چالش‌های بزرگ و تیم اقتصادی رئیسی

مهمترین پرسش در رابطه تیم اقتصادی رئیسی، این است که افراد معرفی شده، با وجود چالش‌ها و مشکلات مختلف اقتصادی کشور، چه برنامه‌هایی برای رفع این مشکلات تدوین کرده و برای اجرای برنامه‌های خود از چه ابزاری استفاده خواهند کرد؟

بر اساس قانون جلسات رای اعتماد وزیران از روز شنبه (۳۰ مرداد) آغاز شد. وزرای پیشنهادی طی روزهای گذشته با حضور فشرده و پرتعداد خود در کمیسیون‌های مختلف تلاش کردند از یک سو با دغدغه‌های نمایندگان آشنا شده و از سوی دیگر برنامه‌های خود را به‌صورت شفاف بازگو کنند.بر اساس گزارش سید نظام موسوی سخنگوی هیات رئیسه مجلس، همه ۱۹ وزیر پیشنهادی دولت به تمامی کمیسیون‌های مجلس دعوت شدند و مجموعا ۲۷۰ جلسه در کمیسیون‌های مجلس برگزار شد. دولت رئیسی در حالی قرار است قدرت را در دست بگیرد که قیمت دلار حدود ۲۷ هزار تومان است و تورم هم‌چنان روبه‌بالا در حال حرکت است. کسری بودجه هم حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود که با دلار ۲۵ هزار تومانی به حدود ۲۰ میلیارد دلار می‌رسد که عدد بسیار بزرگی است. هم‌چنین تورم کالایی به اوج خود رسیده و حجم عظیم رانت‌هایی چون دلار ۴۲۰۰ تومانی، بسیاری از مردم کشور را در فقر فرو برده است. از طرفی با توجه ‌به تحریم‌ها، دسترسی به بسیاری از کالاها نیز دشوار شده است. حال باید دید در چنین شرایطی، کابینه معرفی‌شده آمادگی کافی دارد یا نه و آیا تیم اقتصادی رئیسی می‌تواند این مشکلات را تا حد زیادی حل کند؟

معاون اول اقتصادی، نخستین منتخب تیم اقتصادی رئیسی

نخستین حکم ابراهیم رئیسی در مقام رئیس‌جمهور برای محمد مخبر، رئیس سابق ستاد اجرایی فرمان امام، زده شد. حکمی که یک‌‌بار خبر صدور آن تکذیب و گفته شد دلیل آن اختلاف‌نظر وی با فرهاد رهبر در انتخاب تیم اقتصادی دولت بوده است. وی در دوره‌ای سابقه ریاست ۱۰ ساله هیات‌مدیره بانک سینا را در کارنامه دارد؛ زمانی که عبدالناصر همتی مدیرعامل این بانک بود. بنابراین به‌خوبی از ظرفیت نظام پولی در جمهوری اسلامی اطلاع دارد.

نمایندگان مجلس و تیم اقتصادی رئیسی

با این‌که اکثر نمایندگان با وزاری پیشنهادی رئیسی، در مجموع موافقند و به رئیسی و کابینه‌اش قول همکاری داده‌اند، اما نمایندگان مخالفی نیز در این میان وجود دارند.

محمدحسین حسین زاده بحرینی نماینده مردم  مشهد و کلات در مجلس به‌عنوان اولین مخالف کلیات برنامه پیشنهادی، به رئیسی هشدار داد که مراقب باشد، بانک‌ها تیم وی را به زمین نزنند: «کسری بودجه مسئله جدی کشور است و مسئله خاص یک وزارتخانه نیست بلکه باید چند وزارتخانه برای آن تدبیر کنند. آقای رئیسی بانک‌ها در ایران ریشه تورم هستند و تورم در ایران دو ریشه کسری بودجه و بی انضباطی شدید بانک‌ها را دارد. آقای رئیسی من امروز به شما عرض می‌کنم که مراقب باشید بانک‌ها زمین‌تان نزنند، در برنامه شما به جز مجامع بانک‌های بین‌المللی، برنامه‌ای برای بانک‌ها نیست.»

حسن نوروزی، مخالف دوم کلیات برنامه پیشنهادی دولت گفت: «برنامه آقای رئیسی کیفی و توصیفی بود نه کمی، من بحث سابقه ایثارگری، جانبازی و ... این عزیزان را ندیدم. در حوزه مبارزه با فساد، سامانه شفافیت، ساخت مسکن، ایجاد شغل، بررسی اموال مسئولان، اصلاح نظام پولی و بانکی چه برنامه‌هایی دارند؟ نظارت بر بازار چگونه خواهد بود؟ ما ایران خودرو و سایپا را به صاحبان اصلی یعنی مردم واگذار خواهیم کرد؟ فعال کردن اقتصاد دارایی، حل فاصله طبقاتی، اصلاح شفافیت و... در برنامه دولت چگونه اجرا خواهد شد؟»

 نماینده مهاباد مخالف سوم کلیات برنامه پیشنهادی دولت سیزدهم هم چنین گفت: «کشور ما دارای مشکلات زیاد اقتصادی است، زباله‌گردی، کوله‌بری، کودکان کار، اختلاف شدید طبقاتی، فروش اعضای بدن جهت امرار معاش، سرقت، زورگیری، گورخوابی و ... حاصل برنامه‌ریزی غلط دولت‌های گذشته است. از همه مهم‌تر ما در حال حاضر تحت تحریم شدید اقتصادی هستیم و به دلیل نپیوستن به FATF در لیست سیاه قرار داریم.» این نماینده مجلس گفت: آقای رئیسی با این تیم اقتصادی که از دوستان نزدیک خود انتخاب کرده‌اید نمی‌توانید به جنگ اقتصادی بروید.» رئیس فراکسیون اهل سنت مجلس در ادامه مخالف خود به رئیسی گفت:« تیم اقتصادی شما فاقد سابقه اجرایی کافی بوده و دیدگاه‌های کاملا مخالف با پیوستن ما به معاهده‌های بین المللی دارند. این اتفاق باعث کاهش تعاملات اقتصادی با کشورهای عضو، کاهش سرمایه گزاری خارجی در ایران، از دست دادن بازارهای هدف برای صادرات محصولات غیرنفتی و باقی ماندن کشور ما در لیست کشورهای پرخطر و جلوگیری از ایجاد شعبه‌های مالی ایران در کشورهای عضو و در نهایت موجب عدم بهبود فضای کسب و کار در کشور خواهد شد.»

احتمالا دلیل مهم مخالفت نماینده مهاباد با تیم اقتصادی رئیسی این است که  مسعود میرکاظمی، هم در مقام ریاست سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی در کابینه فعلی، یک اقتصاددان نیست، بنابراین سیاست اقتصادی دولت احتمالاً توسط فرهاد رهبر و احسان خاندوزی، وزیر پیشنهادی اقتصاد و دارایی، تدوین خواهد شد. هر دو نفری که منتقد سرمایه‌داری و معتقد به نگاه به درون و نسبت به بازارهای آزاد مشکوک هستند.

به هرحال تیم اقتصادی معرفی شده توسط رئیسی، به‌عنوان «اولین دولت انقلابی» جمهوری اسلامی با چالش‌های مهمی روبه‌روست. در چنین شرایطی، رسیدن به اهداف بلندپروازانه‌ای مانند ایجاد یک میلیون شغل و ساخت یک میلیون مسکن جدید در سال و کاهش فقر نیازمند برنامه‌های بسیار کارشناسی شده و دقیق است.