اجرای همایون در لنزِ خاموش!

کوران کرونا بیش تر از تمام تصورات، سبک و سیاق روزمره زندگی مردم را دچار دگرگونی کرده است. آن ها که هنر را دوست دارند و با آن زندگی می کنند حال مجبورند از دریچه رایانه یا تارنمای یک پلتفرم، سینما، موسیقی و حتی نمایشگاه را آنلاین تماشا کنند تا هنر بماند و آن ها نیز…کنسرت های آنلاینی که در این دوران به همت شهرداری تهران برگزار شد نیز عالمی دارد؛ عالمی وسوسه کننده برای حفظ حیات و ممات که بسیاری از اهالی موسیقی را بدون ترس از آسیب احتمالی اعتبارشان، به سمت خود کشانده است. تازه ترین مثال برای این سطرها کنسرت آنلاین کیهان کلهر و همایون شجریان، دو هنرمند پرآوازه عرصه موسیقی کشور هستند که هر کدام به سیاقی جداگانه آن را برای مخاطبان خود اجرا کردند؛ کنسرت کلهر در صندلی های خالی تالار موزه آبگینه برگزار شد و از اینستاگرام خود این هنرمند نیز به صورت آنلاین قابل مشاهده بود تا همه بتوانند به صورت «رایگان» آن را تماشا کنند، روندی که خوانندگان دیگر نیز آن را دنبال و کنسرت ها را به صورت «رایگان» برای مخاطبان خود اجرا کردند. در این میان کنسرت مجازی همایون شجریان مسیری خلاف جهات را طی کرد و تنها کنسرت آنلاینی بود که رایگان برگزار نشد.

نرم‌افزار «لنز»، تلویزیون تعاملی «ایرانسل»، همزمان با عید سعید فطر میزبان کنسرت «نسیم وصل» همایون شجریان بود اما کاربران موفق نشدند این کنسرت را به صورت زنده تماشا کنند و با این پیام مواجه شدند: دسترسی شما منقضی شده است! بیش از 700 هزار نفر از کاربران برای تماشای کنسرت زنده همایون شجریان در نرم‌افزار «لنز» حضور داشتند و کاربرانی که از اینترنت «ایرانسل» استفاده نمی‌کردند برای تماشای این کنسرت، 10 هزار تومان هزینه کردند. با این حال حجم اعتراضات به عدم کیفیت و یا حتی دسترسی به این کنسرت هنوز هم بعد از یک هفته ادامه دارد. البته قبل از آغاز این کنسرت نیز برخی از همایون شجریان انتقاد کرده بودند که چرا با این اپراتور همکاری کرده و مثل کیهان کلهر در صفحه شخصی‌اش برای مخاطبان کنسرت برگزار نکرده است یا مثلاً همچون گروه‌ها و خواننده‌هایی که در تالار وحدت کنسرت رایگان اجرا کردند، عمل نکرده است. قطعا اگر شجریان کنسرت تک نفره اجرا می کرد به اسپانسر مالی نیاز نداشت اما برای یک اجرای گروهی با تعداد زیادی نوازنده، گزینه حامی مالی امری طبیعی است اما عدم دسترسی به کنسرتی که برای آن هزینه شده بود، کار زیبای شجریان را در رنگ و لعاب سودجویی بی مورد ایرانسل، زیر سوال برد.

برای پیگیری این رویداد ابتدا با همایون شجریان تماس گرفتیم، اما پس از تماس های مکرر شماره ایشان از دسترس خارج شد! مدیر عامل و اعضای هیئت مدیره شرکت «ایرانسل» نیز گویا برای اعمال دیگری به این مقام ها منصوب شده اند چرا که انگار پاسخگویی درباره عملکرد خود در کنسرت آنلاین همایون شجریان را جزء مسئولیت های خود نمی دانند! در نهایت با دو کاربر که یکی از آن ها موفق به تماشای کنسرت شده بود و دیگری که به کنسرت آنلاین شجریان دسترسی پیدا نکرد، ارتباطی برقرار کردیم. کاربر اول درباره تجربه خود از کنسرت آنلاین همایون شجریان به «فراز» می گوید: «من از کاربران ایرانسل هستم و در اپلیکیشن لنز نیز ، دو روز قبل از شروع کنسرت حساب کاربری باز کردم. ده دقیقه بعد از شروع کنسرت و در حالی که یک قطعه توسط آقای شجریان اجرا شد، توانستم در این کنسرت آنلاین شرکت کنم و جز یک بازه زمانی کوتاه در نیمه پایانی کنسرت که برنامه لنز در حال به روز رسانی اطلاعات قرار گرفت، توانستم به راحتی و با کیفیت این کنسرت را تماشا کنم». این کاربر ادامه می دهد:«با این حال بسیاری از دوستانم نتوانستند این کنسرت را مانند من به آسانی تماشا کنند و نقطه اشتراک در تمامی آن ها این بود که کاربر ایرانسل نبودند!»

کاربر دیگر که از قضا کاربر ایرانسل نیست و موفق به تماشای این کنسرت نیز نشده به «فراز» می گوید:« درست سر ساعت 9 که قرار بود این کنسرت برگزار شود در برنامه لنز حاضر شدم. یک هفته پیش از شروع کنسرت نیز در این اپلیکیشن حساب کاربری باز کرده و هزینه اشتراک هم پرداخت کرده بودم اما درست در زمان شروع کنسرت در ساعت مقرر با پیامی مواجه شدم مبنی بر اینکه زمان دسترسی ام در برنامه منقضی شده است، این جمله به این معنی است که زمان اشتراک به پایان رسیده این در حالی است که من یک هفته قبل اشتراک یک ماهه خریده بودم!»

پیگیری های «فراز» برای برقراری ارتباط با شرکت ایرانسل در نهایت به پاسخگویی یکی از اوپراتور های این شرکت منتهی شد. این اوپراتور درباره حواشی پیش آمده در کنسرت آنلاین همایون شجریان، به «فراز» می گوید: «به دلیل بعضی مشکلات زیرساختی که در محاسبات اتاق فکر این رویداد، احتمال وقوع آن کمتر از 10 درصد بود، این اتفاق رخ داده است. مبلغ واریزی تمام کاربران نیز طبق گزارشی که به دست ما رسیده تا پایان روز 8 خرداد به حساب این عزیزان مرجوع شده است. ایرانسل آماده رسیدگی به شکایات دیگر نیز هست!»

اوپراتور دیگر این شرکت اما می گوید: «گویا حجم بالای مخاطبان برای تماشای کنسرت که به گفته اپراتور تلفن همراه میزبان این اجرا، بالغ بر 710 هزار نفر در لحظات ابتدایی بوده، موجب غافلگیری و بروز این اشکالات از جمله قطعی چندین باره برنامه حین اجرای زنده شد».این اشکالات به اندازه‌ای بود که پس از اجرای کنسرت، شرکت حامی برنامه اعلام کرد: «علاقه‌مندانی که به دلیل استقبال گسترده موفق به مشاهده این کنسرت نشدند، می‌توانند طی دو نوبت روزهای آینده، پخش مجدد آن را از طریق تلویزیون تعاملی لنز مشاهده کنند.» از طرفی بسیاری از کاربران در توییتر نوشته اند که تاکنون پولی به حساب آن ها مرجوع نشده است و این در حالی است که سه روز از وعده ایرانسل در این رابطه نیز می گذرد!

تبعیض در تماشای کنسرت نکته قابل‌توجه دیگری که درباره اجرای یکشنبه‌شب همایون شجریان در تالار وحدت می‌توان به آن اشاره کرد این است که در این کنسرت برخلاف کنسرت‌های قبلی برگزارشده در این سالن، تعداد قابل‌توجهی تماشاگر حضور داشتند. البته منظور از تعداد قابل‌توجه، هشتاد نفری است که در طبقه دوم تالار وحدت به تماشای این کنسرت نشسته بودند، نکته‌ای که با توجه به شکل و شمایل حضور مهمان‌ها حاضر در برنامه، به نظر می‌آمد به نفع دعوت‌های افتخاری اسپانسرها نادیده گرفته شده و این عدم ملاحظه مشکلاتی را هم برای رعایت پروتکل‌های بهداشتی در جهت مقابله ویروس کرونا در محل اجرا ایجاد کرده بود. با این توضیح، شاید باید پرسید که اصلاً فلسفه برگزاری کنسرت آنلاین چه بوده و اگر حضور در سالن برای این تعداد مخاطب اشکالی نداشته چرا برای همین تعداد هم بلیت‌فروشی انجام نشده است.

همانطور که اشاره شد، «ایرانسل» می گوید که 710 هزار نفر کنسرت آنلاین همایون شجریان را در اپلیکیشن «لنز» تماشا کرده اند. رقمی که با احتساب بلیت 10 هزار تومانی و با یک حساب سرانگشتی ما را به رقم 7 میلیارد و 100 میلیون تومان عایدی این کنسرت برای ایرانسل و متعلقاتش می رساند. با این حال تنها نگاهی اجمالی در شبکه های اجتماعی کافی است تا از حجم بالایی از کاربران که علیرغم خرید بلیت، موفق به تماشای این کنسرت نشدند مطلع شویم. در نهایت باید گفت که کنسرت آنلاین شجریان علیرغم دارا بودن پتانسیل بالا برای موفق شدن، تا حد زیادی درگیر حاشیه‌ها، تبلیغات پر طمطراق اسپانسرها و بدسلیقگی‌های طراحانی قرار گرفت که اگر با مشاوره و برنامه‌ریزی هنری بیشتری روی آن تمرکز می‌شدند، قطعاً کنسرت آنلاین خواننده پرطرفداری چون همایون شجریان و ارکستر معتبری چون ارکستر مجلسی تهران را با کیفیت بهتری پیش روی مخاطبان قرار می‌دادند.