سمفا؛ از شعارِ انحصارزدایی تا انحصارزایی!

درست در ماه میانی بهار که سینمای ایران، سومین ماه رکود خود را در سایه ویروس منحوس کرونا می گذراند؛ نشر یک تیتر تازه در سایت های خبری سینمایی با محتوای «پایان انحصار فروش بلیت سینما با راه اندازی سامانه سمفا»، نوید دریچه ای تازه در فروش آنلاین بلیت سینما را به اهالی سینما داد؛ دریچه ای که به دعوای همیشگی پخش کننده و سینمادار تا حد زیادی پایان می داد. اما این خوشی چندان دوام نیاورد چرا که با انتشار یک خبر در فضای مجازی مبنی بر اینکه سینمادار‌ان می‌توانند از چهار سامانه با دو سامانه فعالیت کنند، اهداف مثبت این سامانه تا حد زیادی رنگ باخت؛ چرا که شعار سمفا با محتوای «پایان انحصار در بلیت فروشی آنلاین سینما»، تنها در حد شعار ماند و سمفا نیز قدم در راه انحصاری تازه نهاد. با این حال دگرگونی هایی که با ورود سمفا در سینما ایجاد می شود، ابعاد مثبت و منفی فراوانی را به همراه دارد.

سمفا چیست و چگونه قدم در راه سینما نهاد؟

سمفا از چهار سامانه فروش اینترنتی تشکیل شده که قرار است فروش اینترنتی بلیت سینما‌ها را برعهده داشته باشند؛ سینما تیکت، آپ، ایران تیکت و سینما بلیت، چهار سامانه‌ای هستند که هسته اصلی سمفا را تشکیل داده‌اند و قرار است بعد از بازگشایی سینماها، سایر سامانه‌ها هم درخواست خود را به سازمان سینمایی برای ایجاد بخش فروش بلیت سینما ارائه دهند. در همین راستا سازمان سینمایی، یک بازه زمانی را برای چهار سامانه در نظر گرفته که بتوانند سهم خود را از بازار فروش فیلم به دست آورند و در صورت نرسیدن به حداقل سهم، از سامانه سمفا حذف خواهند شد. به تازگی خبری منتشر شده مبنی بر اینکه تا به این لحظه، ۲۰۱ سینما با ۴۶۴ سالن به سمفا متصل شده‌اند.

محاسن سمفا و آن چه سینما به آن امیدوار است

یکی از محاسن سمفا که بسیاری از سینماگران به آن توجه ویژه دارند، بحث پرداخت در لحظه است؛ به گونه‌ای که با تقسیم پول بلیت در همان لحظه خرید میان پخش کننده و سینمادار، مشکلات همیشگی این دو صنف را تا اندازه زیادی رفع می‌کند. اگر چه نحوه تقسیم درآمد فروش بلیت میان ذینفعان برای مردم عادی که مخاطب سینما هستند، کارایی ندارد، اما برای سینمادار‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است و چرخه اقتصادی سینما را روان تر خواهد کرد. نکته دیگر، روند شفافیت مالی است که با سهیم بودن سازمان سینمایی در این سامانه، احتمالا مانند دیگر حوزه های سینمایی انجام خواهد شد، هرچند بی طرف بودن سازمان سینمایی در مناسبات سینمایی این چنینی با این ورود قطعا تحت الشعاع قرار خواهد گرفت با این حال سمفا این امکان را برای تماشاگران فراهم می‌کند که جز سینماتیکت به سه سامانه دیگر برای خرید آنلاین دسترسی داشته ‌باشند و دیگر محدود نباشند.

ابهامات و ابعاد منفی سمفا؛ از آغاز تا اکنون!

شاید بسیاری از مخاطبان سینما ندانند که سامانه سمفا، قبل از آن که مرجع تخصصی فروش بلیت آنلاین در سینما شود، مسئولیت دیگری در سینما ایفا می کرد و در نهایت به دلایلی نامعلوم از دسترس خارج و بعد از مدتی مجددا روی کار آمد. تابناک در گزارشی می نویسد که سازمان سینمایی با عاملیت خانه سینما، کمک‌هایی به اهالی سینما کرد که برای این کار ـ کل سینماگرها ـ نیاز به ثبت تلفن همراه و کد ملی اهالی سینما در یک سامانه و ثبت اطلاعات گسترده از هر سینماگر بر روی یک سامانه مکمل دیگر بود. این وب سایت‌ها نه متعلق به سازمان سینمایی و نه وب سایت خانه سینما بود و به همین دلیل در کنار نقدهایی که به نفس جمع آوری اطلاعات وارد آمد و کار به استفتاء از علما نیز کشید، درباره ماهیت سامانه‌‌هایی که متولی جمع آوری این اطلاعات شده‌اند نیز مباحثی مطرح است. یکی از این دو سامانه موسوم به «سمفا» به نشانی www.samfaa.ir برای مدتی از دسترس خارج شده که پس از گزارش تابناک پیرامون نگرانی‌ها درباره امنیت اطلاعات اهالی سینما، مجدداً در دسترس قرار گرفت. این سامانه پس از استفاده به عنوان درگاه دریافت کد ملی و شماره تلفن سینماگران متقاضی کمک در دوران کرونا، ماموریت مهم‌تری یافت و آن ماموریت، تبدیل شدن به محور فروش بلیت سینما بود. اما در خصوص سامانه سمفا، ابهامات دیگری نیز وجود دارد؛ برای مثال اینکه سهامداران سمفا چه کسانی هستند، دامنه اینترنتی سمفا متعلق به چه کسی است و چرا سمفا برای عقد قرارداد سامانه‌ها با سینما‌ها محدودیت قائل شده است، کماکان محور سوال بسیاری از رسانه هاست.

در سمفا مالک و ذینفع کیست؟!

نکته ای که در خصوص سمفا بسیاری از رسانه ها به آن اشاره می کنند این است که چرا باید دامنه اینترنتی «samfaa. ir» به نام یکی از ذینفعان ثبت شده باشد، در حالی که قرار است یک بخش دولتی آن را مدیریت کند؟! سمفا به نام شخصی به نام احسان شاکری‌پور، از مدیران سامانه ایران تیکت است و همین نکته اصل اولیه رقابت سالم را زیر سؤال می‌ برد.

اما مالک کیست ؟

سازمان سینمایی صراحتاً مالکیت بخش خصوصی در سمفا را رد کرده است، ولی مالک «سینما تیکت» ادعای دیگری دارد. محمدجواد شکوری مقدم، می‌گوید: «ما خودمان را که نباید گول بزنیم، اول آنکه یکی از همین چهار پلتفرم هسته مرکزی بلیت‌فروشی یعنی «سمفا» را مدیریت می ‏کند و هم در ارتباط با یکی از سینماداران بزرگ است، پس اطلاعات فروش تک ‏تک سینما‌ها به دست یکی از بزرگ‌ترین رقبایشان می‌‏افتد، دوم و مهم‌تر آن که با این تصمیم عجیب، سینما‌ها می‌‏توانند با هر کدام از این چهار پلتفرم توافق فروش بلیت داشته باشند یا نداشته باشند.» آن چه از لفافه صحبت های شکوری مقدم مشخص است ، این است که یک سینمادار قدرتمند در ایران می‌تواند فیلم‌های پرفروش را روی سامانه نزدیک به خود عرضه کند و سینماتیکت و دیگران را از سکه بیندازد. اما آن چه ممکن است عموم مردم را درخصوص این سامانه با مشکل مواجه کند این است که یک سینما می‌تواند با هر کدام از چهار سامانه قرارداد ببندد و اجباری به همکاری با همه سامانه‌ها ندارد؛ به بیان دیگر یک سامانه می‌تواند تمام سینما‌ها را در اختیار داشته باشد و سایر سامانه‌ها این امکان را نداشته باشند. یعنی مخاطب برای خریداری بلیت باید به هر چهار سامانه سر بزند تا ببیند کدام سامانه با سینمای مدنظر او قرارداد دارد. باید دید سازمان سینمایی در خصوص این معضل چه جوابی برای مخاطب دارد…!