صندوق اعتباری هنر؛ جیب خالی، پز عالی!

چهلمین جشنواره فیلم فجر به میزبانی نهادها و گروه های مختلف در حال برگزاری است. یکی از جالب ترین این میزبان ها نیز، صندوق اعتباری هنر است. شاید برایتان سوال باشد که صندوق اعتباری هنر متعلق به هنرمندان است یا جشنواره ها؟!

سوالی که البته مسئولان مربوطه نیز آن را بی پاسخ گذاشته اند. با گذشت چندین ماه از وعده وزیر ارشاد و پس از گذشت بیش از یک سال از آخرین واریزی به هنرکارت هنرمندان، به تازگی اعلام شده صندوق اعتباری هنر قرار است در ۳ واریزی تا اردیبهشت سال ۱۴۰۱ فقط مبلغ ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان کمک بلاعوض به هنرمندان اعطا کند؛ مبلغی اندک که با توجه به هزینه های کمرشکن، تورم فزاینده، بیکاری و خانه نشینی بخش اعظمی از هنرمندان طی ۲ سال گذشته و... هیچ دردی از هنرمندان درمان نخواهد کرد! باید از یکایک مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و صندوق اعتباری هنر و... سوأل کرد که این مبلغ ناچیز و اندک در این بحران بیکاری و سردرگمی هنرمندان به چه کار آن ها می آید؛ آیا این مبلغ ناچیز کفاف تهیه نان خالی خانواده هنرمندان در طول یک ماه را می دهد. بماند که در این اوضاع، ایفاکردن نقش حامی و میزبان در جشنواره ای که خود ردیف بودجه دارد نیز، برای هنرمندان آسیب دیده از شرایط فعلی، استخوان لای زخم است!

صندوق اعتباری هنر چیست؟

این صندوق به نوشته وب سایت رسمی‌اش از فروردین ۱۳۸۳ به شکل رسمی فعالیت را آغاز کرد و موسسه‌ای غیردولتی و غیرانتفاعی دارای شخصیت مستقل توصیف شده که زیر نظر هیات امنا اداره می‌شود و در هیچ یک از اهدافش به قشری جز هنرمندان اشاره نکرده است. به نظر می‌رسد هیات وزیران همین بخش را تغییر داده است تا زمینه برای کمک به افراد خاص نیز فراهم شود. حمایت‌های این صندوق به سه بخش توسعه‌ای، بیمه‌ای و معیشتی و تامین آتیه طبقه بندی شده است. اما نقش صندوق اعتباری هنر وقتی اهمیت بیشتری پیدا کرد که از دهه ۱۳۹۰ و در دولت حسن روحانی وظیفه پرداخت حق بیمه تامین اجتماعی از نهادهایی مانند خانه سینما، خانه موسیقی، خانه کتاب و سایر تشکل‌های صنفی فرهنگ و هنر به این صندوق منتقل شد. درواقع دولت که پیش از آن کمک‌های مالی خود برای بیمه کردن هنرمندان را به تشکل‌های صنفی می‌داد، تصمیم گرفت این کار را برعهده صندوقی غیردولتی بگذارد تا هنرمندان عضو هریک از این صنف‌ها با ارائه معرفی‌نامه به عضویت صندوق دربیایند و از خدماتش بهره‌مند شوند. در سال‌های پایانی دولت دوازدهم، مدیرعامل این صندوق سیدحسین سیدزاده بود و وزیر جدید فرهنگ و ارشاد اسلامی روز ۲۱ شهریور سیدمجید پوراحمدی را به جای او به عنوان مدیرعامل منصوب کرد. سیدزاده در دوران مسئولیت خود توانسته بود برای اعضای این صندوق سهمیه واکسن کووید ۱۹ بگیرد و صندوق در دو نوبت کمک‌های مالی با عنوان جبران خسارت بیکاری در ایام همه‌گیری کرونا به هنر کارت اعضا واریز کرد. اما پوراحمدی با آغاز فعالیت خود به عنوان مدیر این موسسه وعده داد دامنه خدمات آن را گسترش می‌دهد. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی هم روز ۱۰ دی سال جاری، در جمع خبرنگاران خبر داد که دولت ۵۰۰ میلیارد تومان اعتبار به صندوق اعتباری هنر اختصاص داده است. همچنین به مناسبت شب یلدا مبلغی برای اعضا واریز شد و روند ثبت نام و پرداخت وام با همکاری یکی از بانک‌ها آغاز شد.

اما ظاهرا یکی از دلایل اختصاص این بودجه، افزودن اعضای جدید به این صندوق است که هنرمند به شمار نمی‌آیند، اما دولت سیزدهم قصد دارد تسهیلات و خدمات جدیدی را برای آن ها در نظر بگیرد.

کانون های مساجد در صندوق اعتباری هنر چه نقشی دارند؟

در حالی که مدیرعامل جدید این صندوق روز ۲۹ آذر سلل جاری، در یک نشست خبری اعلام کرده بود بیش از ۸۶ هزار نفر از اصحاب فرهنگ، هنر و رسانه عضو این نهاد هستند و از خدماتش استفاده می‌کنند و ۱۵ هزار نفر هم در نوبت عضو شدن هستند، حالا قرار است حداقل ده‌ها هزار نفر دیگر که فعالیت‌شان ارتباطی با هنر به مفهوم پذیرفته شده در ایران ندارند، به عضویت آن دربیایند. یکی از مهم‌ترین خدمات این صندوق صدور هنر کارت بود تا از طریق آن هزینه‌های مربوط به بیمه تکمیلی یا کمک‌های اهدایی دولت برای هنرمندان واریز شود. اخبار حکایت از آن دارد که قرار است فقط ۲۶ هزار هنر کارت جدید برای مدیران کانون‌های مساجد سراسر کشور صادر شود. از سوی دیگر در وب سایت صندوق اعتباری هنر بخش جداگانه‌ای به بیمه فعالان قرآنی اختصاص یافته است.

بانی تحول جدید در عضوگیری صندوق اعتباری هنر نیز خود دولت است؛ روز دوم دی ماه اعلام شد که هیات وزیران دولت سیزدهم اساسنامه صندوق اعتباری هنر را تغییر داده و دلیلش را حمایت از فعالان قرآنی و ضرورت تعمیم خدمات صندوق اعتباری هنر به فعالان قرآنی به جهت نقش آن ها در حوزه فرهنگ اعلام کرد. به نظر می رسد تصمیم به افزودن عده جدیدی به اعضای این صندوق نه در جمع مدیران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بلکه در سطحی بالاتر گرفته شده است.

صندوق اعتباری هنر، با عدم تمکین به هنرمندانی که اسمشان را یدک می کشد ثابت کرد که اولویت هایش چیز دیگریست. حال آنکه امید می‌رود همانطور که یک دهه طول کشید تا امکاناتی چون بیمه نیز در آیت صندوق تعریف شود، دست کم برای نسل های آینده هنرمندان، صندوق اعتباری هنر در شان نام خود ظاهر شود و عمل کند.