تقصیر وزارت بهداشت است یا گمرک روسیه؟

یکی از مهمترین محصولات کشاورزی که می تواند در صادرات غیر نفتی ایران نقش عمده‌ای بازی کند فلفل دلمه‌ای است و باید به این محصول به عنوان یک کالای استراتژیک نگاه کرد چون از ارزش اقتصادی بالایی برخوردار است. به گفته مدیرکل دفتر امور کلخانه‌ای وزارت جهادکشاورزی «در سال ۲۰۲۰ صادرات جهانی فلفل دلمه‌ای به ارزش ۶.۱ میلیارد دلار بوده است که سهم ایران از این صادرات ۱۴۵ هزار تن و از این نظر در جایگاه ۳۶ دنیا قرار گرفته است و میزان متوسط تولید این گیاه مفید در گلخانه‌های کشور حدود ۲۳ تن در هکتار است.» 

 صادرات فلفل دلمه ای به روسیه 

روسیه کشور سردسیری است و شرایط لازم را برای کاشت فلفل دلمه‌ای ندارد و ناچار است این محصول را وارد کند. از انجا که کیفیت فلفل ایرانی بسیار بالا است و پتانسیل ارایه در بازارهای جهانی را دارد موجب شده است که در دو سال گذشته کشور روسیه یکی از مشتری های این محصول ایرانی باشد. اما به نظر می‌رسد که به دلیل کم کاری و عدم مدیریت مناسب در بخش استانداردسازی و صدورگواهی نامه‌های بهداشتی سموم، ایران این بازار را از دست بدهد. بنابراین با توجه به اهمیت ارز آوری این محصول، مسولان ذیربط باید هر چه سریعتر با اقدامی فوری جلوی این روند را گرفته و بازار جهانی ایران را در این زمینه حفظ کند .

چرا گواهی نامه بهداشتی مهم است؟

رییس سازمان حفظ نباتات کشور به تسنیم گفته روسیه هیچ گاه در قالب نامه و شیوه نامه، اعلام نکرده است که این سموم در کشورش به ثبت نرسیده و باید این موضوع را از سه ماه قبل به ایران اطلاع می دادند. اما سرویس فدرال نظارت بر بهداشت دامی و گیاهی روسیه نیز این ادعا را نپذیرفته و در جواب بیان کرده است که در خردادماه سال جاری در نامه‌ای به وزارت جهاد کشاورزی ایران، پیش نویس پروتکل همکاری در زمینه استفاده بی‌خطر از سموم علف کش و آفت کش را ارسال کرده است.

خبرها از این حکایت دارد که سفارت ایران در روسیه نیز بارها در این خصوص، با نامه‌ نگاری و تماس‌های تلفنی با نهادهای ذیربط، هشدار داده و خواستار اعمال نظارت دقیق‌تر در صدور گواهی‌های بهداشتی محصولات صادراتی شده بود.

رییس سازمان حفظ نباتات کشور نیز در دفاع از خود گفته یکی از موانع موجود در سر راه مذاکرات مربوط به پروتکل پیشنهادی طرف روسی، آن است که موضوعات این سند صرفا در حوزه صلاحیت این دو سازمان ایرانی و روسی نیست بلکه نهادهای دیگری همچون سازمان غذا و داروی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز باید هم در روند مذاکرات و هم در اجرای مقررات مشارکت و نظارت نمایند.

به گفته سفارت تهران در مسکو، متاسفانه طی ماه های گذشته، علیرغم پیگیری های مکرر این سفارت و وزارت امور خارجه، هنوز سازمان‌هایی که حضور آنان در این روند ضروری است از خود مشارکت نشان نداده‌اند. در این راستا اتاق بازرگانی هم بیان کرد که در تلاش است تا از طریق مبادی قانونی و رسمی موضوع را بررسی و با تعامل با طرف روسی راهکار لازم برای رفع آن را فراهم کند.

 پشت پرده‌ای هست؟

یکی از تجاران ایرانی طی مصاحبه‌ای با خبرگذاری مشرق گفته است که در پشت پرده این تصمیم، رقبای ایران در بازار روسیه از جمله رژیم  اسراییل قرار دارند. بنابر آنچه مشرق منتشر کرده، «در ماه‌های اخیر محصولات صادراتی ایران به رقیب محصولات ترکیه‌ای و اسرائیلی تبدیل شد که بازار روسیه را از دیرباز در اختیار داشتند. رونق گرفتن صادرات محصولات کشاورزی ایران به روسیه و تنگ کردن جا برای رقابی ترکیه‌ای و اسرائیلی، سبب اعمال فشار آنها و اتخاذ تصمیماتی شد تا جلوی صادرات محصولات کشاورزی ایران گرفته شود. در همین راستا گمرک روسیه اخیراً واردات محصولات صیفی ایران را ممنوع کرده که موجب ایجاد خسارت گسترده به صادرکنندگان و تولیدکنندگان ایرانی شده که از چند ماه قبل قرارداد صادراتی با تجار روسی منعقد کرده بودند.»

به هرروی و دلیل هر چه باشد با اعلام ممنوعیت واردات توسط روسیه، صدها گلخانه‌دار در ایران تعطیل دچار زیان هنگفت شده‌اند. به عنوان مثال، بسیاری از گلخانه‌داران کشور که طی ماه‌های اخیر با توجه به تقاضای بازار روسیه و سفارش تجار روسی، اقدام به تولید فلفل دلمه‌ای کردند و طبق توافق، قرار بود این محصولات طی ماه جاری به روسیه صادر شود اما به ناگاه با تصمیم گمرک روسیه، واردات محصولات کشاورزی ایران ممنوع شده است.

 تذکر به وزیر بهداشت

ممنوعیت صادرات فلفل دلمه‌ای به روسیه در مجلس نیز بازتاب یافته به گونه‌‌ای که علیرضا نظری نماینده خمین در جلسه علنی یکشنبه در تذکری به وزیر بهداشت و جهاد کشاورزی گفت: اخبار حکایت از این دارد که اخیرا محصولات صادراتی به روسیه به دلیل وجود سموم بالا در آنها با محدودیت صادرات مواجه شده، این قضیه خسارات جدی به تولیدکنندگان بخش کشاورزی به خصوص تولیدکنندگان محصولات گلخانه ای و تازه خوری وارد کرده است. لو افزود: بر اساس احکام برنامه ششم و احکام دائمی این مسوولیت با وزرات بهداشت است؛ انتظار می رود ترتیبی اتخاذ شود تا قبل از خروج محصولات از کشور تست نهایی شود تا باعث بازگشت و عودت محصول نشود. اگر  اقدامات جدی صورت نگیرد تولیدکنندگان محصولات کشاورزی خسارات جبران ناپذیری را متحمل می شوند.

به گزارش ایسنا علی نیکزاد نایب رئیس مجلس در پاسخ به این تذکر، گفت: این موضوع در دستورکار کمیسیون کشاورزی مجلس قرار گرفته و در حال پیگیری آن هستند.