اصلی ترین متولی سینما زیرِ ذره بینِ شفاف سازی!

بیتا محسنی_ حسین انتظامی پیش از آن که در سینما شناخته شود، در مطبوعات نام آشنا بود؛ از روزنامه «قدس» تا «جام جم» و «همشهری» و بعدها مدیریت «خبرآنلاین» و در ادامه معاون مطبوعاتی و دستیار ارشد وزارت ارشاد در دولت روحانی. در این میان اگر بخواهیم در سوابق کاری انتظامی عقب تر برویم، احتمالا بسیاری او را از در جریان انتخابات ریاست جمهوری سال 1384 می شناسند؛ از ستاد انتخاباتی علی لاریجانی تا مسئولیت سخنگویی در دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی! در این میان باید گفت که هدف نگارنده بیش از آن که شناساندن کارنامه کاری حسین انتظامی به مخاطبان این نوشتار باشد، اشاره به یک نقطه مشترک در تمام دوران کاری اوست؛ اشاره به ترکیبی که از مطبوعات تا سازمان سینمایی همراه انتظامی است؛ شفاف سازی مالی!

در دولت یازدهم و وقتی انتظامی ریاست سازمان متولی سینما در ایران را به عهده گرفت، همان ابتدا از اهداف خود در مسیر تازه روشنگری کرده و در توییتی اعلام کرد؛ شفافیتی که در معاونت مطبوعاتی دولت یازدهم کلید زده شد با قدرت و جامعیت بیشتری در سازمان سینمایی ادامه می یابد. او در ادامه این شفاف سازی را از رویکرد های نه گانه وزیر برشمرد، رویکردی با تکیه بر جلوگیری از ایجاد رانت، لابی و مسمومیت مالی در پهنه سینما! اما سوال به ظاهر کلیشه ای اما ریشه ای این است انتظامی از مطبوعات تا سینما، چقدر با انتشار گزارش ها از عملکرد مالی واحد های زیر نظر خود توانست به اهداف این امر، عمل کند یا حتی نزدیک شود؟! شاید برای رسیدن به پاسخ این سوال، بهتر باشد که به بودجه و عملکرد مالی سازمان سینمایی که انتظامی بر صندلی ریاست آن تکیه زده است نگاهی داشته باشیم، تا حالِ این خانه را از پای بست توصیف کنیم!

سیاهه مالی سازمان سینمایی در دولت احمدی نژاد!

سازمان سینمایی در کنار انتشار عملکرد مالی حوزه های زیر مجموعه ارشاد با تمرکز بر سینما، در سایت سازمان سینمایی بودجه های این سازمان را نیز از سال 1387 تا سال 1391 منتشر کرده است. در سال 1387، بودجه سازمان سینمایی 29 میلیارد و 570 میلیون تومان بود. اگر بخواهیم در نگاهی جزیی تر بررسی کنیم، در همین سال، بنیاد فارابی 15 میلیارد و 430 میلیون تومان، مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی 4 میلیارد و 300 میلیون تومان، موسسه رسانه های تصویری 1 میلیارد و 850 میلیون تومان و موزه سینما 280 میلیون تومان بودجه دریافت کردند. در سال 1388 نزدیک به 6 میلیارد تومان به بودجه سازمان سینمایی افزوده شد و بودجه این سازمان به 35 میلیارد و 263 میلیون تومان رسید.

شاید اوج بودجه سازمان سینمایی در دولت یازدهم را باید در سال 1390 جستجو کنیم، وقتی بودجه این نهاد به 74 میلیارد و 930 میلیون تومان و بودجه بنیاد فارابی که پرهزینه ترین نهاد زیر مجموعه سازمان است به ناگاه از 17 میلیارد به 28 میلیارد و 500 میلیون تومان صعود کرد، صعودی که به زعم بسیاری در سایه جابه جایی مدیران و به روزرسانی خط و مشی مالی و کاری آنان حاصل شد! البته باید گفت که این ارقام پایدار نماند و در سال پایانی دولت احمدی نژاد، بودجه سازمان سینمایی نزدیک به 20 میلیارد تومان نزول و بر مدار 50 میلیارد تومان قرار گرفت!

بنیاد سینمایی فارابی در دولت دوم احمدی نژاد در مجموع 101 میلیارد و 405 میلون تومان بودجه تخصیص شده دریافت کرده است، رقمی بالاتر از تمام نهادهای سینمایی آن هم درست در روزهایی که انتشار ریز عملکرد مالی در سازمان سینمایی باب نشده بود، آن هم در روزهایی که حمایت از جشنواره ها و بسیاری از امور سینمایی توسط این بنیاد انجام نمی شد!

صعود ارقام دریافتی در دولت روحانی!

یک سال بعد و با شروع دولت روحانی، بودجه سازمان سینمایی دوباره با رشدی 20 میلیارد تومانی بر مدار 71 میلیارد تومان قرار گرفت و تا پایان دولت یازدهم به 121 میلیارد تومان هم رسید اما بودجه بنیاد فارابی که در سال های پایانی دولت احمدی نژاد صعود چشمگیری داشت، با شروع دولت روحانی با کاهش همراه بود و از 22 میلیارد تومان به 16 میلیون تومان رسید. موسسه هنر و تجربه نیز که از سال 1395 فعالیت خود را آغاز کرده بود ، در همان بدو ورود از حمایت دو میلیارد و 400 میلیون تومانی سازمان سینمایی برخوردار شد.

در سال 1397 نیز بودجه جاری سازمان سینمایی از پیشنهاد 198 میلیارد تومان در نهایت به تخصیص 220 میلیارد تومان و در سال 1398 پس از کسری، به 213 میلیارد تومان رسید. البته جزییات بودجه سازمان سینمایی مانند آن چه پیش از دولت یازدهم منتشر می شد دیگر در سایت این سازمان نمایش داده نمی شود، بلکه تنها عملکرد مالی نهاد های زیرربط آن هم در جای خالی پیوست و توضیحات برای سطرهای مهم و پرچالش در بخش شفاف سازی سایت سازمان سینمایی منتشر می شود!

بودجه 99 و آن چه پیش روست !

در بودجه پیشنهادی دولت برای سال ۹۹ ، نزدیک به ۷۴۴میلیارد بودجه (دقیقا ۷۴۳/۹۲۴/۰۰۰/۰۰۰ تومان) برای وزارت ارشاد درنظر گرفته شد که از این رقم ۲۱۰میلیارد (نزدیک به سی درصد) به سازمان سینمایی می‌رسد . عجبا که دولت در بخش بیمه تکمیلی هنرمندان و کمک به صندوق اعتباری هنر برای بیمه تکمیلی درمان هنرمندان نیز بیش از ۹۰ میلیارد تومان (۹۰/۳۰۰/۰۰۰/۰۰۰ تومان) درنظر گرفته است ؛ این درحالی است که کیفیت خدمات‌دهی بیمه تکمیلی درمان هنرمندان در ماه های اخیر به‌شدت با انتقاد اهالی هنر مواجه شده و به خواسته اولیه هنرمندان که انتشار فهرست مراکز درمانی طرف قرارداد است پاسخی شفاف نداده‌اند. نکته جالب توجه دیگر اختصاص بودجه مجزا از سوی سازمان سینمایی برای برگزاری جشنواره هاست، چراکه بنیاد فارابی نیز در لیست عملکرد های خود ادعای حمایت از جشنواره های سینمایی کشور را دارد و تمام این موارد در حالی است که دبیر مهم ترین جشنواره سینمایی کشور، هر سال حین برگزاری آن تنها از حمایت شهرداری و برخی از اسپانسرهای گمنام سخن می گوید! برای درک بهتر این بخش، از بودجه ۲۱۰میلیاردی سازمان سینمایی ۱۷میلیارد در بخش حمایت از جشنواره ملی و جهانی فیلم فجر درنظر گرفته است. همچنین در بخش حمایت از هنر تجربه و اکران فیلم‌های خاص ۲میلیارد تومان در نظر گرفته شده است. از طرفی در بخش کمک به تشکیلات و نهادهای صنفی(خانه سینما و فارابی و مرکز گسترش و انجمن سینمای جوان) و موزه سینما ۱۵میلیارد تومان، در بخش کمک به گسترش سینمای ملی(که عنوانی کلی است) نیز ۱۳۳میلیارد تومان پیش‌بینی شده است. در این میان برای تولید فیلم فاخر ۲۵میلیارد تومان پیش‌بینی شده است. نکته قابل توجه این بخش نیز این است که ردیف بودجه برای فیلم فاخر بیش از هر چیز یادآور دولت دوم احمدی‌نژاد است که بودجه‌های میلیاردی صرف تولید آثار فاخر می شد که بعضا در اکران حتی هزینه تبلیغات خود را نیز نمی توانستند بازگردانند!