کدام ارزش افزوده با کدام قیمت؟

طی یک سال گذشته، سرویس‌های ارزش افزوده به یکی از جنجالی‌ترین موضوعات حوزه فن‌آوری ارتباطات تبدیل شده است. پس از کش‌و‌قوس‌های متعدد، وزیر از احتمال تعطیلی کامل سرویس‌های ارزش افزوده به‌خاطر تخلفات و دزدی آنها از مردم خبر داد. «مهرداد بذرپاش» نیز امروز در پستی به این موضوع واکنش نشان داد.

***

امروزه با توجه به سرعت گسترش استفاده از تلفن همراه در کشور، ساز و کار اجرایی اپراتورها نیز ابعاد گسترده ای پیدا کرده است. به شکلی که مانند گذشته، صرفا توزیع و واگذاری ملاک بقا در بازار رقابتی سیم کارت نیست، بلکه فصل جدیدی در حوزه ارتباطات سیار باب شده که از آن تحت عنوان «خدمات ارزش افزوده» یاد می شود.

«خدمات ارزش‌افزوده» (Value added service) که به ‌اختصار Vas نامیده می‌شود به خدماتی اطلاق می‌شود که کاربران در ازای دریافت محتوا و استفاده از آن‌ها، هزینه پرداخت می‌کنند.

شواهد آماری

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات چندی پیش خبر از درآمد سالانه ۳هزار میلیارد تومانی در بازار پیامک داد که ۶۰ درصد آن متعلق به خدمات ارزش‌افزوده و پیامک‌های تبلیغاتی بود. همچنین تیرماه سال۹۵ «مرتضی براری» معاون امور دولت و استان‌های وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات دولت یازدهم، گفته بود که در سال۹۴ همراه اول ۱۲۰۰میلیارد تومان و اپراتورهای ایرانسل و رایتل هر کدام هزار میلیارد تومان از محل خدمات ارزش‌افزوده درآمد کسب کرده‌اند. این رقم‌ها تنها سهم درآمدی اپراتورها از ارزش افزوده است و در سوی دیگر سهم شرکت‌های تجمیع‌کننده‌ و تولیدکننده‌های محتوا قرار دارد که نشان می‌دهد حجم گردش مالی این بازار چقدر زیاد است.

البته اطلاع دقیقی از گردش مالی مجموعه شرکت‌های فعال در حوزه ارزش افزوده وجود ندارد اما بنا به گفته وزیر ارتباطات، تنها یک پرونده تخلف در این حوزه نشان از کلاهبرداری ۲۲ میلیارد تومانی دارد.

پیگیری یک وزیر

«محمدجواد آذری‌جهرمی» وزیر ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات، طی یک سال گذشته در این حوزه بسیار پیگیری کرده است و می‌گوید شرکت‌های خدماتی در این بخش با استفاده از ناآگاهی مردم، میلیاردها تومان به جیب می‌زنند. او پس از چند بار هشدار، چندی قبل در توییتر خود نوشت: «شاید وقتش رسیده باشد که به زودی «کل سرویس‌های ارزش افزوده» را برای همیشه تعطیل کنیم. دوستان دیگر به یقین رسیده‌اند که در مورد حق‌الناس هیچ خط قرمزی ندارم، مخصوصا اگر از جیب مردم دزدی شود.»

واکنش یک فرد

امروز نیز «مهرداد بذرپاش» با انتشار پستی در صفحه شخصی خود با تکذیب هرگونه ارتباط با شرکت‌های خدمات ارزش افزوده، نوشت: «اخیراً رسانه‌ها و کانال‌های منتسب به یک مقام دولتی درباره اینجانب اتهام ارتباط با شرکت‌های خدمات ارزش افزوده (وس) را مطرح می‌کنند، با قاطعیت می‌گویم بنده نه یک ساعت، که حتی یک دقیقه هم در این حوزه فعالیتی نداشته و ندارم. مدعیان مرتبط با نهادهای ارتباطی و امنیتی هم اگر یک برگ سند در این باره داشتند، تا امروز آسمان و زمین را به هم دوخته بودند. آدرس انحرافی می‌دهند تا مگر تشت رسوایی و فساد خودشان چند روزی دیرتر از بام سقوط کند. یک شگرد مهم عاملان وضعیت موجود کشور برای فرار از پاسخگویی، اتهام زنی و پنجه کشیدن به صورت منتقدان است.»

جمع‌بندی

از نظر منطق اقتصادی، ارزش‌افزوده ارزشی است که در فرآیند تولید به ارزش کالاهای واسطه‌ای افزوده می‌شود، در حالی که در این سرویس‌ها هیچ ارزش اضافی تولید نمی‌کنند و تنها بر بستر موبایل و بدون اطلاع افراد، به درآمدزایی می‌پردازند. بدین جهت این خدمات نمی‌تواند «خدمات ارزش افزوده» نام داشته باشد.

از دیگر سو، پست مهرداد بذرپاش در حالی منتشر شده که وزیر هیچ‌گونه اشاره‌ای به فرد یا نهاد خاصی نکرده است. حالی باید منتظر بود و دید که آیا وزیر در قبال این پست جنجالی واکنشی نشان خواهد داد یا خیر.