کاغذ در منگنه حواله های دولتی

درباره سرنوشتِ ناتمامِ عملکردهای مرتبط با بازار نشر در سال گذشته، همین بس که سال به پایان رسید و کار به نیمه؛ سالی که وادی نشر و کاغذ، بزرگترین چالش را در واردات و مصرف این کالای استراتژیک فرهنگی پشت سر گذاشت اما در نهایت چیزی بیش از تامین اندک ارز و ترخیص نصف و نیمه کاغذ وارداتی از گمرک نصیب آن نشد! این بحران نه چندان کوچک در پایان سال با تب کرونا و تعطیلی اصناف همراه و صنعت نشر را متلاطم تر از هر زمانی کرد به طوری که طبق اعلام رئیس اتحادیه ناشران و کتاب فروشان تهران ، ۹۰ درصد فعالیت‌های نشر در کشور طی دو ماه اخیر تعطیل و خسارتی بالغ بر ۴۰۰ میلیارد تومان برای اصناف چاپ و نشر در این زمینه برآورد شده است.

صدور حواله های دولتی بر مدارِ ناپایداری!

زمستان سال گذشته و در حالی که بسیاری از ناشران برای دریافت کاغذ دولتی ثبت نام کرده بودند، تعاونی ناشران اعلام کرد که تا اطلاع ثانوی تحویل و فروش کاغذ به ناشران را تعلیق کرده است و تا عادی شدن این شرایط حواله تازه‌ای صادر نخواهد کرد. حالا و در شرایطی که هنوز ریشه های ویروس کرونا در کشور نخشکیده و طرح فاصله گذاری اجتماعی کماکان برقرار است، تعدادی از ناشران که از خدمات آشنا (اتحادیه شرکت های تعاونی ناشران ایران) برای خرید کاغذ استفاده می کردند، در تلفن های همراه خود با پیامک هایی مواجه شده اند که محتوای آن اعلام دریافت حواله کاغذی برای آن دسته از ناشرانی است که زمستان 98 برای دریافت این حواله ثبت نام کرده بودند. در ادامه این روند نیز وزارت ارشاد، گزارش‌های مبنی بر ثبت سفارش تقاضای واردات بیش از ۱۱۳ هزار تن کاغذ و ترخیص بیش از ۴۳ هزار تن از آنها و حتی پیشی‌گرفتن ورود کاغذ نشر به کشور از کاغذ مطبوعات را منتشر کرد.

اطلاع رسانی که چالش های تازه به همراه داشت!

حالا و در شرایطی که به دلیل شیوع گسترده کرونا در سطح کشور و طرح فاصله گذاری اجتماعی ، بسیاری از کتاب فروشی ها تعطیل و یا مجبور به فروش آنلاین هستند، احتمالا آغاز مجدد صدور این حواله ها، اهالی نشر را وارد وادی تازه ای خواهد کرد. چالشی که در جای خالی نمایشگاه کتاب، از دست رفتن بازار شب عید و مجازی شدن فروش، پررنگ تر از هر زمان دیگری بر بدنه اقتصاد نشر، نقش خواهد بست. البته به زعم بسیاری، نشر هم مانند سایر اصنافی که پتانسیل فروش و گردش مالی آنلاین را دارند، تا حد زیادی می تواند از بحران مالی روزگار پساکرونا مصون بمانند. با این حال بسیاری از آثاری که در حال فروش به صورت آنلاین هستند، چاپ نخست بوده و آن دسته از ناشرانی که این روزها چشم به انتشار و فروش آثار قدیمی و تجدید چاپی خود دارند و از چاپ نخست خودداری می کنند، مشمول این مصونیت نخواهند شد!

تامین ارز؛ بحران تازه واردات کاغذ

می توان گفت بحران اصلی و ریشه ای این روزهای کاغذ، معضل واردات این کالا به دلیل چالش در تامین ارز است؛ بحرانی که هم بر قیمت کاغذ و هم بر صدور حواله های دولتی در کشور تاثیر می گذارد! مهر در گزارشی اشاره کرده است که در سال گذشته، عمده واردات کاغذ به کشور بر پایه ارزهایی چون روبل روسیه، لیر ترکیه، روپیه هند و یوان چین صورت می‌ گرفت و واردکنندگان به ناچار نرخ تنزیلی را نیز برای این ارزها در نظر می گرفتند اما طی ماه‌های اخیر تأمین و تخصیص همین ارزها نیز برای واردات کاغذ به مشکل برخورده است تا جایی که بیش از نیمی از پرونده‌های ثبت و واردات کاغذ طی سال گذشته کماکان موفق به تأمین مالی ارز مورد نظر خود نشده‌اند. اگر بخواهیم نگاهی جزیی تر به آمار داشته باشیم، این موضوع در سال جاری شامل ۳۵ درصد از پرونده‌های ثبتی تاکنون بوده است که کماکان در حوزه خرید ارز با چالش و مشکلات جدی و اساسی روبرو هستند. در حال حاضر و مطابق با اعلام‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی کاغذ فرهنگی و مطبوعاتی ایران از کشورهایی مانند چین، اندونزی، ویتنام، لبنان، ترکیه، قبرس، نروژ، هندوستان، روسیه، فنلاند، اتریش، نروژ، هلند و امارات به ایران می‌رسد.

قیمت این روزهای کاغذ؛ آرامش قبل از طوفان!

در ماه های پایانی سال گذشته که رکود شدید بازار کتاب، کاهش فروش کتاب و در نتیجه کاهش قیمت کاغذ را به دنبال داشت، در نهایت باعث ایجاد افزایش قیمت کاذب در حوزه کاغذ آن هم توسط واسطه گران شد تا در دوران رکود و کاهش قیمت، سطح قیمت‌ها در سطح نرم اواخر سال گذشته باقی بماند. اطلاعات منتشر شده در پایگاه مرکز اطلاعات کاغذ ایران حاکی از فروش هر بند کاغذ ۷۰ گرمی تحریر ۷۰ در ۱۰۰ به قیمت 380 هزار تومان و هر بند کاغذ هفتاد گرمی تحریر ۶۰ در ۹۰ با قیمت ۲۴۳ هزار تومان دارد. همین محصول در گرماژ هشتاد نیز به ترتیب با نرخ ۴۱۰ و ۳۱۰ هزار تومان به فروش می‌رسد. در زمینه فروش کاغذ گلاسه که ماده اولیه تولید جلد کتاب نیز به شمار می‌رود نیز هر بند گلاسه ۷۰ در صد براق ۹۰ گرمی با قیمت متوسط ۱۷۳ هزار تومان عرضه می‌شود. همین محصول در گرماژ ۳۰۰ و ۲۵۰ با قیمت ۱۸۳ هزار تومان قیمت خورده است. این در حالی است که روز گذشته، نائب رئیس اتحادیه فروشندگان کاغذ و مقوا از افزایش ۱۵ درصدی قیمت کاغذ نسبت به سال ۹۸ خبر داد و در تکمیل اطلاعات درج شده در سامانه کاغذ ایران افزود که قیمت کاغذ A4 که نهایتاً هربسته ۲۹ هزارتومان به فروش می رسید نیز اکنون به بسته ای ۳۶ هزار تومان رسیده است. البته اتحادیه فروشندگان کاغذ اعلام کرده است که این اطلاعات به زودی به روزرسانی خواهند شد اما برخلاف گذشته از اظهارات متولیان و مدیران نشر و کاغذ، بوی خوش امید برای فردایی بهتر در این حوزه به مشام نمی رسد!