املاک نجومی یا حقوق‌های نجومی؟

در خرداد ماه سال ۹۵ دولت حسن روحانی در جهت شفافیت بیشتر با انتشار فیش‌های حقوق برخی از مدیران خود که به «حقوق‌های نجومی» شهرت یافت، حاشیه‌های را به وجود آورد و با توجه به اینکه تعدادی از این افراد از سمت خود استعفا دادند و مبالغ برخی از حقوق‌ها هم بازگشت داده شد ولی با این حال باز هم مجلس یازدهم قصد دارد با ابزارهای نظارتی که در دست دارد بار دیگر این پرونده را که به‌نظر مربوط به تعدادی از مدیران دولتی است به جریان بیندازد.

برخی از کارشناسان و تحلیلگران سیاسی معتقدند که «محمدباقر قالیباف»، رییس مجلس در تلاش است تا با به جریان انداختن تحقیق و تفحص در مورد این فیش‌های حقوقی به‌نوعی به «طرح تحقیق و تفحص از شهرداری تهران» را جبران کند. طرحی که می‌تواند از فساد موجود در شهرداری تهران پرده برداری کند و نشان دهد که چه‌مقدار از سرمایه‌ها و املاک پایتخت به حراج گذاشته شده است. البته باید به این نکته هم اشاره کنیم که طرح ذکر شده هرگز نتوانست در صحن مجلس دهم رای لازم را به دست آورد آن هم به این دلیل که لابی‌های موجود میان شهردار پیشین تهران و نمایندگان سابق مجلس قوی‌تر از شفافیت بوده است.

اما مهم‌ترین چالشی که می‌باید در طرح تحقیق و تفحص از شهرداری تهران صورت می‌گرفت موضوع «املاک نجومی» بود که حداقل از نظر آوایی با «حقوق‌های نجومی» شباهت بسیاری دارد ولی از نظر وزن تخلفات فاصله بسیار زیادی دارد. اگر بخواهیم نگاهی گذرا به مقایسه املاک و حقوق‌های نجومی بیندازیم می‌بینیم که اعداد و ارقام حقوق‌های نجومی شاید به اندازه یکی از خانه‌های شمال شهری که به برخی نمایندگان مجلس، اعضای شورای شهر، مسوولان انتظامی و ... تقدیم شده است هم نباشد.

حقوق‌های نجومی یک صدم املاک نجومی

باتوجه به اسامی و فیش حقوقی که توسط رسانه‌ها منتشر شد مجموع آنچه تخلفات در حقوق‌های نجومی نام گرفته است کمتر از ۲۰ میلیارد تومان است که این حقوق‌ها به کمتر از ۴۰۰ مدیر دولتی پرداخت شده است که در ابتدای گزارش هم به این موضوع اشاره کردیم که با این مدیران برخورد شد و حقوق‌های اضافه‌ای که به آنها پرداخت شده بود به خزانه دولت بازگشت داده شد و تعدادی از آنها هم استعفا دادند.

ولی در پرونده املاک نجومی مبلغی حدود ۲ هزار میلیارد تومان یعنی چیزی حدود یک‌صد برابر کل تخلفات در پرونده حقوق‌ها نجومی تخمین زده می‌شد. لازم به ذکر است که در مورد این پرونده «عیسی شریفی» معاون وقت شهرداری تهران در زندان به ‌سر می‌برد که پرونده این مدیر شهری هم نیاز به شفافیت بیشتری دارد. همچنین در این پرونده صحبت‌هایی درخصوص تخلفاتی دیگر علاوه بر آنچه می‌دانیم، صورت گرفته است.

به این نکته هم باید اشاره کنیم که زاویه‌های مهمی که در بحث واگذاری‌ زمین‌ها و املاک در شهرداری تهران مطرح می‌شود همچنان پنهان است و بسیاری اعتقاد دارند که آنچنان که باید به این پرونده رسیدگی نشده است.

با توجه به اینکه بررسی موارد مربوط به حقوق‌های نجومی دقایقی بیشتر طول نمی‌کشد ولی هرچه در خصوص پرونده املاک نجومی بیشتر جلو می‌رویم به اسناد و خبرهای جدیدتری برخورد می‌کنیم. همین موضوع باعث شده است تا کسی عمق این فاجعه را نداند.

عمق تخلفات شهرداری دوران قالیباف مشخص نیست

بر اساس گزارش تحقیق و تفحص از املاک شهرداری تهران که در شورای شهر بررسی شد، ۳۳ تخلف در این حوزه شناسایی شده است. نخست امضای قراردادهای معروف به «فاینانس یک و دو» و الحاقیه‌های آن و ایجاد تعهد غیر‌مجاز برای شهرداری تهران و خروج وجوه، املاک و هولوگرام‌های شهرداری تهران با عنوان متقلبانه «تأمین مالی برای اجرای پروژه‌های عمرانی شهر تهران» همچنین عدم رعایت مواد اساسنامه در حفظ امانت و انجام مسئولانه وکالت در حفظ دارایی‌ها و املاک شهرداری، افتتاح حساب‌های غیرمجاز و بدون مجوز از شورا در شهرداری ازجمله بانک انصار و واریز وجوه شهرداری در آن، عدم اخذ مجوز از شورای شهر تهران در‌خصوص قراردادهای امضا‌شده از دیگر موارد اشاره‌شده در این گزارش بود.

عدم اخذ مجوز از شورای شهر تهران درباره املاک واگذارشده به اشخاص حقیقی و حقوقی به‌ویژه در موضوع املاک نجومی، عدم رعایت آیین‌نامه مالی معاملاتی شهرداری تهران در انجام مزایده و رعایت نصاب معاملات در مواقع فروش املاک، عدم رعایت صرفه و صلاح شهرداری تهران در خرید و فروش املاک و دریافت اجاره‌بها، عدم رعایت تبصره ماده ۸۱ قانون برنامه پنجم توسعه اقتصادی- اجتماعی در دادن تخفیف‌های من غیر حق به‌ویژه در موضوع املاک نجومی، عدم رعایت و تخطی از مصوبه تعیین سیاست‌های نحوه بهره‌برداری و فروش املاک و مستغلات شهرداری تهران و مدیریت تراکم مجاز مصوب دویست‌و‌پنجاه‌و‌پنجمین جلسه شورای اسلامی شهر تهران که منجر به فروش املاک ممتاز و دارای کاربری تجاری به برخی مال‌ها به قیمت زمین کشاورزی شد، تبانی در خروج املاک و اموال و وجوه نقد و هولوگرام شهرداری تهران و سوءاستفاده از این اموال و مالکیت شرکت‌های کارگزاری طرف قرارداد از دیگر تخلفات کشف‌شده در این گزارش بود.

چرا طرح تحقیق و تفحص از شهرداری در مجلس رای نیاورد؟

یکی از وعده‌های نمایندگان مجلس دهم که اکثریت آنها را نمایندگان موسوم به اصلاح‌طلبان تشکیل می‌دادند بررسی تحلفات دوران قالیباف بود که به دلیلی این طرح به سرانجام نرسید و انتقادهای بسیاری که در این مورد به نمایندگان شد. برخی معتقدند که به دلیل آنکه قالیباف، شهردار پیشین تهران در کارزار انتخابات ریاست جهوری سال ۹۶ شانس خود را بسیار بالا می‌دید این طرح تصویب نشد ولی در همان سال حسن روحانی، رییس جمهور مستقر هم برای ماندن در قدرت خود را آماده می‌کرد که پرونده حقوق‌های نجومی در رسانه‌ها منتشر شد.

با این وجود محمود صادقی، نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی که خود یکی از افرادی بود که به بررسی طرح تحقیق و تفحص از شهرداری تهران تاکید داشت پیش‌تر به خبرنگار فراز گفته بود که تنها دلیل اینکه این طرح نتوانست در مجلس رای بیاورد دخالت‌ها و کنار کشیدن برخی از نمایندگانی که در هیات رییسه حضور داشتند، بوده است. اینکه مجلسی بخواهد به تخلفاتی که باعث شده است ارقامی را از بیت و المال بدون مجوز خارج شود بپردازد برای اعتمادسازی عمومی بسیار مهم است ولی ای‌کاش رییس کنونی مجلس شورای اسلامی برای شفاف‌تر شدن وضعیت خودش در کنار پرونده‌ حقوق‌های نجومی پرونده املاک نجومی را هم رو میز می‌گذاشت.