شرکت‌های گردشگری اروپایی عربستان را جایگزین ایران کردند

Explore یک شرکت معتبر بریتانیایی است که از سال ۱۹۸۱ میلادی در زمینه سفر و ماجراجویی فعالیت دارد و ۵۰۰ تور در ۱۲۰ کشور جهان اجرا می‌کند. گردش مالی این شرکت توریستی سالانه ۳۱۵ میلیون یورو گزارش شده است. تورهای خاورمیانۀ Explore در اروپا شناخته‌شده و معتبر است، قبلا هم تورهای ایران را عرضه می‌کرد، اما حالا به گفته اشراقی، تورهای ایران از فهرست مقاصد سفرش حذف شده، درحالی که مسافرانش را به مقصد تازه‌ای در خاورمیانه یعنی عربستان دعوت کرده است.   

در برخی پلتفرم‌های رزرواسیون آنلاین نیز دسترسی به برنامه‌های سفر ایران قطع شده، نمونه این اتفاق به تازگی در Tourradar افتاده است؛ شرکتی که در اتریش پایه‌گذاری شده و بیش از ۴۰ هزار تور را به نقاط مختلف دنیا برنامه‌ریزی کرده است. اشراقی، عضو جامعه تورگردانان ایران در این رابطه به ایسنا گفت: «تورردار» یک پلتفرم یا مارکت‌پلیس (Market Place) جهانی است که تعدادی از شرکت‌های ایرانی بسته‌های سفر خود را در آن به اشتراک گذاشته بودند. آن زمان به دلیل تحریم و نبود درگاه‌های بین‌المللی، مسافران از طریق این پلتفرم می‌توانستند تورهای ایران را به صورت آنلاین خریداری کنند، ولی با تشدید تحریم‌های ایران در زمان ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، ابتدا به طور موقت بسته‌های سفر ایران از این سایت حذف شد و حالا حساب‌های کاربری شرکت‌های ایرانی مسدود شده است.

این اتفاق‌ها درحالی رخ داده که ایران از فروردین‌ماه سال ۱۳۹۹ صدور ویزای توریستی را متوقف کرده و گردشگران خارجی که تا پیش از همه‌گیری کرونا برای مسافرت به ایران برنامه‌ریزی و هزینه کرده بودند، فعلا امکان انجام چنین سفری را ندارند.

از سوی دیگر، با توجه به وضعیت نامعلوم امنیت بهداشتی و واکسیناسیون کرونا در کشور، بسیاری از کشورها فعلا سفر به ایران را مسکوت گذاشته‌اند. این درحالی است که کشورهای دیگر در منطقه خاورمیانه از جمله ترکیه، امارات و عربستان به عنوان رقیب جدی، تبلیغات فشرده و گسترده‌ای را حتی در دوران همه‌گیری کرونا برای جذب گردشگران انجام داده و برنامه‌ریزی خود را برای ازسرگیری سفرهای بین‌المللی در آینده نیز مشخص کرده‌اند.

عربستان به عنوان رقیب تازه‌نفس در خاورمیانه، با واکسیناسیون بیش از ۳۰ درصدِ جمعیت کشورش و همچنین کنترل میزان ابتلا به ویروس کرونا، از اول ماه آگوست (حدود دو هفته پیش) مرزهایش را به روی مسافران و گردشگران واکسینه‌شده باز کرده و به تازگی هم اعلام کرده است که پس از یک سال وقفه، عمره را با حضور محدود اتباع خارجی برگزار می‌کند و حالا تورهای ماجراجویانه این کشورِ مرموز از نگاه گردشگران، روی تابلو تبلیغات آژانس‌های توریستی اروپا و آمریکا نشسته است.

عربستان از اواسط سال ۱۳۹۸، زمانی که تابو محدودیت ویزا را برای گردشگران خارجی برداشت، خود را به عنوان رقیب جدی در خاورمیانه مطرح کرد. حالا هم روزنامه‌های اسپانیایی گزارش کرده‌اند عربستان سعودی برای تغییر دادن مقر سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) از مادرید تمایل نشان داده است.

تا پیش از سال ۲۰۱۹، ورود زنان مجرد به این کشور تقریبا غیرممکن بود، اما از ۲۸ سپتامبر آن سال، با صدور ویزای فرودگاهی و اینترنتی برای اتباع ۴۹ کشور، این محدودیت برداشته شد. با سقوط بهای نفت در سال ۲۰۱۵، عربستان طرحی را کلید زد که تا سال ۲۰۳۰ با اصلاح نظام اقتصادی و کاستن میزان وابستگی به درآمد نفت، شمار گردشگران داخلی و خارجی‌اش را به عدد ۱۰۰ میلیون نفر برساند که البته بسیاری این چشم‌انداز عربستان را «رؤیایی فانتزی» و یا «جاه‌طلبی مقامات سعودی» تعبیر کرده‌اند.

غفلت از بیش‌فعالی رقیبان جدی‌ای همچون عربستان درحالی است که در یک سال گذشته به رغم درخواست‌های مکرر فعالان گردشگری در ایران برای تعیین تکلیف ویزای توریستی، هنوز برنامه مشخصی برای صدور این ویزا و ازسرگیری سفر گردشگران خارجی به ایران تعیین و اعلام نشده است. از سوی دیگر، به خاطر ملاحظات و انتقادهای ستاد کرونا به موضوع سفر، متولیان گردشگریِ ایران در بازار بین‌المللی و دنیای تبلیغات، دست به سکوتی طولانی زده‌اند که این بیم را ایجاد می‌کند که با ادامه این رویه، ایران از دیگر رقیبان خاورمیانه عقب و حتی باز بماند.