تاثیر تحریم دوباره بانک مرکزی چقدر است

درست شنبه گذشته به تاسیسات نفتی شرکت آرامکو در بقیق و خریص در شرق عربستان سعودی حمله شد و این حمله پهپادی صادرات نفت این کشور را 50درصد کاهش داد. چهار روز بعد از این اتفاق، ترامپ با انتشار توییتی دستور افزایش تحریم‌ها علیه ایران را صادر کرد. او در این پیام از استیو منوچین، وزیر دارایی آمریکا خواست تحریم‌ها علیه ایران را به‌طور چشمگیری افزایش دهد.

آنطور که گفته می‌شود این حمله توسط ارتش یمن انجام شده اما طرف آمریکایی ایران را مقصر دانسته است به طوری که در همین هفت روز گذشته مقام‌های آمریکایی بارها تاکید کرده‌اند که ایران را مسئول این حمله می‌دانند. وزارت خزانه‌داری آمریکا با غیرقابل قبول دانستن حمله به تاسیسات نفتی شرکت آرامکو مدعی شده که تحریم‌های جدید، مکانیزم تأمین مالی سپاه قدس و حزب‌الله را هدف قرار داده است.

خزانه‌داری آمریکا همچنین مدعی شده است «بانک مرکزی ایران تاکنون میلیاردها دلار پول برای سپاه پاسداران فراهم کرده است.» در بیانیه وزارت دارایی آمریکا هم آمده است: «امروز دفتر کنترل دارایی‌های خارجی خزانه‌داری با توجه به اختیارات خود در زمینه مقابله با تأمین مالی تروریسم تصمیم گرفت بانک مرکزی ایران، صندوق توسعه ملی ایران و شرکت اعتماد تجارت پارس را تحت دستورالعمل شماره ۱۳۲۲۴ به فهرست حامیان مالی تروریسم اضافه کند.»

تفاوت این تحریم با آن تحریم؟

در این میان پرسشی که مطرح می‌شود این است که تحریم دوباره بانک مرکزی چه فرقی با تحریم قبلی دارد؟ اهمیت پاسخ به این سوال از این‌روست که تحریم بانک مرکزی ایران در حالی اعلام شده که یک سال پیش، وقتی آمریکا تحریم‌های رفع‌ شده در برجام را بازگرداند، بانک مرکزی ایران را تحریم کرد.

عضو کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی تهران در این‌باره به «فراز» می‌گوید: «پس از حمله پهپادی به تاسیسات نفتی عربستان، آمریکا باید برای اثبات قدرت خود کاری می‌کرد برای همین با صدور تحریم مجدد بانک مرکزی درصدد ایجاد جنگ روانی علیه ایران است. این بیانیه درحالی منتشر شده که پیش از این هم مراوده‌های بانکی ایران با محدودیت مواجه شده بود بنابراین تحریم جدید اثر قابل‌توجهی بر وضعیت ایران نخواهد داشت.» اظهارنظری که یک کارشناس‌ارشد اقتصادی هم معتقد به آن است و به «فراز» می‌گوید: «اثر اصلی تحریم بانک مرکزی سال گذشته و با خروج آمریکا از برجام بر ایران وارد شد و حالا تحریم دوباره این بانک فقط عملیات روانی آمریکا علیه ایران است.» امیر قاسمی این اقدام ترامپ را «بازخورد سیاسی به هم‌پیمانانش» ارزیابی می‌کند و توضیح می‌دهد: «در شرایطی که فروش نفت ایران به زیر 700هزار بشکه رسیده و عملا ایران مراوده بانکی و مالی چندانی با دنیا ندارد وضع برای ایران از این بدتر نخواهد شد بنابراین درحال حاضر رفتار اتحادیه اروپا و چین بر اقتصاد ایران تاثیر خواهد گذاشت نه تحریم دوباره بانک مرکزی از سوی آمریکا.»

ناکارآمدی تجهیزات نظامی آمریکا

نکته دیگر این اتفاق تضعیف جایگاه آمریکا در میان متحدانش است که عضو کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی تهران درباره آن می‌گوید: «با حمله به چاه‌های نفت سعودی‌ها از آمریکا پرسیده می‌شود فروش 400میلیارد دلاری تجهیزات نظامی به عربستان چرا نتوانسته جلوی این حمله را بگیرد؟ یا پهپادهایی که بر فراز آسمان عربستان به پرواز درآمده‌اند چرا کارایی لازم را در زمان حمله نداشته‌اند و نتوانسته‌اند آنها را شناسایی و ردیابی کنند؟ این‌ها سوالاتی است که اقدام‌ها و همکاری آمریکا با عربستان را زیر سئوال می‌برد.» موضوعی که از نگاه قاسمی هم پوشیده نمی‌ماند و توضیح می‌ذهد: «آمریکا با اضافه کردن صندوق توسعه ملی و شرکت اعتماد تجارت به فهرست تحریم‌ها در واقع سایر کشورها را تهدید به عاقبت همکاری با ایران کرده که نوعی عملیات روانی است.»

رییس سابق کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی ایران نیز با تاکید بر اینکه تحریم جدید آمریکا اتفاق جدیدی برای ایران نیست، توضیح داد: «با توجه به هزینه‌های هنگفتی که برای راه‌اندازی چنین تاسیساتی می‌شود واکنش آمریکا با صدور این بیانیه جدید دور از ذهن نبود.»

خویشتن‌داری می‌کنیم!

رییس‌جمهوری آمریکا روز گذشته در کاخ سفید در جمع خبرنگاران از توسل به تحریم، به جای اقدام نظامی دفاع کرد. ترامپ در توضیح استفاده از تحریم‌ها علیه ایران گفت: «ساده‌ترین کار این است که ۱۵ جای گنده را در ایران بزنم. می‌توانم همین حالا جلوی شما این کار را بکنم و همین است که هست. بعد هم شما خبر قشنگ و بزرگی برای گزارش دارید. اما من فکر می‌کنم که شیوه برخورد شخص قدرتمند و چیزی که قدرت شما را نشان می‌دهد این است که قدری خویشتن‌داری کنید.»

از سوی دیگر، وزیر دارایی آمریکا ضمن اعلام تحریم‌ها مدعی شده است «بانک مرکزی و صندوق توسعه ملی به جای تامین رفاه مردم ایران برای انتقال ذخایر ارزی به عوامل تروریستی‌شان کمک کرده‌اند.»

در بیانیه وزارت دارایی به این اشاره شده که «پیش از این ولی‌الله سیف، رییس پیشین بانک مرکزی ایران و علی طرزعلی، معاون بین‌الملل وقت این نهاد تحریم شده‌اند.»

این بیانیه ضمن اشاره به چند مقامی که قبلا تحریم‌ شده‌اند، اشاره نکرده است که تحریم‌های ثانویه آمریکا پیشتر شامل بانک مرکزی ایران شده است.

کشورها از عواقب همکاری آگاه باشند

وزارت دارایی آمریکا همچنین مدعی شده است «شرکت اعتماد تجارت پارس برای وزارت دفاع ایران نقل و انتقالات ارزی انجام می‌داده است و صندوق توسعه ملی ایران که رییس‌جمهوری، رییس بانک مرکزی و وزیر نفت ایران عضو هیات مدیره آن هستند، یکی از منابع تأمین مالی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بوده‌اند.»

با همه این‌ها، نکته مهم این است که بانک مرکزی پیشتر نیز توسط وزارت خزانه‌داری آمریکا تحریم شده بود اما این‌بار نام این بانک به فهرست تأمین مالی تروریسم اضافه شده است که رفع تحریم آن را دشوارتر و عواقب همکاری با آن را گسترده‌تر می‌کند.

طرف آمریکایی با تأکید بر اینکه به سیاست فشار حداکثری ضد ایران ادامه خواهد داد، از قول سیگال ماندکلر، معاون مقابله با تأمین مالی تروریسم وزارت خزانه‌داری آمریکا نوشته است که کشورها باید از عواقب همکاری با بانک مرکزی ایران آگاه باشند.