سانسور و ناامنی ِبازار، دو معضل سینمای ایران

«انسانی که از توفان بیرون آمده دیگر آنی نیست که قدم به درون توفان گذاشته است»؛ این تعبیر جالب هاروکی موراکامی در کتاب «کافکا در کرانه» مصداقی جالب درباره آدم‌هایی است که گرفتار مصائب و سختی شده‌اند؛ تعبیری که پس از گفت و گو با «علیرضا داوودنژاد»، نویسنده، تهیه کننده و کارگردان با سابقه سینما به یاد آن افتادم، وقتی که در بخشی از مصاحبه گفت: «بعد از کرونا، سینمای  ایران بیش از هر زمان دیگری در طول تاریخ خود به انزوا خواهد رفت». بله! این سینمای نیمه‌جان را اگر به مثابه یک انسان توفان زده به حساب آوریم، احتمالا حالا در انزوا، به خونِ یخ زده در شریان حیاتش خیره شده است. حیاتی که برای حفظ آن اهالی هنر به صف شده اند تا مطالبات مرتبط به آن را برای وزیر ارشاد پیشنهادی دولت رئیسی مشق کنند. وزیری که علیرضا داوودنژاد نیز علیرغم حدود نیم قرن سابقه در سینمای این مرز و بوم، شناختی از او ندارد.

سینماگری برای تمام فصول

داوونژاد از سال ۱٣۵۱، با نویسندگی فیلم سینمایی «عطش»، فعالیت خود را آغاز کرد. در کارنامه بلندبالای داوونژاد، آثار خاطره انگیز بسیاری خواهید دید که او در مقام نویسنده، تهیه کننده یا کارگردان آن ها ظاهر شده است؛ از «تاراج»، «طوطیا» و «نیاز» تا «گردباد»، «عروس» و «روغن مار». میل شدید او به تجربه‌گرایی از یک طرف، ارضای تمایلات ذوقی و سینمایی از سوی دیگر، همچنین پاسخ به دغدغه‌های اجتماعی باعث شده فیلم‌های کارنامه‌اش، ترکیبی از سینمای بدنه، گیشه و گاه آثار شگفت‌انگیز باشد. مسیری که در «ملاقات با طوطی»، «هشت پا»، «مرهم»، «کلاس هنرپیشگی»، «فراری» و «مصائب شیرین» می توان به روشنی آن را دنبال کرد، مسیری که ثمره آن درخشش پرتکرار او در جشنواره های داخلی و بین المللی بود. این استاد فیلمسازی در گفت و گو با  «فراز» از مصائب سینمای امروز می‌گوید؛ از روزهایی روشنی که رفت و شاید دوباره بتواند از پس سیاهی، دیگر بار از راه برسد...

• آیا شما وزیر ارشاد پیشنهادی را می شناسید؟ تقریبا تمام وزیران از حوزه مربوط به خود انتخاب می‌شوند به نظرتان چه چیز باعث می شود وزارت ارشاد همیشه از وادی فرهنگ و هنر فاصله داشته باشد؟

خیر نمی‌شناسم. باید گفت علت، غفلت از نقش تعیین کننده فرهنگ و هنر در مناسبات اجتماعی و اقتصادی مخصوصا برای جامعه‌ای است که به آرمان تولید ملی فکر می کند و به دنبال تولید کالای مرغوب و رقابت پذیر است. چنین جامعه‌ای بیش از بیش محتاج نیروی انسانی خوش قریحه،  متخصص و خلاق است و خواه‌ناخواه به کارآمدی نظام آموزشی و تقویت منظومه هنری رسانه‌ای ملی می‌پردازد. در انتخاب وزیران و مسولان امور آموزشی و فرهنگی و هنری باید به مدیریت نیروی انسانی خلاق تکیه شود؛ مدیریتی که با مدیریت های صنعتی و اداری و حقوقی متفاوت است و بیش از پول و قدرت، با ظرافت های شاعرانه روح و روان انسان  سروکار دارد و  می‌تواند به ذوق و شوق تولید  محصولات فراگیر و اثر گذار هنری و رسانه‌ای دامن بزند.