اقلیم کردستان عراق؛ دریچه‌ای برای صادرات

منظور از منافع ملی، منافع مشترک یک ملت یا همۀ مردمِ یک کشوراست، که مقدّم بر منافع افراد و گروه‌های خاص است. از منظر عمل سیاسی معمولا سیاستمداران تلاش می کنند کار ها و اعمال خود را در چارچوب منافع ملی توجیه نمایند و با ادعای این که اهداف آن ها همان منافع ملی است در صدد جلب حمایت مردم می باشند. روح و بنیان سیاست خارجی را منافع ملی تشکیل می دهد. سیاست خارجی عبارت است از استراتژی از پیش تعیین شده دولت ها در خصوص رفتار با سایر بازیگران عرصه بین المللی  و با هدف افزایش منافع ملی. بنابراین سیاست خارجییک کشور تصویری از تدابیر اصولی برای حفظ و ارتقاء منافع ملی در مقابل کشور های دیگر است.

بقاء و امنیت ملی وکسب و افزایش قدرت ملی نیازمند توسعه و رفاه اقتصادی و اعتبار و وجهه مثبت بین المللی است. امنیت ملی فقط اتکا به ابعاد نظامی و امنیتی ندارد چون در این صورت همانند کره شمالی می شویم، امنیت ملی در گرو تعامل با همسایگان و سیاست صفر کردن مشکلات خود با آنان است. این تعامل و ارتباطات دو طرفه و آفرینش فرصت های جدید است که به ایجاد مفهوم عمق استراتژیک در عمل منجر می شود. در واقع با تعامل و روابط دو طرفه است که سوء تفاهمات کاسته شده و همکاری ها آغاز و امنیت دو کشور در قبال هم تضمین می شود.

این روابط که گاهی به سختی برپا می شوند اما در اثر کوچکترین کم کارییا خودسری برخی عوامل ممکن است خدشه دار شده و امنیتیک کشور را به چالش می کشند. امنیت نیز تنها بعد نظامی نیست و شامل ابعاد اقتصادی و سیاسی و فرهنگی و... می باشد. گاهی این خودسری ها باعث تعلیق صدور کالایی خاص می شوند و امنیت اقتصادی را، کمبود آن به چالش می کشند. برای مثال هنگامی که بین اوپک و کشورهای غربی اختلاف بروز کرد و منجر به تحریم این کشور ها از طرف اوپک شد، سوخت و فراورده های نفتی در این کشورها کم یاب شد و امنیت اقتصادی این کشورها و به تبع آن امنیت سیاسی و... به چالش کشیده شد. یا هنگامی که خودسرها به سفارت عربستان حمله کردند روابط ایران با کشور های عربی بسیار خدشه دار شد و این عمل کاملا نافی منافع ملی بود.

برای مثال، اقلیم کردستان عراق

اقلیم کردستان نیز به دلیل ضعف حکومت مرکزی عراق قدرت و اختیاراتی فراتر از یک ایالت فدرال دارد و دارای ارتش مخصوص (پیشمرگه) و اختیارات صدور نفت و... میباشد. اقلیم کردستان به دلیل شرایط جغرافیایی خود وارد کننده بسیاری از محصولات کشاورزی و نیروی کار متخصص از ایران است.

با در نظر گرفتن حجم مبادلات تجاری سالانه  نزدیک به ۶ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلاری میان ایران و اقلیم کردستان و واردات بیش از ۶۶ درصدی کالاهای مورد نیاز اقلیم کردستان عراق از طریق مرزهای مشترک با ایران؛ پر واضح است که در شرایط کنونی کشور این اقلیم یک ظرفیت خاص برای ایران دارد تا مسائل مربوط به تحریم ها را کم رنگ کند. علاوه بر تامین ۶۶ درصدی کالاهای مورد نیاز اقلیم کردستان از ایران، این اقلیم می تواند نقش واسطه‌ای برای ما برای صادرات محصولاتمان و دور زدن تحریم ها داشته باشد. به دلیل اینکه مرزهای میان سوریه و عراق در دست نیروهای آمریکایی است، تجار ایرانی یا کامیون‌های ایرانی نمی‌توانند تردد یا فعالیت کنند اما تجار عراقی و کاروانهای عراقی یا سوریه به ویژە کردهای این دو کشور هیچ مشکلی برای تردد ندارند. همچنین اقلیم کردستان به دلیل ارتباط گستردە با همه کشورهای جهان به ویژە کشورهای اروپایی می‌تواند مقصد اول برای ورود کالاهای وارداتی کشورهای دیگر به داخل ایران باشد.

هم اکنون ۳۵۹ شرکت بازرگانی ایرانی در اقلیم کردستان فعال هستند و همچنین بیش از ۱۳۵ کارگاه و کارخانه کوچک ایرانی در اقلیم کردستان تولید محصول دارند و همایش‌ها و کنفرانس‌های مشترک اقتصادی مداوم با حضور مسئولین دو طرف سالانه برگزار می‌شود.

به دلیل نزدیکی ایران و اقلیم کردستان از بسیاری جهات بویژه تشابهات فرهنگی طرفین باعث شده کالاهای ایرانی بویژه اقلام خوراکی ایرانی در بین شهروندان اقلیم کردستان طرفداران زیادی داشته باشد. به عنوان مثال به این دلیل که از ذائقه شهروندان اقلیم کردستان و ایران در زمینه خوراکی ها بسیار شبیه است و اقلام خوراکی اقلیم و ایران همچون خوراکی های شرقی و غربی نیستند که از هم دور باشند، گرایش شهروندان اقلیم کردستان به خوراکی های ایرانی بیشتر بوده و نزدیکی فرهنگی طرفین و سازگاری خوراکی های ایرانی با ذائقه شهروندان اقلیم کردستان و غریب نبودن اقلام نکته ای مثبت در مبادلات بین آنهاست.

نتیجه گیری

کشور ها و حکومت ها در جهان کنونی همواره دارای تضاد هایی در منافع هستند. کشورهای مشابه که دارای منافع ملی مشابه نیز باشند نداریم. منافع ملی و سیاست خارجی باید طوری تنظیم شوند که در عین حفظ استقلال کشور منافع ملی را نیز تضمین نمایند. حساسیت های بسیاری باید بر رسانه های رسمی کشور وجود داشته باشد چون رسانه ها کانال بیان مواضع رسمی هستند. یک فیلمیا مستند و... قبل از پخش باید وارسی و مورد دقت نظر واقع شود تا خلاف منافع ملی ما نباشد.

داشتن رابطه به معنی تاییدیا سرسپاری کشورها به یک دیگر نیست بلکه به معنی نیاز دوجانبه این ها به هم دیگر است چون در جهان کنونی مفهوم خودکفایی به شدت زوال یافته است. حال کشور ما که به دلیل تحریم ها و جهان بینی خاص جمهوری اسلامی دارای روابط بسیار محدودی با کشورهای دیگر است آیا توان جبران خسارات جدید به منافع ملی و سیاست خارجی را دارد؟

چیزی که در اینبین کمبود آن به شدت حس می شود فقدان نگاه 360 درجه ای، بزرگ نمایی و کوچک نمایی عمدی موضوعات، تفسیر به رای، پیش داوری و قضاوت پیشینی، اشباع کاذب دانسته ها و تفکر جزمی، جانبداری و نگاه یکسویه و ... است.

این روابط اقتصادی و... طی سالها و با سختی و دشواری برپا شده ولی ویزگی این آن است که بسیار حساس و شکننده است و با کوچکترین خطایی باعث متآثر شدن کل کشور خواهد شد.