام آور است. مزدبگیران وقتی دخل و خرج خود را بررسی میکنند، فاصلهای نگران کننده میان درآمد و هزینههای خود مشاهده میکنند. این روند تا کجا ادامه پیدا میکند؟
سنگین شدن سبد قیمتها
کرونا با وجود تمام ضربههایی که به اقتصاد زده اما اثر خود را زودتر از هر چیز بر بهای کالاهای مختلف نشان میدهد. با توقف کسب و کارها و کاهش شدید درآمدهای مردم، شهروندان حالا بیش از هر زمان نگران افزایش سطح عمومی قیمتها و کاهش قدرت خرید خود هستند.
به گزارش دنیای اقتصاد سرانجام آمارهای بانک مرکزی از شاخص بهای مصرفکننده پس از ۱۶ ماه وقفه، منتشر شد. آمار نشان میدهد قله تورمی(بیشترین رقم) در اردیبهشت ۹۸ ثبت شده و کمترین نرخ تورم نقطه به نقطه نیز در اسفند ۹۸ گزارش شده است. در گزارش مرکز آمار ایران که پیشتر منتشر شده بود، نرخ تورم نقطهبهنقطه با کاهش ۲۹ درصدی به سطح ۲۲ درصد در پایان سال رسیده است. نکته قابلتوجه اینکه هم در گزارش مرکز آمار ایران و هم در گزارش بانک مرکزی، قله تورمی در اردیبهشتماه سال قبل گزارش شده است، با این تفاوت که قله تورمی از نگاه بانک مرکزی ۲/ ۶۰ درصد و از نگاه مرکز آمار ایران ۱/ ۵۲ درصد بوده است. قله تورمی ۶۰ درصدی در اردیبهشتماه بیشترین رقم از ابتدای آماردهی تورم ماهانه از ابتدای دهه ۹۰ بوده است. این گزارش نشان میدهد که در اسفندماه سال گذشته نرخ تورم ماهانه به رقم ۱/ ۳ درصدی رسیده است. این رقم در بهمنماه به میزان ۳/ ۲ درصد گزارش شده بود. اما تورم ماهانه گزارش بانک مرکزی با مرکز آمار ایران تفاوت قابلتوجهی دارد؛ زیرا براساس گزارش شاخص بهای مصرفکننده مرکز آمار ایران نرخ تورم ماهانه در اسفندماه سال قبل به میزان ۵/ ۱ درصد ثبت شده بود. براساس آمارهای بانک مرکزی میانگین تورم ماهانه در سال ۱۳۹۸ در سال قبل به میزان ۱/ ۲ درصد بوده است. در سال ۱۳۹۷ این رقم به میزان ۷/ ۳ درصد گزارش شده بود؛ بنابراین گزارش بانک مرکزی نشان میدهد که روند نرخ تورم در سال ۱۳۹۸ نسبت به سال قبل از آن وضعیت بهتری داشته است. نکته مهم در گزارش بانک مرکزی این است که بیشترین نرخ تورم ماهانه در آذرماه سال قبل ۱/ ۴ درصد گزارش شده است. این موضوع نیز بهدلیل افزایش نرخ بنزین در آبان ماه بود، اما این رقم در دیماه به یک درصد کاهش یافته و نشان میدهد که افزایش نرخ تورم به شدت فروکش کرده است.
با توجه به شرایط کنونی، این امکان وجود دارد که وضعیت رکودی تشدید شود، اصولا مهمترین عاملی که میتواند اوضاع تورم را در شرایط کنونی به هم بریزد، کاهش عرضه ارز به اقتصاد است. به نحوی که اگر میزان فروش محصولات نفتی و وابسته به نفت در اقتصاد کاهش یابد، در نتیجه این موضوع نیز میتواند بر تغییرات نرخ ارز اثرگذار باشد، در نتیجه باعث افزایش آن در ماههای سالجاری شود. حالا نوسانات قیمت نفت در ماههای اخیر از یک سو و ورود دلار به کانال ۱۶ هزار تومان اما این سناریو را جدیتر از قبل کرده است.
چه بر سر قیمت مواد غذایی آمده است؟
حالا چند روز پیش، نرخ تورم فروردین ماه سال 99 از سوی مرکز آمار ایران 32.2 درصد اعلام شد. ۱۲ شاخص اصلی قیمت کالا و خدمات نشان میدهد در بخش خوراکی ها و آشامیدنیها 10.7 درصد افزایش قیمت به نسبت مدت مشابه سال قبل و 5.2 درصد نسبت به ماه قبل داشته است. یعنی قیمت این بخش در فروردین نسبت به اسفند گرانتر شده است. در بخش خوراکی و آشامیدنی بالاترین افزایش قیمت به نسبت مدت مشابه سال قبل برای «چای، نوشابه، قهوه و سایرخوراکی ها» و پس از آن «شیر، پنیر و تخم مرغ» به ثبت رسید. «پوشاک و کفش» 28.3 درصد، «مسکن آب و برق و گاز» 20.4 درصد، «حمل و نقل» 47.4 درصد، «تفریح و فرهنگ» 25.6 درصد افزایش قیمت داشتهاند. بیشترین افزایش قیمت ماهانه نسبت به اسفند ماه نیز برای میوه و خشکبار با 19 درصد و پس از آن سبزی و حبوبات با 13.6 درصد در بخش خوراکیها و آشامیدنیها ثبت شد. این آمارها نشان میدهد افزایش قیمت عمده کالاها و سبد معیشت خانوار همچنان ادامه دارد و آهنگ رشد قیمت آنها کاهش داشته است.
بر اساس دادههای این مرکز، شاخص قیمتها در نخستین ماه امسال، نسبت به ماه مشابه سال قبل، 19.8 درصد افزایش یافته که این رقم از رقم مشابه برای اسفند 98، 2.2 واحد درصد کمتر است.با این همه رشد شاخص قیمت ماهانه بر خلاف دو شاخص قبلی در فروردین ماه، افزایشی است. این شاخص نشان میدهد که قیمتها در فروردین ماه امسال نسبت به اسفند 98، 2.1 درصد رشد پیدا کرده اند. رقمی که در اسفند ماه 1.5 درصد بوده است. اما رسیدن رشد ماهانه قیمت خوراکی ها به 5.1 درصد است. رقمی که از اردیبهشت 98 بی سابقه است. این دادهها نشان می دهند به رغم افت قیمت گوشت قرمز و ماکیان، گروه های «میوه و خشکبار» و «سبزیها و حبوبات» به ترتیب با رشد ماهانه 19 و 13.6 درصد گوی سبقت را از سایر گروه های کالای خوراکی و غیر خوراکی در فروردین ماه ربودهاند.
دلیل این افزایش قیمتها را البته باید با ورود کرونا نیز تحلیل کرد. این روزها با بحران بخش کشاورزی و تعطیلی مراکز اغذیه فروشی، هتلها و رستورانهای بزرگ، چالش امنیت غذایی و گرانی محصولات کشاورزی بیش از پیش به گوش میرسد. زمانی که بازار داخلی و تامین نیازهای اساسی در حوزه کشاورزی و غذایی با مشکل مواجه شود، بهطور طبیعی بازارهای بینالمللی محصولات غذایی ایرانی نیز دچار مساله میشوند. علی شریعتیمقدم، رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی ایران در این ارتباط به پایگاه خبری اتاق ایران گفته است: «نقطه ضعف بزرگ بودجه ۹۹ در بخش کشاورزی اعدادی است که برای شرکتهای دولتی در نظر گرفته شده است. از این منظر این پرسشها مطرح است که در چنین شرایطی، آیا بهرهوری اقتصادی در حوزه کشاورزی با وجود حجیم بودن دولت عملیاتی میشود؟ و اینکه آیا بوروکراسیهای موجود به بهرهوری بخش کشاورزی آسیب میزند؟ اینها پرسشهایی است که درخصوص بودجه سال آینده مطرح است.»
او در ادامه میافزاید: «ما در بخش کشاورزی بهعنوان یک بخش مردمی باید به سمتی برویم که دولت را کوچک کنیم تا بودجههایی که به شرکتهای دولتی پرداخت میشود، به مرور در قالب قانونی «صندوقهای تخصصی کالایی» تغییر کند که در این رابطه توافق اولیه با سرپرست وزارت جهادکشاورزی صورت گرفته است. این اتفاق کمک میکند که اقتصاد محصولی کشور که تولیدش مردمی است، مدیریتش هم مردمی شود، به این ترتیب دولت مجبور نیست بهطور مداوم اقدام به تزریق منابع کند.»
اقلام پرمصرف ماه رمضان
با نزدیک شدن به ماه رمضان، هرسال ورود دولت برای عرضه اقلام ضروری و قیمت گذاریهای تنظیم بازار در صدر خبرها قرار میگیرد. حالا با افزایش سطح قیمتها و بحران کرونا و کاهش تقاضا، راهکارهای مختلفی برای بازار ماه رمضان اندیشیده شده است. قاسمعلی حسنی در گفتوگو با ایلنا درخصوص ذخایر موادغذایی ماه مبارک رمضان گفت: «کالاهای اساسی مردم به اندازه کافی در انبارها است و هیچگونه کمبودی نداریم.» او با اشاره به اینکه قیمتهای رسمی اعلام شده با قیمتهای موجود متفاوت است، گفت: «به دلیل بیماری کرونا در برخی از مواد غذایی افزایش قیمت داشتیم، اما با توجه به توزیع اقلام توسط دولت از طریق فروشگاههای منتخب و زنجیرهای تا پایان ماه مبارک رمضان در کالاهای اساسی مانند: برنج، روغن و حبوبات افزایش قیمت نخواهیم داشت.»
محمد آقاطاهر رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی در خصوص تنظیم بازار ماه مبارک رمضان (برنج، شکر و …) گفت: «در حال حاضر تاریخ دقیقی برای توزیع این اقلام اعلام نکردهاند، اما قطعا این اقلام قبل از ماه رمضان و به احتمال خیلی زیاد در این هفته توزیع خواهد شد». او با اشاره به اینکه هماکنون کمبودی در توزیع اقلام وجود ندارد، گفت: «بررسیهای میدانی نشان میدهد که وضعیت ذخیرهسازی و توزیع اقلام اساسی مناسب است، به طوری که هیچ کمبودی در خصوص اقلام اساسی سبد خانوار در عمدهفروشیها وجود ندارد.» محمد آقاطاهر، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی، در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی برنا در خصوص وضعیت قیمتها در این بازار اعلام کرد: «در چند روز گذشته حبوبات و برنج ایرانی و خارجی از ۱۰ تا ۸۰ درصد افزایش قیمت پیدا کرده و اگر این اقلام از گمرکات ترخیص شود و ارز تخصیص یابد قیمتها متعادلتر میشود.»
حال باید منتظر ماند و دید که پیش بینی رکود توام با تورم در ماههای آتی تا چه میزان تاثیر خود را بر اقلام غذایی شهروندان بر جا خواهد گذاشت؟
گفتوگوی فراز با مهدی نصرتی، اقتصاددان
- تازهها
- پربازدیدها
گفتوگوی فراز با مهدی نصرتی، اقتصاددان
حاکمیت ایران: یمنیها مستقل هستند، صداوسیما: ما به یمن گفتیم باب المندب را ببندند!
گفتوگوی فراز با سخنگوی صنعت آب کشور
گزارش تصویری اختصاصی فراز از مراسم بدرقه رهبر جانفدا
علی باقری دبیر کل حزب اطلاحطلب «عهد» در گفتگو با فراز: