راه ناتمام سینمای ایران برای ورود به بازار سرمایه!

اسفند سال ۱۳۹۶ بود که طرح ورود سینمای ایران به بازار سرمایه، در جلسه‌ای با حضور مسئولان وقت وزارت ارشاد، بنیاد سینمایی فارابی و صندوق اعتباری هنر با سازمان بورس و اوراق بهادار، مطرح شد. بعد از یک سال رئیس جدید صندوق اعتباری هنر با عنوان کردن پیگیری طرح صندوق جسورانه سرمایه‌گذاری سینما در بورس قول داد از ابتدای سال ۹۸ این صندوق به عنوان بورس سینما با سرمایه ابتدایی ۲۰ میلیارد تومان راه‌اندازی شود؛ اما هنوز با رسیدن به نیمه سال ۹۹، اثری از اجرایی شدن این صندوق نیست. این در حالی است که چینش ها برای یکسان سازی سینمای ایران زیر پرچمی با عنوان «دولتی» در حال رسیدن به نقطه اوج است! اما بستر همین سینما با مختصات موجود چقدر آماده ورود به بازار سرمایه است؟!

سردمداری فارابی برای گردش مالی سالم

آن چه برخی از سینماگران برای خروج سینمای ایران از عرصه پول های ناسالم از آن یاد می کند، منوط به این است که یک صندوق حمایتی در بورس با سرمایه گذاری اولیه مردم تاسیس شود. از طرفی بهانه نماد های سینمایی چون فارابی نیز برای سردمدار شدن در این ماجرا این است که به این ترتیب شاید بتوان گردش ریالی سالم را در سینما ایجاد کرد! اما پر واضح است که در سینمای ایران، اساساً ساختاری وجود ندارد که بتوان در بورس عرضه کرد. تنها چند پردیس و دفتر سینمایی خاص نیز که نسبت به بخش های دیگر سینمای ایران پربازده تر هستند و از قرار سودی قابل قبول دارند نیز عمدتاً در قالب موسسه ثبت شده‌اند تا بتوانند از حداکثر معافیت مالیاتی بهره برداری کنند و غالباً فاقد ساختار شرکت هستند.

مشکل دیگر این که مجموعه‌های سینمایی، دارایی ملموسی برای عرضه در سینما ندارد که هم رقم قابل توجهی باشد و هم برای فعالان بازار سرمایه جذاب باشد. تابناک در همین راستا می نویسد که شاید سالن‌های سینما دارای دارایی استهلاک ناپذیر باشند و ظرفیت عرضه در بورس را داشته باشند؛ اما این مجموعه‌ها معمولاً مشکلات مالکیتی نیز دارند. به عنوان نمونه اکثر سالن‌های سینما اجاره‌ای در اختیار مدیران‌شان است و عمده‌شان مالکیتی روی سالن ندارند؛ بنابراین، توان عرضه این اموال نزد مدیران این مجموعه‌ها وجود ندارد و در واقع کالای جدی برای عرضه وجود ندارد.

سوای این ها، همان دفاتر پخش و سالن‌های سینما که سوددهی دارند نیز نه شفافیت مالی دارند و نه مدیران‌شان تمایلی به شفافیت مالی دارند که جزو بدیهیات پیش‌نیاز‌ها ورود به بورس و الزاماتِ تداوم حضور در بازار سرمایه محسوب می‌شود. البته این عدم شفافیت به دفاتر پخش و سالن‌های سینما خلاصه نمی‌شود و تمامی اجزای سینمای ایران را در برمی‌گیرد. بدین ترتیب می‌توان تاکید کرد حتی پیش شرط اولیه برای ورود سینمای ایران در هر قالبی به بورس وجود ندارد و با توجه به آنکه در این بخش نیز مقاومت جدی وجود دارد، ورود سینمای ایران به بورس دست‌کم در کوتاه مدت هدف قابل تحققی نیست.

کانون تهیه کنندگان در راه بازار سرمایه

به نظر می رسد در کنار بنیاد سینمایی فارابی، شورای عالی تهیه کنندگان نیز در حال پیگیری و شناسایی ظرفیت های موجود در سینمای ایران برای ورود به بازار سرمایه است. همچنین طبق مصاحبه ای که باشگاه خبرنگاران منتشر کرده، قرار بر این است که بورس در بخش هایی چون سالن سازی از صفر تا صد ورود کند و حتی به بخش تولید هم وارد شود! با این حال ورود بازوهای دولتی دخیل در تولیدات سینمایی به بازار بورس، یعنی ورود بیش از هشتاد درصد از فیلم هایی که به گیشه ضرر زده اند؛ ورودی که در دور باطل دوباره به نقطه صفر خواهد رسید!

ورود فیلیمو به بورس

با این حال حسین انتظامی اواخر تیر سال جاری، از ورود بنگاه‌ «فیلیمو» به بازار سرمایه خبر دارد و بعد وزیر اقتصاد نیز مژده داد که سهام اولیه این استارتاپ در هفته اول مرداد عرضه خواهد شد. هرچند در‏ صنعت تصویر، نگرانی‏‌هایی درباره‏ قوانین «ضد تراست» یا مساله‏ «کپی رایت» کماکان مطرح است ، اما برای زیر مجموعه های دیگر سینما این امید را به وجود آمده که ورود تصویر به بورس عقیم نمانده و در حال جوانه‏‌زدن است. البته در صورت به ثمر رسیدن این ورود، طبق توضیح رییس سازمان سینمایی امکان ورود تنها برای فیلم هایی است که گواهی مالکیت برای آن ها صادر شده است؛ مالکیتی که طبق ایین نامه جدید دائمی است و نیاز به تمدید دو ساله ندارد.

با این حال پر واضح است که سینمایی ایران در صورت موفقیت برای ورود دوباره به بازار سرمایه، راه پر پیچ و خمی را در پیش دارد؛ راهی که در صورت آماده نکردن زیر ساخت ها و عدم شفاف سازی برای مردم، آینده بهتر از تجربه اول ورود سینما به بورس در سال ۹۶ را به همراه نخواهد داشت.