چیزی به نام واکسن دانش‌‌‌آموزی نداریم!

در کشور ما افراد با واکسن سینوفارم که ساخت چین است، واکسینه شده‌اند؛ این واکسن علی‌رغم این‌که به تازگی مجوز سازمان بهداشت جهانی را دریافت کرده، جزو واکسن‌های مورد تائید اتحادیه اروپا نیست و برای سینوفارم، پاسپورت واکسن جهت سفر به کشورهای اتحادیه اروپا صادر نمی‌شود. اما مسئله‌ای که اکنون با آن مواجهیم، این است که این واکسن، قرار است به دانش‌آموزان تزریق شود؛ آن‌هم در حالی‌که وزیر بهداشت برای واکسینه کردن دانش‌آموزان ۱۲ تا ۱۷ سال، به «واکسن‌های خاص» اشاره کرده است. اما آیا واقعا در جهان واکسنی خاص این رنج سنی وجود دارد؟ در این مورد دکتر هادی یزدانی پزشک متخصص بیماری‌های عمومی، به «فراز» چنین توضیح می‌دهد:

در کشورهای دیگر، به‌ویژه کشورهای اروپایی، تنها دو واکسن «فایزر و مدرنا»، برای واکسینه کردن افراد ۱۲ سال به بالا، مجوز دریافته کرده‌اند؛ اما برای بقیه واکسن‌ها، این مجوز صادر نشده است. البته در کوبا، در مورد واکسن سوبرانا، تحقیقات بالینی در حال انجام است تا مشخص شود که برای بازه سنی ۱۲ سال به بالا اثر بخشی دارد یا مشکلی ایجاد می‌کند یا نه. یعنی این واکسن فعلا در مرحله آزمایش و تحقیق قرار دارد. کشور بحرین هم در حال بررسی و تحقیق روی واکسن سینوفارم هست برای استفاده در افراد زیر ۱۸ سال. یعنی فعلا از این واکسن در جایی، برای افراد زیر ۱۸ سال استفاده نشده، چون نتیجه تحقیقات هنوز روشن نیست. پس در واقع ما هیچ واکسنی با عنوان واکسن «خاص دانش‌آموزان» نداریم، به جز مدرنا و فایزر که مجوز گرفته‌اند.

برخی افراد که فرزند ۱۷ ساله دارند پس از ثبت نام در سامانه، به مرکز سلامت مورد انتخاب‌شان مراجعه کرده‌اند؛ اما مسئول مرکز، از تزریق واکسن به ۱۷ ساله‌ها خودداری کرده، به دلیل این‌که معتقد بوده سینوفارم برای زیر۱۸  سال ممکن است عوارضی مانند فلج داشته باشد؛ این‌که سینوفارم برای زیر ۱۸ سال ممکن است عوارضی داشته باشد، درست است؟

چنین ادعایی نه قابل اثبات است و نه قابل رد. در مورد سینوفارم همان‌طور که گفتم بحرین در حال آزمایش و تحقیق برای افراد زیر ۱۸ سال است و هنوز دیتای خاصی در مورد آن منتشر نشده، این‌که تزریق این واکسن به افراد زیر 18 سال عوارضی مثل فلج دارد، اظهارنظری غیرعلمی و اثبات نشده است. ولی البته  داده‌ای هم دال بر رد این نوع ادعاها، هنوز وجود ندارد! چون هنوز اصلا در مورد سینوفارم، بررسی آزمایشگاهی و بالینی گسترده‌ای انجام نشده که ما بخواهیم بر اساس نتایج این بررسی‌ها، نظری بدهیم.

الان تکلیف خانواده‌هایی که فرزند ۱۲ تا ۱۷ ساله و دانش‌آموز دارند، در مورد تزریق واکسن چیست؟ این کار را انجام دهند یا نه؟

خوب به نظر می‌رسد حاکمیت و طبعا وزارت آموزش‌وپرورش، برای بازگشایی جدی مدارس، تصمیم دارد دانش‌آموزان را با سینوفارم واکسینه کند؛ ولی من بارها اشاره کرده‌ام که اگر برای حاکمیت مسئله آموزش‌وپرورش و امنیت جانی دانش‌آموزان تا این حد مهم است؛ حالا که امکان واردات واکسن فراهم شده، می‌توانند از واکسن فایزر و مدرنا برای این رده سنی استفاده کنند. به‌ویژه که قرار شده مثلا واکسن فایزر از مبدائی غیر از آمریکا و انگلیس وارد شود، پس واردات این واکسن به هر ترتیب میسر شده و حاکمیت برای حفظ جان و ایمنی دانش‌آموزان باید این واکسن‌ها را که مورد استفاده‌شان برای ۱۲ تا ۱۷ سال مجوز گرفته، بیشتر وارد کند. به نظر من رفتن به سمت استفاده از سینوفارم برای این رنج سنی، تا مشخص نشدن عوارض این واکسن برای دانش‌آموزان؛ هم‌چنان ماندن در بن بست است.  

اخیرا وزارت بهداشت اعلام کرده که فایزر را فقط به‌عنوان دوز سوم برای کادر درمان و مادران بادار استفاده خواهد کرد، در این مورد نظرتان چیست؟

به نظر من، افرادی که دو دوز سینوفارم دریافت کرده‌اند، دریافت فایزر به‌عنوان دوز سوم، محلی از اعراب ندارد. یعنی اگر واکسن سینوفارم مشکلی ندارد، این گروه به‌عنوان دوز سوم، بازهم سینوفارم دریافت کنند! وقتی مسئله به این شکل درمی‌آید، خوب در مورد موثر بودن واکسن سینوفارم شبهه ایجاد می‌شود. یعنی حتی خود حاکمیت هم تکلیفش با فایزری که قرار است از بلژیک وارد شود، و نیز موثر بودن سینوفارم، مشخص و روشن نیست.