مدیر موسسه مصاف و پدیده لاشامپ!

بگذارید ابتدا روشن کنیم که اساسا پدیده‌ای که رائفی‌پور، رخ دادن آن را موجب از کارافتادن تمامی سلاح‌های مدرن می‌داند چیست؟ چرا که رائفی‌پور با تأسی به این پدیده علمی، در ادامه توئیت خود، جمله اول دعای فرج را آورده است؟ مصادره به مطلوبی که نیازمند راستی‌آزمایی علمی است تا افرادی از این دست، نتوانند اذهان مردم را با تشبث به هرچیزی، مشوش کنند.   

پدیده لاشامپ چیست؟

هسته کره زمین که از آهن و نیکل تشکیل شده، یک آهنربای بزرگ است و مانند هر آهنربای دیگری دو قطب شمال و جنوب دارد. می‌دانیم که قطب شمال و جنوب هر آهن‌ربایی به قطب مخالف آهن‌ربای دیگر جذب می‌شود. قطب جنوب آهن‌ربای زمین نزدیک قطب شمال جغرافیایی قرار دارد و بالعکس. برای همین است که قطب شمال هر آهن‌ربایی، در حالت آزاد به سمت شمال قرار می‌گیرد.اما این آهنربای بزرگ یک آهن‌ربای طبیعی نیست، بلکه یک آهن‌ربای الکتریکی است. یعنی جریان‌های الکتریکی که اطراف هسته زمین در چرخش هستند، به آن خاصیت مغناطیسی می‌دهند.این جریان‌های الکتریکی به دلیل حرکت جریان‌های همرفتی مخلوطی از آهن و نیکل مذاب در لایه هسته بیرونی زمین ایجاد می‌شود. علت این جریان‌های همرفتی هم خروج گرما از هسته زمین است، چیزی که این جریان‌های همرفتی را میلیاردها سال زنده و گرم نگه داشته‌است، نیروی کِشندی ماه است.

آیا امکان تغییر میدان مغناطیسی وجود دارد؟

نخست این که اندازه‌گیری‌ها نشان می‌دهد محور این میدان مغناطیسی هر سال به طورمتوسط حدود ۱۰ کیلومتر جابه‌جا می‌شود. این بدان معناست که هسته بیرونی زمین با سرعتی در حدود نیم میلی‌متر در ثانیه نسبت به پوسته در حرکت است. یعنی در روز تقریبا مسافتی برابر نصف طول زمین فوتبال را طی می‌کند. یکی از بهترین روش‌ها برای اندازه‌گیری جهت میدان مغناطیسی، بررسی سنگ‌های آتشفشانی است که در شرایط مذاب، روی سطح زمین یا لایه‌های نزدیک به سطح پوسته زمین بیرون می‌آیند و در اثر میدان مغناطیسی، جهت‌گیری اکسید‌های آهن یا سایر مولکول‌های مغناطیسی در آنها تغییر می‌کند و سپس سرد و سفت می‌شوند. بنابراین با تعیین سن آنها می‌توان تخمینی از جهت میدان مغناطیسی زمین در هر زمان به‌دست آورد. تغییر جهت میدان مغناطیسی زمین یک فرآیند لحظه‌ای نیست و طی ۲۵۰ سال این اتفاق رخ داده و سپس ۴۴۰ سال در جهت جدیدی که بدان منتقل شده، باقی می‌ماند و برعکس؛ یعنی این فرآیند حدودا ۱۰۰۰ سال طول می‌کشد.

نقش میدان مغناطیسی در محافظت از زمین

میدان مغناطیسی، زمین را در برابر اشعه‌های زیان‌بار کیهانی محافظت و آنها را از مسیر جو زمین منحرف کرده (پدیده شفق قطبی) و جلوی فرسایش جوی را می‌گیرد. وقتی توفان‌های خورشیدی با میدان مغناطیسی زمین برخورد می‌کنند بیشتر منحرف می‌شوند. برای همین پژوهش‌های زیادی درباره آثار رویداد لاشامپ بر حیات روی زمین و آثار زمین‌شناختی آن انجام شده‌است. یکی از اتفاقاتی که اهمیت پژوهش روی این رویداد را بیشتر می‌کند، هم‌زمانی تقریبی آن با انقراض نئاندرتال‌هاست و ممکن است این سوال را در ذهن ایجاد کند که آیا آنچه معروف به نقراض پستانداران عظیم‌الجثه، در حدود ۴۲هزار سال پیش است، به دلیل وقوع این رویداد بوده ‌است؟ و از آن مهم‌تر آیا تکرار این رویداد ممکن است باعث انقراض گونه ما (هوموساپینس) شود؟ 

پدیده لاشامپ موجب ضعیف شدن میدان مغناطیسی زمین ضعیف شده و اشعه‌های کیهانی بیشتری از اتمسفرزمین عبور کرده  و کربن۱۴ بیشتری تولید می‌شود. بررسی آثار فسیلی نشان می‌دهد شدت میدان مغناطیسی زمین در دوره‌ لاشامپ به حد صفر تا ۶ درصد شدت معمول خود رسیده‌ و سپر حفاظتی زمین در برابر تابش‌های کیهانی از بین رفته‌بود. این رویداد با برخی از قدیمی‌ترین غارنگاره‌های ثبت‌شده هوموساپینس (ما) نیز هم زمان است و این فرضیه را پیش می‌کشد که رویداد لاشامپ موجب شده انسان‌ها به غارها پناه ببرند تا از خود در برابر عامل مرگ باری که نمی‌دانستند چیست، محافظت کنند.

امواج خورشیدی مدام رصد می‌شوند

به همین دلیل مرکز پیش‌بینی سازمان پژوهشی اداره ملی اقیانوسی و جوی ایالات متحده (NOAA) فعالیت‌های خورشیدی و تغییرات میدان مغناطیسی زمین را رصد می‌کند تا زمان خروج جرم از تاج خورشیدی یا توفان‌های خورشیدی را پیش‌بینی کند. این هشدار‌ها به شرکت‌ها و مؤسسات کمک می‌کند تا به‌موقع اقدامات پیشگیرانه انجام دهند. بدون وجود میدان مغناطیسی زمین و حفاظت آن، فناوری‌های انسان در برابر توفان‌های خورشیدی آسیب‌پذیر است. همچنین ماهواره‌ها با سنجشگرهایی که دارند، میدان مغناطیسی زمین را با دقت بسیار بالا اندازه‌گیری می‌کنند و هیچ شاهد تجربی وجود ندارد که نشان دهد زمین در آستانه چنین تحولی قرار دارد. تنها چیزی که می‌دانیم این است که متوسط شار میدان مغناطیسی زمین در ۱۷۰ سال گذشته حدود کمتر از ۱۰ درصد کاهش پیدا کرده‌است. چنین وضعیتی به‌هیچ‌وجه نگران‌کننده نیست. در رویداد لاشامپ در دوران نئاندرتال‌ها و پستانداران عظیم‌الجثه، مغناطیس زمین ۷۵ درصد کاهش پیدا کرده‌بود. براساس همین روند پژوهشگران معتقدند باید حدود ۲هزار تا ۲۲هزار سال دیگر نگران این موضوع باشیم.

نتیجه‌گیری و مصادره به مطلوب رائفی پور

بنابراین آنچه رائفی‌پور از آن یاد می‌کند و امیدوار است با رخ دادن آن تمامی سلاح‌های مدرن از کار بیفتند، در حقیقت، نه‌تنها سلاح‌های مدرن را، بلکه زندگی تمامی موجودات زمین را به خطر خواهد انداخت و همه را با هم از بین خواهد برد. مگر این که دوباره انسان‌های هوشمند(هوموساپینس‌ها)، خود را در مکان‌هایی با شرایط غارها، محبوس کنند تا در امان بمانند.