افزایش قیمت سیگار؛ نفع مصرف‌کننده یا تولیدکننده؟!

افزایش قیمت سیگار؛ افزایش مصرف سیگار قاچاق!

از آنجا که به اذعان رئیس هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان، واردکنندگان و صادرکنندگان محصولات دخانی این افزایش قیمت، بر سیگارهایی که از طریق قاچاق وارد کشورمی‌شود، اعمال نخواهد شد، انتظار می‌رود مصرف کنندگان سیگار، ذائقه خود را تغییر داده و به سوی خرید و استفاده از سیگار قاچاق بروند. این روند، قاچاق سیگار را افزایش خواهد داد. بنابراین به مسئله افزایش قیمت سیگار از دو زاویه می‌توان نگریست: اجتماعی و اقتصادی-هرچند این دو متغیر، شدیدا به هم وابسته‌اند- ما در این بخش و ابتدا، از زاویه اجتماعی به افزایش قیمت سیگار نگاه کرده‌ایم، با این فرض که سیگاری‌های کشور، بیشتر از محصولات تولید داخل استفاده می‌کنند؛ این‌که آیا افزایش قیمت سیگار تولید داخل، موجب کاهش مصرف سیگار در کشور خواهد شد؟ برای پاسخ به این پرسش سراغ دکتر امان‌الله قرائی مقدم رفته‌ایم.

دکتر قرائی مقدم، معتقد است که افزایش قیمت سیگار، بر کاهش مصرف آن تاثیر خواهد گذاشت؛ همچنان که افزایش قیمت هر کالایی در کشورما موجب کاهش یا حذف مصرف آن شده است. او در این مورد چنین توضیح می‌دهد: می‌دانیم که سن مصرف سیگار در کشور ما بسیار پائین آمده و در چندسال اخیر دختران و زنان نیز به بازار تقاضا افزوده شده‌اند. البته که در این مورد نباید شرایط اجتماعی، همسالان و برخی جابه‌جایی‌های فرهنگی را از نظر دور بداریم. اما من معتقدم، افزایش نرخ سیگار، حداقل از سوی نوجوانان و جوانانی که بیکار هستند و هنوز دست‌ شان در جیب والدین شان است، مصرف سیگار رفته رفته کم خواهد شد.

آقای دکتر، ممکن است برخی حتی با گران شدن سیگار، بازهم به مصرف خود ادامه دهند، ضمن این‌که تعداد کارخانه‌های تولید سیگار هم در کشور ما در این چهل سال افزایش داشته، در این مورد چه توضیحی دارید؟

بدیهی است که این تقاضاست که روی افزایش عرضه تاثیر می‌گذارد. برای بسیاری از جوانان و نوجوانان ما، مصرف سیگار، یک نشانه از بزرگ شدن و یک مجوز برای ورود به جمع همسالان است. البته باید به این نکته مهم هم اشاره کنم که میزان و گستره فعالیت‌های اجتماعی و امکانات تفریحی سالم برای جوانان در کشور ما بسیار کم و محدود بوده و برای گذران اوقات فراغت فرزندان ما فکری نشده است و طبیعی است که بچه‌های ما در جمع‌های خودشان، اولین سیگار را تجربه کرده و به آن ادامه بدهند.همانطور که اشاره کردید، متاسفانه، تولید و عرضه دخانیات در کشورما به تقاضا پاسخ مثبت داده و دسترسی به آن‌را آسان کرده است. در کشورما هیچ منع و شرط سنی برای خرید سیگار و جود ندارد، برخلاف حتی کشورهای عربی همسایه! همه جا هم این محصول در حال فروش است؛ حتی در دکه‌های روزنامه‌فروشی و یا توسط دستفروش‌ها. در حالی‌که انتظار ما، به‌عنوان جامعه‌شناس، رفتن به سوی منع استفاده از دخانیات است، موردی که اتفاق نیفتاده، اما من امیدوارم با گران شدن آن، این منع، به صورت خود به خودی اتفاق بیفتد؛ چون در بسیاری از موارد سیگار، دروازه ورود به استفاده از انواع مخدر دیگر است.

اما در جایی‌که کارخانه‌های دخانیات در کشور همچنان در حال تولید و عرضه هستند، چگونه می‌توان خرید و فروش سیگار را منع کرد؟

واقعیت این است که ما چندین سال پیش، پیشنهاد تعطیلی این کارخانه را وقتی که هنوز تنها کارخانه دخانیات کشور بود، دادیم؛ اما مسئولان بهانه آوردند که پس تکلیف کشاورز توتون‌کار و افرادی که در شرکت دخانیات کار می‎‌کنند چه می‌شود؟ حداقل انتظارمان این بود که همان یک کارخانه بماند و اضافه نشود. اما برعکس شد. من جای دولت و مسئولان باشم، به طور کلی خرید و فروش و مصرف سیگار را ممنوع اعلام می‌کنم.