شعار اصلی دولت سیزدهم این بود که اقتصاد و معیشت کشور را بدون گره زدن به سیاست خارجی و برجام اداره خواهد کرد. این شعار سه پیش فرض داشت؛ اول اینکه دولت قبل به شکل خودخواسته اقتصاد را تابع سیاست خارجی کرده بود. دوم اینکه امکان جدا کردن مسیر مدیریت اقتصاد از تحولات سیاست خارجی وجود دارد و سوم هم اینکه در این دولت اوضاع معیشتی و اقتصادی در کشور بهبود خواهد یافت. 

بیش از ده ماه بعد از آغاز کار این دولت وضعیت معیشت مردم و شکسته شدن رکورد تورم ماهانه در خردادماه به خوبی نشان داد که شعار گره نزذن اقتصاد به معیشت از چه عیاری برخوردار است. هر چند دولت همین اوضاع را هم همچنان به عملکرد حسن روحانی و تیم او نسبت می‌دهد و اصرار دارد که فرضیه جدا بودن معیشت و اقتصاد از سیاست خارجی درست است. 

تیم دولت و خصوصا مدیران سیاست خارجی و اقتصادی آن قبلا یک گزاره سیاسی دیگر را هم مطرح می کردند و آن اینکه برجام مرده‌ای بیش نیست که جنازه آن در حال تعفن است. حالا در آستانه ۱۱ ماهگی دولت سیزدهم این دو گزاره یعنی گره نزدن معیشت مردم به سیاست خارجی و مرگ برجام را خیلی بهتر از قبل می توان قضاوت و داوری کرد. 

در این بازه زمانی ۱۱ ماهه قیمت دلار به طور مستمر در حال افزایش بود. روزی که ابراهیم رئیسی در دوزادهم مردادماه دولت را تحویل گرفت قیمت دلار عدد ۲۵ هزار و ۵۰۰ تومان را نشان می داد. عددی که هفته گذشته از مرز ۳۱هزار و ۵۰۰ تومان هم گذشته بود و مرتب رکوردهای جدیدی را ثبت می کرد. دولتی ها و طرفدارانشان در تمام این مدت به شکل های مختلف افزایش قیمت دلار را توجیه کرده اند. اتفاق اخیر اما از جنس دیگری است. اینکه درست همزمان با اعلام آغاز دور جدید مذاکرات هسته ای در دوحه، قیمت دلار فقط در یک روز بیش از هزار تومان کاهش داشته شاهدی است بر اینکه هم اقتصاد کشور و معیشت مردم چه دولت دوست داشته باشد و چه نه با سیاست خارجی گره خورده و هم اینکه برجام نیز همچنان چیزی به مراتب فراتر و مهمتر از یک «جسد متعفن» است، حتی در دولتی که سکان هدایت آن به دست مخالفان دیروز برجام است. 

امروز؛ گفتگوی ایران و آمریکا برای احیای برجام

به هر حال در طول ۱۱ ماه گذشته از عمر دولت سیزدهم بیشترین کاهش دلار و همینطور سکه و طلا در بازار ایران ناشی از خبر شروع دوباره مذاکرات احیاء برجام بود. همان برجامی که چند سال است مرده انگاشته می شود. اما این مساله یک نکته دارد؛ هیچ اتفاق خاصی در طی دو روز گذشته رخ نداده بود که از نظر منطقی بتواند منجر به کاهش هزار تومانی قیمت دلار شود. نه شاهد تزریق منابع جدید ارزی به بازار بودیم و نه پول بزرگی از جایی گرفته ایم که چنین اثری بگذارد. دولت هم که سیاست جدید و مشخصی برای کنترل قیمت و عقبگرد آنها نداشته که بگوییم تاثیر آن سیاست خود را به شکل کاهش قیمت دلار نشان داده. 

مساله ساده است؛ همان برجامی که حضرات همین دولت آن را «جنازه متعفن» می نامیدند و هنوز هم بر همان اعتقاد هستند، اثرش برای کاهش قیمت ارز از مجموع اقدامات و برنامه ریزی های این دولت بیشتر است. یعنی ۱۱ ماه فعالیت دولت آن هم در شرایط وجود حاکمیت یکدست و هماهنگی همه قوا و نهادهای کشور با ان برای کاهش قیمت دلار از اثر برجام که مدت هاست در حالت ضعیفی قرار دارد هم کمتر است. این واقعیت دو چیز را نشان می دهد؛ اول توان واقعی دولت و میزان منطقی بودن شعارهایش را و دوم اهمیت برجام برای کشور را.

 در واقع اگر حاکمان امروز ایران همین دو واقعیت را می فهمیدند بخش زیادی از مسیر برای بهبود شرایط و اصلاحات مورد نیاز برای رشد اقتصادی کشور مهیا می شد. اما آیا تحولات اخیر کشور و تجربه ۱۱ ماه اداره مملکت در حالت حاکمیت یکدست، چشم تصمیم گیران را بر واقعیت باز خواهد کرد؟ این سوالی است که خیلی ها همچنان امیدی ندارند با پاسخی مثبت همراه شود.