عدالت، حلقه گمشده توزیع واکسن

مترجم: مونس نظری

(ژوهانسبورگ)‌_‌ رییس آژانس سازمان ملل اعلام کرد که سازمان بهداشت جهانی در حال مذاکره برای ایجاد اولین مرکز انتقال فناوری در افریقای جنوبی‌ست؛ با این هدف که عرضه‌ واکسن را در قاره‌ای که به شدت به آن محتاج است، افزایش دهد. کنسرسیوم جدید شامل سازندگان داروهایی نظیر بیوواک و واکسن‌های افریگن‌بیولوژیکس خواهد‌بود، و نیز شبکه‌ای از دانشگاه‌ها و مراکز کنترل و پیش‌گیری بیماری‌های افریقا. آنها تسهیلاتی آموزشی برای سایر واکسن‌سازان فراهم آورده‌اند تا بتوانند عکس‌هایی تولید کنند که از کد ژنتیکیِ پروتئین اسپایک  _‌که با عنوان واکسن ام‌.‌آر‌‌.‌ان‌.‌ای شناخته می‌شود‌_ بهره می‌گیرند.

تدروس آدام گبریزوس، مدیر‌کل سازمان بهداشت جهانی، در جلسه‌ی توجیهی مطبوعاتی روز دو‌شنبه گفت: «ما اکنون در حال مذاکره با شرکت‌هایی هستیم که علاقمندند فناوری ام‌.‌آر‌.‌ان‌.‌ای خود را عرضه کنند.» این فناوری در واکسن‌های فایزر، مدرنا و بیو‌ان‌‌تک استفاده می‌شود. سیریل رامافاسو، رئیس‌جمهوری افریقای جنوبی، در جلسه‌ی مطبوعاتی گفت که افریقا به زودی به تبع مرکز انتقال فناوری جدید، تحت حمایت سازمان بهداشت جهانی، خواهد توانست «مسئولیت سلامتی مردم» را به عهده بگیرد. رامافاسو گفت: «هیچ عادلانه نیست که عده‌ای به تبع محل زندگی‌شان، از دسترسی به واکسن کووید‌۱۹ محروم باشند.» ضمن ابراز تأسف از لارا دوویفات، مشاور تبلیغات پزشکان بدون مرز، باید گفت مناطق فقیری در قاره‌ی افریقا و سایر بخش‌های دنیا هستند که علی‌رغم توانایی برخی کشورها برای تولید واکسن، با کمبود شدید واکسن کووید‌۱۹ مواجه‌اند. او در بیانیه‌ای اعلام کرد: «هرچه سرعت اشتراک‌گذاری دانش فنی در شرکت‌ها بیشتر باشد، زودتر خواهیم توانست به همه‌گیری پایان دهیم.»

پیش ازین کارخانه‌های بسیاری در کانادا، بنگلادش، دانمارک و مناطقی دیگر، از شرکت‌ها خواسته بودند فناوری خود را بلافاصله به اشتراک بگذارند. آنها مدعی بودند که اگر مواردی چون مالکیت معنوی و سایر محدودیت‌ها وجود نداشت، خطوط تولید بیکار آنها می‌توانستند میلیون‌ها دوز واکسن بیرون بدهند. 

تاکنون بیش از یک‌میلیارد دوز واکسن در سطح جهان توزیع شده که چیزی کمتر از ۱‌درصد آنها به کشورهای فقیر اختصاص یافته است. آفریقای جنوبی به تنهایی ۴۰‌درصد آلودگی کووید‌۱۹ در قاره‌ی افریقا را به خودش اختصاص داده. مقداری که در حال‌حاضر رو به فزونی هم هست، و از سوی دیگر، در این میان، پروسه‌ی کُند انتقال و تحویل واکسن نیز مزید‌بر‌علت شده است.  در حال‌حاضر، افریقای جنوبی هیچ واکسنی را از صفر تولید نمی‌کند. با این‌حال، شرکت دارو‌سازی آسپن (Aspen Pharmacare) با ترکیب مواد واکسن جانسون‌اند‌جانسون و مواد ارسالی جِی‌اند‌جی، واکسن‌هایی را مونتاژ کرده و در ویال‌هایی بسته‌بندی می‌کند. فر‌آیندی که معروف است به «پر کُن و تمام کن». این شرکت اوایل این ماه ناچار شد ۲‌میلیون دوز از واکسن‌های تولیدی‌اش را دور بریزد، چون مواد تولید‌کننده‌ی آنها از یکی از کارخانه‌های ایالات‌متحده، که شرایط مشکوکی داشت، آمده بود.

در پی موج شدید کنونی بیماری در افریقای جنوبی، انباشتگی، بیمارستان‌های کشور را تهدید می‌کند. 

رامافاسو روز دوشنبه در متنی خطاب به ملت خود نوشت: «ویروس جدید، روند شدید و شیب بالایی داشته است. تعداد موارد ابتلای روزانه از چیزی کمتر از ۸۰۰‌نفر در اوایل ماه آوریل گذشته به بیش از ۱۳‌هزار نفر، طی هفته‌ی اخیر رسیده است. به عبارت دیگر، از آخرین نقطه‌ی پایشِ آن زمان تا‌کنون، شاهد رشد ۱۵‌برابری بوده‌ایم.»

گوتنگ، پرجمعیت‌ترین استان کشور با شهرهای ژوهانسبورگ و پرتوریا، با رکورد ثبت‌شده‌ی ۶۰‌درصدی موارد جدید، بیشترین میزان آسیب‌پذیری را داشته است. دیوید ماخورا، معاون نخست‌وزیر استان، روز دوشنبه اعلام کرد تمام بیمارستان‌های خصوصی و دولتی اشباع شده‌اند و تعداد موارد جدید ابتلا، کماکان در حال افزایش است. ماخورا گفت: «اصلاً نمی‌خواهم دل‌خوشی الکی بدهم. باید روراست به مردم‌مان بگویم: خانه‌مان در آتش سوخت.»

مقامات سازمان بهداشت جهانی گفتند که گرچه انتقال فناوری، نتایج مثبتی خواهد‌داشت، اما نباید امیدوار به دستاورد‌های زود‌بازده باشیم. ماه‌ها طول خواهد‌کشید کارخانه‌های جدید، تولید‌شان را آغاز کنند. در حالی‌که ده‌ها کشور، پس از ابتکار کوواکس، شدیداً در انتظار دوزهای بیشتر واکسن نشسته‌اند، سازمان ملل متحد در این زمینه دچار تردید شده و سازمان بهداشت جهانی سعی کرده است کشور‌های ثروتمند را ترغیب کند پس از ایمن‌سازی قشر آسیب‌پذیر خود، دست به تولید واکسن برای کشورهای نیازمند بزنند.

اما دکتر مایکل رایان، رئیس اورژانس WHO اذعان کرد که بلافاصله پس از این درخواست، بسیاری کشورها، از تولید واکسن مازاد، سر‌باز‌زده‌اند. رایان گفت: «پاسخ تمام کشورها به درخواست اهدای واکسن، چیزی نیست جز: اولویت ما شهروندان خودمان هستند.» او افزود انتقال فناوری واکسن در دراز‌مدت نتیجه‌بخش خواهد بود، اما در کنترل و کاهش روال کنونی ابتلا، از دست این روش هم کاری ساخته نیست. او گفت: «ما مرتکب فضاحت اخلاقی فاجعه‌باری شدیم. این‌که از واکسن‌های خود در وهله‌ی اول برای ایمن‌سازی گروه‌های آسیب‌پذیر سراسر دنیا استفاده نکردیم، شکست بزرگی‌ست.»