نمی‌گذاریم فقرا بهای نابرابری را بدهند

مونا بختیاری

گابریل بوریچ، نامزد چپ‌گراترین حزب شیلی، در انتخابات ریاست‌جمهوری شیلی پیروز شد و جوان‌ترین رهبر تاریخ این کشور شد. در رقابتی که انتظار می رفت رقابتی فشرده باشد، رهبر ۳۵ ساله اعتراضات دانشجویی، رقیب راست افراطی خود «خوزه آنتونیو کاست» را با اختلاف رای ۱۲ درصد (۵۶ درصد در برابر ۴۴ درصد) شکست داد. گابریل بوریک به حامیانش گفت که از دموکراسی حفاظت خواهد کرد و قول داد اقتصاد بازار آزاد نئولیبرالی شیلی را مهار کند.

او کشوری را رهبری خواهد کرد که در سال های اخیر شاهد گسترده‌ترین اعتراضات علیه نابرابری و فساد بوده است. پس از پیروزی بوریک جشن‌هایی در خیابان‌های سانتیاگو برگزار شد، حامیان او پرچم‌ها را به اهتزاز درآوردند و بوق ماشین‌ها را به صدا درآمد. بوریچ در سخنرانی خود گفت که با تواضع و «احساس مسئولیت فوق‌العاده» این کار را انجام می‌دهد و قول داد که «قاطعانه با امتیازات چند فرد خاص در شیلی مبارزه کند.»

 «کاست» تنها یک ساعت و نیم پس از تمام شدن رای گیری و با شمارش نیمی از آرا، شکست خود را پذیرفت.

هر دو کاندیدا دیدگاه‌های کاملاً نوینی برای کشور ارائه کردند و هر دو سیاستمداران نامعمول‌اند که احزابی سیاسی را نمایندگی می کنند که هرگز در دولت حضور نداشته‌اند.

شیلی که زمانی باثبات‌ترین اقتصاد آمریکای لاتین بود، در حال حاضر یکی از بزرگترین شکاف‌های درآمدی جهان را دارد؛ بر اساس گزارش سازمان ملل متحد، ۱ درصد از جمعیت ۲۵ درصد از ثروت این کشور را در اختیار دارند.

بوریچ قول داده است که با گسترش حقوق اجتماعی و اصلاح سیستم‌های بازنشستگی و مراقبت‌های بهداشتی و همچنین کاهش ساعت کار در هفته از ۴۵ ساعت به ۴۰ ساعت، و افزایش سرمایه‌گذاری سبز، این نابرابری را برطرف کند. او گفت: «می‌دانیم که عدالت برای ثروتمندان و عدالت برای فقرا دنبال خواهد شد و دیگر اجازه نخواهیم داد که فقرا بهای نابرابری شیلی را بپردازند.» رئیس‌جمهور منتخب همچنین قول داد که پروژه معدنی پیشنهادی بحث‌برانگیزی را که به گفته او جامعه و محیط زیست ملی را نابود می‌کند، متوقف کند.

پس از پیروزی بوریک، واحد پول شیلی، پزو، در برابر دلار آمریکا به پایین ترین حد خود سقوط کرد. بازارهای سهام ۱۰ درصد سقوط کردند و در این میان سهام شرکتهای معدنی بدترین وضعیت را داشتند. سرمایه‌گذاران نگران دو مقوله ثبات و سود هستند که در نتیجه­ مالیات‌های بالاتر و مقررات سخت‌گیرانه‌تر دولت در تجارت آسیب خواهند دید.

یک دوره جدید اما با همان چالش‌های عظیم گذشته

یکی از موارد مطرح شده در سخنرانی بوریچ تاکید بر این مساله بود که همه در دولت او نقش خواهند داشت و او رئیس جمهوری همه خواهد شد؛ حتی کسانی که به او رای نداده‌اند. او می‌داند که کنگره دوپاره است و مخالفان سیاسی خود را دارد، اما از آن به عنوان فرصتی برای گفتگو استقبال کرد. این انتخابات به شدت دو قطبی بود و مردم را وادار کرد بین مردی که دیکتاتوری و استبداد کشورش را می‌ستاید و رهبر معترضی که به گفته مخالفانش، بی‌نظمی و بی‌ثباتی را به همراه خواهد آورد، تصمیم بگیرند. اما در نهایت مردم شیلی به دوره ای جدید رای دادند و رئیس جمهوری از جنسی جدید.

برای بسیاری نتایج این انتخابات، بازتاب طبیعی حوادث چند سال گذشته بود. در سال ۲۰۱۹ با افزایش هزینه‌های حمل و نقل اعتراضات بسیار گسترده شد و یک سال بعد، مردم شیلی به پاره کردن قانون اساسی دوران دیکتاتوری و نوشتن قانون اساسی جدیدتر و فراگیرتر رأی دادند.

اکنون از دل تمام اینها رهبری جدید بیرون آمده است. اما یکی از بزرگترین چالش های گابریل بوریچ متحد کردن میلیون ها شیلیایی خواهد بود که به طرف مقابل رای دادند.

من ایمان و امید زیادی دارم

هواداران بوریچ با شادی بی حد و حصر به این پیروزی پاسخ دادند. آندریاس رودریگز به خبرگزاری رویترز گفت: «من بسیار هیجان زده ام زیرا این دستاورد مردم است. سالها سوء استفاده صورت گرفته و ما نیاز به نوسازی در سیاست داریم. من به جوانان ایمان و امید زیادی دارم.» پاتریشیا آلارکون گفت که واقعا خوشحال است. او گفت: «من همیشه به بوریچ ایمان داشتم، چون فکر می کنم کشور ما سزاوار این بود - ما سزاوار آزادی و اتحاد هستیم- ما سزاوار این نتیجه بودیم.»

بوریچ رهبر سابق اعتراضات دانشجویی، از تظاهرات گسترده علیه نابرابری و فساد که شیلی را در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ تکان داد، حمایت کرد. رقیب او در انتخابات بر راهبرد «قانون و نظم» تاکید کرده بود (راهبرد سیاسی «قانون و نظم» که ترامپ نیز در انتخابات ۲۰۲۰ بر آن تاکید می کرد، به معنای متقاعد کردن رأی دهندگان به این است که جرم و جنایت یک تهدید بوده و سپس متقاعد کردن آنها به آنکه فقط شما می توانید جلوی آن را بگیرید. برای دهه‌ها در سیاست ایالات متحده این راهبرد به دنبال بازی با ترس‌های نژادپرستانه بود و با استفاده از زبان رمزی - "جنایت"، "شهرهای داخلی"، "محله های آرام" - در تلاش برای برقراری ارتباط به ویژه با رای دهندگان سفیدپوست بود. م) و متعهد شده بود که مالیات و مخارج اجتماعی را کاهش دهد. کاست همچنین از میراث پینوشه دفاع کرد که در کودتایی قدرت را در دست گرفت و از سال ۱۹۷۳ تا ۱۹۹۰ بر کشور حکومت کرد. تحت رهبری او بیش از ۳هزار نفر توسط دولت کشته یا ناپدید شدند.

کاست در توییتی گفت که با بوریک تماس گرفته تا «پیروزی بزرگ» را به او تبریک بگوید و افزود: «از امروز او رئیس جمهور منتخب شیلی است و سزاوار احترام و همکاری سازنده ماست.»

پس از رای قاطع مردم در سال گذشته برای بازنویسی قانون اساسی دوران پینوشه، شیلی دستخوش تغییرات عظیمی است. «سباستین پینیرا»  رئیس جمهور مستعفی گفت شیلی در «فضای دوقطبی مفرط، و مملو از تقابل [و] اختلافات زندگی می کرد» و از جانشین خود خواست که «رئیس جمهور همه شیلیایی ها باشد.»

منبع: بی بی سی