تنها ۳ درصد مستاجران توانستند وام ودیعه مسکن دریافت کنند

یکی از طرح‌هایی که دو سال است در ابتدای فصل تابستان اجرا می‌شود پرداخت تسهیلات ودیعه مسکن است که با آب و تاب فراوانی اعلام می‌شود. اما در عمل آن‌چنان که باید و شاید جامعه هدف خود را در بر نمی‌گیرد. در واقع با همه سختی‌های گرفتن وام ودیعه مسکن در نهایت به طور میانگین ۲۴ میلیون تومان به خانوارها رسید که در شرایط فعلی چندان کمک حال مستاجران نیست از لحاظ پوشش‌دهی نیز تنها ۳ درصد مستاجران در کشور توانستند از این تسهیلات استفاده کنند.

مشکل تهیه مسکن حتی به صورت استیجاری یکی از مشکلات خانوارها است. این مشکل اگرچه در همه اوقات سال جریان دارد اما در فصل تابستان حادتر است و بالارفتن قیمت‌ها افسارگسیخته و بی‌قاعده است. یکی از طرحهایی که دو سال است در ابتدای فصل تابستان اجرا میشود پرداخت تسهیلات ودیعه مسکن است که با آب و تاب فراوانی اعلام می‌شود اما در عمل آنچنان که باید و شاید جامعه هدف خود را در بر نمی‌گیرد.

برای پی بردن به اینکه به چه میزان این طرح‌ها با اهداف فاصله دارد ابتدا سخن وزیر اقتصاد را نقل می‌کنیم که دیروز در نخستین نشست با مدیـران عامـل بانک‌های دولتی و خصوصی کشور اعلام کرد که تا نیمه اول مهرماه سال ۱۴۰۰بانک‌ها و موسسات اعتباری دولتی و خصوصی حدود ۶۴۰۰ میلیارد تومان تسهیلات ودیعه مسکن به ۲۶۷ هزار و ۱۶۷ نفر متقاضی پرداخت کرده‌اند. که اگر بخواهیم میانگین دریافتی افراد را بدانیم با یک تقسیم می‌توانیم بفهمیم به طور میانگین به هر متقاضی حدود ۲۴میلیون تومان رسیده است. جالب اینجاست که این تسهیلات برای تهران ۷۰ میلیون و برای هشت کلان شهر ۴۰ میلیون و برای سایر شهرها ۲۵میلیون تومان برای سال ۱۴۰۰تعیین شده است. یعنی میانگین تسهیلات اعطایی حتی از تسهیلات در نظر گرفته شده برای سایر شهرهای کشور نیز کمتر است که در نوع خود جالب است که نشان از ضعف در تسهیلات‌دهی است.

حال اگر صحبت‌های محمود محمودزاده معاون وزیر راه و شهرسازی را که تیرماه امسال در گفت‌وگو با خبرنگاران اعلام کرده بود ۸/۵ میلیون خانوار مستاجر در کشورداریم را در کنار اعطای تسهیلات ودیعه مسکن به  ۲۶۷هزار و ۱۶۷ نفر قرار دهیم متوجه خواهیم شد که تنها حدود 3 درصد خانوارها توانستند از این تسهیلات استفاده کنند و مابقی خانوارها خود باید برای تامین مشکل خود دست به کار می‌شدند.

بی‌گمان شرایط سختی که برای دریافت تسهیلات مقرر شده بود یکی از عوامل این رغبت پایین از این وام بود. اکثر خانوارهایی که مستاجر هستند کار یا حرفه با حقوق ثابت ندارند و نمی‌توانند فیش حقوقی ارائه دهند. بنابراین انتظار آوردن فیش برای اخذ تسهیلات ایده چندان مناسبی نیست و باید راهکاری برای آن تعیین شود.یا مهیا کردن ضامن برای تسهیلات از دیگر مشکلات این طرح است در شرایز فعلی یافتن فردی با توانایی ارائه مدارک کسر از حقوق مشکل است که از توانایی افراد خارج است. در واقع بهتر است اگر کسی توانست ضامن برای وام خود مهیا کند دیگراحتیاجی به تهیه قیش حقوقی نباشد تا افراد بیشتری بتوانند از این طرح استفاده کنند.

همچنین بسیاری از مستاجران اقدام به تمدید قرارداد سال قبل خود می‌کنند که معمولا برای سال جدید قرارداد جدیدی نوشته نمی‌شود و در نهایت طرفین به پشت نویسی قرارداد قبلی مبادرت می‌کنند در نتیجه بسیاری از افراد امکان فراهم آوردن قرارداد اجاره رسمی یا ثبتی در سامانه املاک و مستغلات و دارای کد رهگیری را ندارند و صاحبخانه‌ها هم تمایلی به ثبت مجدد در این سامانه ندارند پس بسیاری از افراد امکان اخذ تسهیلات را به دلیل نداشتن اجاره‌نامه مدنظر ندارند. نداشتن سابقه مالکیت از سال ۱۳۸۴، متاهل بودن و هزاران شرایط دست و پا گیر دیگر عملا دایره مشمولین طرح را کوچک و کوچکتر کرده است تا جایی که تنها 3 درصد از مستاجرین کشور تونستند مشمول این طرح شوند و شرایط اخذ وام را داشته باشند. در واقع برخی از این شرایط منطقی نیست مثلا بسیاری از افراد ممکن است با پس‌انداز خود مسکن کوچکتر در شهر محل سکونت و یا اطراف آن  به عنوان پشتوانه تهیه کرده‌اند  خروج این افراد نیز به نظر چندان منطقی نمی‌آید.

مسئولین اقتصادی باید نگاهی به آمار مراجعه کنندگان و کل جامعه هدف داشته باشند . آیا هدف از ارائه تسهیلات ودیعه مسکن تنها اعلان عمومی این مطلب است که دولت دغدغه مستاجران را دارد و برای آنان راهکاری تدارک دیده است و یا هدف بهره‌مندی واقعی خانوارها است. در بحث میزان تسهیلات متوجه شدیم که بنا به سخنان وزیر اقتصاد میانگین دریافتی تسهیلات از مصوب سایر شهرها کمتر است.در واقع با همه سختی‌های گرفتن وام در نهایت ۲۴ میلیون تومان  به خانوارها رسید که در شرایط فعلی چندان کمک حال مستاجران نیست و برای بسیاری از شهرهای کوچک نیز این رقم ناچیز است چه برسد به شهری مانند تهران. از لحاظ پوشش‌دهی نیز تنها ۳ درصد مستاجران در کشور توانستند از این تسهیلات استفاده کنند. در نهایت می‌توان گفت که اگر هدف از این طرح کمک به مستاجران بوده باشد به هیچ عنوان نتوانسته  به اهداف خود جامه عمل بپوشد و تنها گروه معدودی تنوانستند از امکانات آن بهره‌مند شوند. لازم است که برخی شرایط دست و پاگیر و نامعقول از شرایط طرح حذف شود.