نگاه گاردین به سخنرانی رئیسی در سازمان ملل

رئیسی، رئیس‌جمهور محافظه‌کار ایران، از پایان هژمونی امریکا استقبال کرد. او در سخنرانی از پیش‌ضبط‌شده‌اش از تهران گفت: «تحریم‌ها، سیاق جدید ایالات‌متحده در جنگ با ملت‌های جهان هستند.» او که خود به اتهام نقض حقوق بشر تحت تحریم‌های امریکا قرار دارد، اعلام کرد تحریم‌ها «در دوران شیوع همه‌گیری جنایت علیه بشریت‌اند.»

او بخش عمده زمانی که در اختیارش قرار داشت را به محکوم‌کردن امریکا اختصاص داد و گفت که خروج از افغانستان و حمله ششم ژانویه به کنگره، اثبات بی‌اعتباری «نظام هژمونیک امریکا» در داخل و خارج از کشور است.

وی ضمن اشاره به شعارهای دونالد ترامپ و جانشینش، جو بایدن، ادعا کرد که دنیای امروز به اورادی چون «اول امریکا» و «امریکا برگشته است» وقعی نمی‌نهد. او ضمن حمایت از تمدید مذاکرات هسته‌ای گفت که طرفین همگی باید به توافق ۲۰۱۵ پابند باشند و افزود که اعتقادی به وعده‌های امریکا ندارد.

وزارت خارجه ایران روز سه‌شنبه اعلام کرد که این کشور طی چند هفته آینده به مذاکرات وین برمی‌گردد، گرچه قدرت‌های غربی را به دلیل تأخیر و نامشخص‌بودن جزئیات‌شان مشکوک می‌داند.

همان‌طور که در گزارش ایرنا هم آمده، سعید خطیب‌زاده، سخن‌گوی وزارت خارجه گفته است: «هر جلسه نیازمند هماهنگی‌های قبلی و تهیه دستور کار است و همان‌طور که پیش‌تر نیز تأکید شده، مذاکرات وین به زودی و طی چند هفته آینده از سر گرفته خواهند شد.»

در ماه ژوئن و در زمان انتخاب رئیسی، ایران مذاکرات را متوقف کرد تا به دولت جدید زمانی برای تدوین دستور مذاکرات و انتخاب تیم مذاکره‌کننده داده باشد. اما پس از شش دور فشرده، تنها تعداد کمی فکر می‌کردند بازگشت ایران به وین و یا ترتیب‌دادن تیم مذاکره‌کننده جدید انقدر زمان ببرد.

تلاش‌های مقامات اروپایی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل، برای ترغیب ایران به ملاقات مشترک با سایر امضا‌کنندگان توافق در نیویورک، با مخالفت ایران روبرو شد.

در عوض، حسین امیر‌عبداللهیان، وزیر امور خارجه جدید، این هفته با پنج امضا‌کننده دیگرِ توافق ایران (یعنی فرانسه، انگلستان، روسیه، چین و آلمان) دیدار خواهد کرد. انتظار می‌رفت لیز تروس، وزیر خارجه انگلیس، ایرانیان را در مورد آزادی زندانیان دو‌تابعیتی ایرانی‌_‌بریتانیایی تحت فشار قرار دهد. اما تنها تعداد کمی فکر می‌کنند تا پیش از مذاکرات هسته‌ای پیشرفتی در این مورد حاصل شود.

روسیه که همیشه همدل ایران بود، به نگرانی‌هایش از رکود این کشور اشاره داشته و تأکید کرده است که مذاکرات جدید نباید روی برگی تازه، بلکه باید براساس آنچه پیش‌تر میان طرفین تدوین شده بود، برقرار شوند.

چیزی که نشان از تنش می‌تواند باشد اینکه ایران در دولت جدیدش هنوز مذاکره‌کننده وین را هم معلوم نکرده، تا چه رسد به تاریخ مشخصی برای بازگشت به آن.

امریکا پیشنهاد لغو اغلب تحریم‌های اقتصادی را که به عدم پایبندی به تعهدات هسته‌ای ایران مربوط بوده (و نه موارد مرتبط با حقوق بشر) مطرح کرده است. ایران هم گفته که به توافق پایبند خواهد ماند، اما تنها زمانی که معلوم شود لغو تحریم‌ها تأثیری مستقیم بر عملکرد و تجارت این کشور گذاشته است.

ایران پشتوانه‌های تازه‌ای می‌خواهد تا اتفاق ۲۰۱۸ زمان دونالد ترامپ تکرار نشوند. او خواستار تضمین‌هایی شده است که در صورت نقض قطع‌نامه‌های شورای امنیت، ایالات‌متحده را وادار به پرداخت غرامت کنند.

جو بایدن در سخنرانی خود ضمن اشاره‌ای کوتاه به ایران وعده داد به برجام برمی‌گردد. او گفت این آمادگی را داریم در صورت بازگشت ایران به تعهدات کامل خود پایبند باشیم.