سعودی‌ها در لبنان چه می‌خواهند؟

روابط عربستان سعودی با بیروت در دهه گذشته به تدریج رو به وخامت گذاشته بود؛ شکافی که به دلیل نفوذ روزافزون «حزب الله» تحت حمایت ایران در این کشور ایجاد شد. «حریری»، متحد اصلی سعودی در لبنان، در سال 2017 در بیانیه‌ای تلویزیونی از ریاض استعفا کرد و این موضوع در سخنان او مطرح شد. سیاستمداران لبنانی گفتند که وی پس از بازداشت در عربستان مجبور به اتخاذ این تصمیم شد. حریری و عربستان اما این ادعاها را رد کردند. این تنش‌ها با قطع روابط در ماه اکتبر و پس از انتقاد آشکار «جورج قرداحی»، وزیر اطلاعات لبنان از جنگ ائتلاف تحت رهبری عربستان در یمن به اوج خود رسید. این اظهارات قبل از روی کار آمدن «قرداحی» بیان شده بود. تکرار این انتقادات اما، باعث شد تا عربستان سعودی و سایر کشورهای حاشیه خلیج‌فارس، نمایندگان خود را از بیروت خارج کنند. در پی همین اتفاق، وزیر استعفا کرد.

لبنان بیش از دو سال است که با بحران مالی دست و پنجه نرم می‌‌کند؛ بحرانی که به گفته بانک جهانی، یکی از وخیم‌ترین بحران‌های جهان از قرن نوزدهم تا به امروز است. مصائب کشور سرزمین شام با کشمکش‌های سیاسی، فساد و مناقشات بر سر یک نظام ائتلافی تشدید شده‌است. روابط با ریاض اما رو به بهبود است. عربستان سعودی، کویت و یمن گفته‌اند که سفرای خود را به بیروت باز می‌گردانند. سفیر عربستان در لبنان نیز ضیافت افطاری ماه مبارک رمضان را با حضور رهبران و مقامات سابق لبنان برگزار کرد. آیا پیشنهادات عربستان و دیگر کشورهای عربی به لبنان، نشان یک تغییر اساسی است؟ و چرا حالا؟

«مایکل یانگ»، سردبیر ارشد مرکز خاورمیانه «مالکوم اچ» در بیروت، به «سی‌ان‌ان» از معنای این روابط برای عربستان، لبنان و به طور کلی برای منطقه گفته‌است:

روابط لبنان و عربستان برای چندین سال مشکل‌سال بوده است. زیرا سعودی‌ها اعتقاد داشتند که حزب الله نیروی سیاسی غالب در کشور است. مشکلات بین دو کشور، با حمایت حزب‌الله از حوثی‌های یمن و البته اتحاد نزدیک با ایران تشدید شده‌است. روابط عربستان و «حریری» در سال‌های اخیر نیز واقعاً خوب نبوده و همین، باعث بدبینی عربستان نسبت به لبنان شده است. همزمان، عربستان منافعش را در جای دیگری دنبال می‌کرد. چشم سعودی ها البته به ایران است، رابطه با آمریکا و جنگ یمن اما همواره یکی از دغدغه های اصلی بوده است.

کشورهای عربی، به روش تازه‌ای با سوریه و لبنان برخورد می کنند. بهبود روابط با لبنان همسوی با خوشرویی با رژیم «بشار اسد» است. این دو کاملاً از هم جدا نیستند. نگرش اعراب امروز، نگرش تعامل حداکثری با سوریه و لبنان است. اگر بخواهند ایران را در منطقه مهار کنند، باید روابط خود را از نو احیا کرده و حضور خود را در کشورهایی مانند سوریه و لبنان بازسازی کنند. بنابراین منطقی است که این کشورها همزمان با فرایند امضای مجدد «برجام»، موضع جدیدی اتخاذ کنند. موضعی به جز سیاست انزوایی.

لبنان از بهبود روابط با عربستان سعودی چه سودی می برد؟

تا زمانی که اصلاحات اقتصادی در کشور صورت نگیرد، بعید است کشوری بخواهد به لبنان پول بدهد. هیچ‌کس نمی‌خواهد مثل زمان‌های گذشته در لبنان ضرر کند. اگر قرار است لبنان در آینده از کمک‌های اقتصادی بهره‌مند شود، بدیهی است که این کمک‌ها عمدتاً باید از سوی جهان عرب، به ویژه کشورهای عربی خلیج فارس باشد. هر نخست وزیر اهل سنت در لبنان(به ویژه نخست وزیر سنی کنونی)، علاقه زیادی به بهبود روابط با کشورهای خلیج فارس دارد. تا زمانی که اصلاحات در لبنان انجام نشود، پولی از سوی این کشورها به لبنان وارد نخواهد شد. آن‌ها به مواردی مانند پیشرفت فرایند معامله لبنان با صندوق بین‌المللی پول نگاه خواهد کرد. اگر لبنان اصلاحات را انجام دهد و توافق صندوق بین المللی پول به نتیجه برسد، احتمال خوبی وجود دارد که آن‌ها به لبنان کمک مالی کنند. اما تا آن زمان، بیشینه کمک این کشورها به لبنان، در زمینه‌های بشردوستانه خواهد بود. این اساساً به این معنی است که رابطه‌ای با دولت لبنان نخواهند داشت.