نکته مهم این است که تعداد چنین مراکزی که معمولا اهدافی موازی یکدیگر هم دارند، هر سال در حال گسترش است و تا سال ۹۹، تعداد آن‌ها به ۲۳ مرکز رسیده است؛ مراکزی که اساسا باید به صورت انتفاعی اداره شده و با توجه به فعالیت‌هایی که در حوزه ارائه اطلاعات و انتشار کتب و نشریات-که می‌بایست محل درآمدشان باشد- و نیز برپایی نمایشگاه‌های داخلی و خارجی فعال هستند، بتوانند-که می‌‎توانند- هزینه‌های مورد نیاز خود را از تولیدات خاص‌شان به دست آورند و در این قحط سالی کسر بودجه و مشکلات عدیده اقتصادی دولت، اتفاقا تلاش کنند سهمی در کمک به بودجه کشور داشته باشند. اما نکته جالب در مورد چنین مراکز، این است که اغلب آن‌ها، از پرداخت مالیات معافند، و این بدان معناست که این مراکز حتما درآمدهایی دارند که از مالیات معاف شده‌اند.

درباره مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی چه می‌دانیم؟

فیلم (بودجه مرکز در سال ۹۹):

تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی

مرکز «تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی» (نور) در سال ۱۳۶۸ با هدف اشاعه فرهنگ غنی اسلام، تسهیل دستیابی به منابع و متون اصیل دینی و نیز سرعت بخشیدن به امر کاوش و پژوهش در حوزه علوم اسلامی با بهره‌گیری از فن‌آوری اطلاعات و به کارگیری امکانات کامپیوتری برای ارائه معارف حقّه اهل بیت(ع) به جهانیان در شکل و قالب جدید، تأسیس شد. این مرکز در حال حاضر به ریاست و حجت الاسلام محمدحسین بهرامی، مشغول فعالیت است. لازم به ذکر است که این مرکز، تحت نظارت هیات امنا، اداره می‌شود؛ اعضای هیات امنای مرکز «تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی» عبارتند از  آیت‌الله صادق آملی لاریجانی رئیس هیأت امنای مرکزتحقیقات، حجت‌الاسلام سید علیرضا صدر حسینی، حجت‌الاسلام حمید شهریاری، احمد واعظی، علی طائب، دکتر بهروز مینایی و دکتر رضا آسیابانی.

این مرکز، چه اهدافی را دنبال می‌کند؟

با توجه به فهرستی که مرکز از اهداف خود ارائه کرده، به نظر می‌رسد هدفش تنها و تنها در «خودش» خلاصه شده است! بدین معنا که تمام اهداف ذکر شده، در جهت معرفی خود مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی است و محصولاتی که تولید می‌کند. محصولات این مرکز هم آن‌چنان‎که از نامش برمی‌آید تولید نرم‌افزارهای تحت ویندوز است که طی آن‌ها، آثار مختلفی چون کتاب‌ها و دانشنامه‌های اسلامی اینترنتی(۲۸۵ عنوان) را به فروش می‌رساند؛ بنابراین این مرکز، هم تولید دارد و هم درآمد و حتما در مورد آثار کاغذی خود، از وزرات ارشاد، یارانه هم دریافت می‌کند. بنابراین باز برمی‌گردیم به پرسش نخست؛ این‌که چنین مراکزی اساسا انتفاعی‌اند و درآمد هم دارند، چرا باید بودجه‌بگیر دولت باشند؟!

یک فروشگاه بزرگ اینترنتی

این مرکز، با در اختیار داشتن حدود ۲۰ پایگاه اینترنتی، به یک فروشگاه بزرگ برای عرضه محصولاتی که الزاما هم خود تولید کننده آن نیست، تبدیل شده است. یکی از پایگاه‌های پربازدید این مرکز، سایت نورمگز، است که ارائه دهنده انواع مقالات، مجلات و پژوهش‌هاست. احتمالا افرادی که اهل مطالعه و تحقیق در مورد مسائل مختلف در حیطه علوم انسانی هستند، گذرشان به سایت «نورمگز» افتاده است؛ سایتی که برای استفاده از مقالات آن، حتما باید عضوش شوید و برای این عضویت که البته در ابتدا رایگان بوده اما برای دریافت مقالات و پژوهش‌های مختلف، باید حتما مبلغی را بپردازید. این تنها یک مورد از ۲۰ مورد پایگاه مرکز «تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی» است که درآمدزایی خوبی هم دارد. آنگاه همین مرکز، یکی از بودجه بگیرانی است که هر سال ردیف بودجه‌ای برای آن در لایحه بودجه سالانه دولت، تعربف می‌شود؛ همچنان که اشاره شد، بودجه این مرکز، از بودجه کل کشور در سال ۱۴۰۰، مبلغی در حدود ۲۰ میلیارد و ششصد میلیون تومان، بوده است. که طبعا برای سال۱۴۰۱ با احتساب تورم، چندین درصد به این مبلغ افزوده خواهد شد.

چند پرسش و تمام

به هرحال فعلا در حدود ۲۳ مرکز، مانند همین مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، بودجه‌بگیر دولت هستند. در حالیکه درآمد هم دارند و اینطور نیست که اگر بودجه‌های میلیاردی از دولت نگیرند، از گردونه اطلاع‌رسانی و پژوهشی حذف خواهند شد. اما پرسش مهم این است که برای مثال در مورد بودجه  چندین میلیارد تومانی این مرکز و نحوه هزینه‌کرد آن، نظارتی صورت می‌گیرد یا نه؟ آیا این مرکز در قبال دریافت بودجه چندین میلیارد تومانی، گزارشی از خروجی و تاثیر فعالیت‌های خود ارائه می‌دهد؟ و آیا این مراکز، موظف هستند که گزارشی از ریز مخارج و هزینه‌کردهای خود را به دولتی که برای‌شان ردیف بودجه تعریف کرده، ارائه دهند؟ و آیا بهتر نیست طبق روال اغلب چنین سایت‌هایی در دیگر نقاط دنیا، که ابتدا با کمک دولت شروع به کار می‌کنند، پس از رسیدن به درآمدزایی، از ردیف بودجه خارج شده و دولت را از تحمل فشار مضاعف در وضعیت وخیم اقتصادی فعلی، برهانند؟