بمب ساعتی تورم در بازار مسکن

ویروس کرونا که به تنهایی باعث شد غول‌های اقتصادی جهان به زانو در بیایند و فعالیت کسب‌و‌کارهای ضروری و غیر ضروری را مختل کرد، اما زورش به قیمت لجام گسیخته خانه در ایران نرسید.

درست در همان روزهایی که به قول مشاوران املاک :« بازار معاملات مسکن از ترس کرونا خوابیده بود و حتی یک معامله هم در ماه انجام نشد» مرکز آمار ایران در گزارشی اعلام کرد که اجاره بها فقط در فروردین سال 99 رقمی در حدود 31 درصد افزایش پیدا کرده است. اعلام همین عدد ۲ رقمی کافی بود تا بار دیگر ابهام‌های گذشته در این باره مطرح شود که چه کسانی قیمت مسکن را در ایران و بر اساس کدام معیار تعیین می‌کنند؟

تجربه سال‌های گذشته تاکنون نشان داده است قیمت مسکن در ایران نه بر اساس ارزش ملک و منطقه و آن چه در دنیا به عنوان استاندارد تلقی می‌شود؛ که بر اساس نیاز مالی مالکان تعریف و تثبیت می‌شود. اهمیت این پرسش زمانی بیشتر مشخص می‌شود که با استناد به آمارهای رسمی مرکز آمار ایران در یابیم 31 درصد از مردم ایران مستاجر و مجبور به فرمانبرداری از آن 70 درصد از جمعیت مالک و صاحب‌خانه هستند.

همه چیز به تورم ربط دارد

دستکم تجربه سال‌های گذشته تاکنون نشان داده است قیمت مسکن در ایران همواره نه بر اساس ارزش ملک و منطقه و آنچه در دنیا به عنوان استاندارد تلقی می‌شود؛ که بر اساس نیاز مالی مالکان تعریف و تثبیت می‌شود.

اتفاقا این نکته‌ای است که حسام عقبایی، نایب رئیس اتحادیه مشاوران املاک نیز آن را تایید می‌کند. او به « فراز » گفت: « همه چیز به تورم ربط دارد. وقتی تورم در کشور دو رقمی باشد، سود بانکی کاهش پیدا کند، کسب و کارها از رونق افتاده باشند و «صاحب خانه بودن» به تنها راه امرار معاش تبدیل شود. موجر ابتدا هزینه‌های خود را حساب می‌کند و درآمدی که برای تامین این هزینه‌ها نیاز دارد را نیز در نظر می‌گیرد. به این صورت قیمت مشخصی را برای اجاره خانه خود محاسبه می‌کند. به گفته این دست‌اندرکار بازار مسکن امکان افرایش دوباره قیمت‌ها در این بازار وجود دارد چرا هم تورم در کشور فزاینده است.

انگار که چیزی شبیه به قانون جنگل اتفاق افتاده باشد. حالا اهمیت عمیق شدن معضل تامین مسکن در ایران زمانی پررنگ‌تر جلوه می‌کند که با استناد به گفته‌های عقبایی در بسیاری از موارد عده‌ای حتی در پایین‌ترین نقاط شهر که انتظار می‌رود قیمت خانه حداقل در آن مناطق ارزان باشد هم توان مالی خرید که هیچ حتی رهن و اجاره خانه‌‌ای را هم ندارند. به همین دلیل است که حالا جمعیت حاشیه‌نشین‌ها در اطراف تهران به ۱۹ میلیون نفر رسیده است.

حالا در این اوضاع وقتی تنها پاسخ روشن به این پرسش که چرا فقط در یک ماه، آنهم در روزهایی که بسیاری از کسب‌و‌کارها در قرنطینه بودند و بر اساس منطق باید با کاهش تقاضای مصرفی کل، تورمی هم به وجود نمی‌آمد؛ چرا قیمت خرید و اجاره مسکن رو لجام گسخته رو به افزایش است ؟ این باشد که چون صاحب خانه هم خرج دارد! به نظر می‌رسد گفتن و نوشتن از دو دوتا چهارتای اقتصادی بی دلیل و کاری بیهوده باشد. باید پذیرفت که قانون جنگل بر بازار مسکن حاکم شده است.

همه خواسته و ناخواسته در انتظار تورمی انتظاری هستند، به این مفهوم که هرچه می‌خرند تا چند ماه بعد گران‌تر شود و سود کنند. حالا بسیاری از مشاوران املاک به جویندگان مسکن می‌گویند: « اگر امروز نخری/ اجاره نکنی فردا با همین قیمت هم خانه‌ای گیرت نمی‌آید.» و این دور باطل ادامه دارد.