نگاه نیویورک‌تایمز به توافق ایران و آژانش در مورد سایت کرج

بروکسل _‌روز چهارشنبه ایران با رأی سرزنش‌آمیز هیئت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (ناظر هسته‌ای سازمان ملل) مواجه شد و موافقت کرد دوربین‌های نظارتی را در یکی از سایت‌های کلیدی که در آن سانتریفیوژ ساخته می‌شود، جای‎گزین نماید.

اما ایران همچنین بازرسان سازمان ملل را از مشاهده ویدئویی که این دوربین‌ها تولید می‌کنند و نیز جای‎گزینی کارت‌های حافظه در دوربین‌های سایر سایت‌ها منع نمود.

امتناع ایران از اعطای دسترسی کامل به بازرسان سازمان ملل، مذاکرات وین را برای بازگرداندن توافق ۲۰۱۵ باز هم پیچیده‌تر کرد و مذاکره‌کنندگان را در حالی رها نمود که هیچ ارزیابی واضح و کاملی از برنامه‌ی هسته‌ای ایران نداشتند. مذاکره‌کنندگان اروپایی گفتند مذاکرات به بن‌بست رسیده و زمان رو به اتمام است.

توافق با آژانس آن هم پس از بن‌بستی سه ماهه، به بازرسان مجال داد دوربین‌های کرج را که قطعات سانترفیوژهای غنی‌سازی اورانیوم تولید می‌کنند، جای‎گزین نمایند. کرج در ماه ژوئن بر اثر حمله خراب‎کارانه اسرائیل آسیب دیده است.

رافائل ام. گروسی، مدیر کل آژانس گفت که این توافق «ما را قادر می‌سازد تداوم دانش را در این تأسیسات از سر بگیریم.» او در حالی این موضوع را اعلام کرد که گفتگو‎ها با دولت جدید ایران در مورد مسائل متعدد و حل‎نشده دیگری در باب برنامه هسته‌ای کماکان ادامه دارد. و تهران نیز کما فی‌السابق! تأکید دارد که هدفش ساخت سلاح هسته‌ای نیست.

توانایی آژانس برای نظارت بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران جنبه‌ای موازی و در عین حال حیاتی در مذاکرات وین جهت باز‎گشت به توافق ۲۰۱۵ محسوب می‌شود. این توافق محدودیت‌های شدیدی را بر توانایی این کشور در استفاده از سانتریفیوژ‎ها و غنی‌سازی اورانیوم بالاتر از حد متوسط در ازای رهایی از تحریم‌های بین‌المللی ایجاد می‌کند.

سال ۲۰۱۸ بود که دونالد ترامپ ایالات‌متحده را از توافق موسوم به برنامه جامع اقدام مشترک یا J.C.P.O.A خارج کرد. و حالا پرزیدنت بایدن در تلاش است که با وعده لغو تحریم‌های تنبیهی اقتصادی علیه ایران، مجدداً تهران را به محدودیت‌های توافق بازگردانده و خود نیز به آن ملحق شود.

مذاکرات به خوبی پیش نمی‌روند و سه مذاکره‌کننده اصلی، یعنی فرانسه و آلمان و بریتانیا روز دوشنبه بیانیه‌ی مشترکی صادر کرده و هشدار دادند که «برجام، بدون پیشرفت سریع در برنامه‌های هسته‌ای ایران به زودی تبدیل به پوسته‌ای خالی خواهد شد.»

ایران ماه گذشته و پس از وقفه‌ای شش ماهه، و این بار با مطالبات جدیدی که اکثر مفاد پیشین را (که به صورت آزمایشی مورد توافق دولت قبلی قرار گرفته بود) نقض می‌کرد، به مذاکرات برگشت.

ایران به جای قبول گزینه «انطباق در برابر پای‌بندی... و یا پای‌بندی دو سویه» که به کاهش موازی تحریم‌های اقتصادی در ازای بازگشت این کشور به محدودیت‌های سال ۲۰۱۵ منجر خواهد شد، اصرار دارد که واشنگتن فوراً تمامی تحریم‌هایش را لغو کند. به بیان مذاکره‌کنندگان اروپایی، ایران می‌خواست که تمام امتیازات پیشین واشنگتن را در حالی داشته باشد که وظایف خود را به تمامی نادیده می‌گیرد.

در اسرائیل و همچنین واشنگتن روز به روز بیشتر این احساس به وجود می‌آید که ایران قصد بازگشت به توافق ۲۰۱۵ را ندارد و در عین حال دارد زمان می‌خرد تا کماکان به تولید اورانیوم غنی‌شده مورد نیاز برای ساخت سلاح هسته‌ای ادامه بدهد.

پرزیدنت بایدن و تیمش به ایران هشدار داده‌اند که زمان برای بازگشت به توافق ۲۰۱۵ رو به اتمام است و اگر برنامه هسته‌ای این کشور چنان پیشرفت کند که بازگشت به توافق ناممکن شود، ایران باید منتظر تحریم‌های جدیدتر و نیز اقدامات دیگری که در حال برنامه‌ریزی‌اند باشد.

مذاکره‌کنندگان اروپایی روز دوشنبه در بیانیه مشترک خود گفتند که از زمان از سر گیری مذاکرات در ۲۹ نوامبر، «ما ساعت‌ها تعامل داشته‌ایم و تمام هیئت‌ها به ایران فشار آوردند که عمل‌کرد منطقی داشته باشد.» در این بیانیه همچنین آمده است که «ما تا این لحظه هنوز نتوانسته‌ایم به مذاکرات واقعی دست یابیم. ما در برخورد با رفتارهای متفاوت ایران داریم زمان‌هایی گران‌بها و چیز‎هایی فراتر از آن را از دست می‌دهیم.»

در بیانیه مشترک دیگری در روز سه‌شنبه در سازمان ملل، سفرای سه کشور اروپایی از ایران خواستند موضع خود را تغییر دهد. آنها گفتند که با محدود کردن نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ایران عملاً در حال پنهان کردن یا ناچیز جلوه دادن دستاوردهای خود در مسئله انرژی هسته‌ای است... که به ظن آنها هیچ وقت به اندازه زمان کنونی پیشرفت نکرده بوده است.

در این بیانیه آمده است: «این تشدید تنش هسته‌ای، صلح و امنیت بین‌الملل و سیستم جهانی را تضعیف می‌نماید. ادامه تشدید تنش‌های هسته‌ای این معنا را می‌رساند که ما با ریتمی تند در حال نزدیک شدن به خط پایان هستیم.»

#روزنامه اینترنتی فراز #سایت فراز