احتمال دارد که پس از شکست دور فشرده مذاکراتی که در دوحه برای غلبه بر اختلافات بر‎قرار شد، تلاش‌های اروپایی برای احیای توافق هسته‌ای ایران، پس از سفر جو بایدن به خلیج‌فارس، بار دیگر از سر گرفته شود.

دو دیپلمات اروپایی با آگاهی مستقیم از مذاکرات این هفته گفتند که با وجود عدم پیشرفت گفتگوها، انتظار می‌رود که تلاش‌ها برای احیای مجدد توافق، فراتر از ضرب‌الاجل تعیین‌شده‌ی ماه جولای از سوی ناظر هسته‌ای سازمان ملل، ادامه یابد.

سوم‌شخصی نیز که با این مذاکرات آشنا بوده گفته است که تلاش‌ها ممکن است بار دیگر و پس از سفر بایدن، در پایتخت قطر از سر گرفته شوند.

یکی از منابع مطلع از این مذاکرات گفت که گفتگوهای دوحه بر تحریم‌های نفتی متمرکز بوده؛ او افزوده است: سایر حوزه‌های مورد بحث در این مذاکرات عبارت بوده‌اند از دسترسی ایران به منابع مالی مسدودشده در کره جنوبی، تحریم شرکت‌های هواپیمایی و رفع مجازات‌های عملیات تجاری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.

مخالفان برجام نمی‌ دانستند به دست و پای خودشان طناب می پیچند

این منبع که خواسته بی‌نام بماند گفته است که احتمالش کم است در مورد آخر توافقی حاصل گردد؛ اما بقیه مطالبات قابل دسترسی هستند.

دریچه باریک

توافق هسته‌ای ۲۰۱۵، در ازای محدودکردن فعالیت‌های غنی‌سازی و باز‎رسی‌های سر‎زده آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، پیشنهاد کاهش تحریم‌ها، از جمله آنهایی که بر مسیر صادرات نفتی اعمال شده بود را ارائه کرد.

اما دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸ از توافق خارج شد و تحریم‌ها را مجدداً اعمال نمود.

پرزیدنت جو بایدن نیز بیش از یک‌سال است که به دنبال احیای توافق است؛ اما ایران بی‌مکث در حال سرعت‌بخشیدن به فعالیت‌های هسته‌ای خود بوده و در طول مذاکرات نیز به طور پیوسته، نظارت بین‌الملل را کاهش داده است.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در آخرین نشست خود در نهم ژوئن اعلام کرد که بازرسانش دیگر نمی‌توانند مجاز‎بودن فعالیت‌های هسته‌ای ایران را تأیید کنند؛ و در صورتی که مصالحه‌ای دیپلماتیک طی یک‌ماه آینده حاصل نگردد، ساعت توافق به تیک و تاک خواهد افتاد.

مقامات ایالات‌متحده بارها گفته‌اند که دریچه توافق، باریک شده؛ چون سرعت فعالیت‌های هسته‌ای ایران باعث منسوخ‌شدن مفاد اولیه توافق گردیده است.

به گفته یکی از دیپلمات‌های اروپایی، تیم مذاکره‌کننده تهران، یک بار دیگر شکایت خود را از سرزنش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در باره عدم همکاری ایران با ناظران تکرار کرده است.

در حالی که بازرسان آژانس سعی دارند با درجه بالای اطمینان بگویند که ایران از معاهدات خود سر‎باز نزده، اما هر روز میزان اعتقاد آنها به صحبت خودشان، و اتفاقاتی که در داخل سانتریفیوژهای ایران می‌افتد، کمتر می‌شود.

ذخایر اورانیوم ۲۰ درصد غنی‌شده ایران

برخی ناظران نگران این موضوع هستند که ایران با پنهان‌سازی ظرفیت غنی‌سازی اورانیوم خویش در مکانی اعلام‌نشده، قصد مصون‌سازی خویش از بن‌بست دیپلماتیک را داشته باشد.

تلاش برای مصالحه احتمالاً تا سه ماه دیگر هم به طول بینجامد. اما پس از آن ایالات‌متحده انتخابات کنگره را برگزار خواهد نمود، و از آن پس، جو بایدن در کنترل اوضاع با محدودیت بیشتری مواجه خواهد بود.

نشست NPT

ماه آینده، نشست کلیدی اعضای پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای در نیویورک تشکیل خواهد شد. و ایران تهدید کرده است که در صورت شکست مذاکرات و در نتیجه‌ی آن ارجاع کشورش به شورای امنیت سازمان ملل، به کلی از مذاکرات خارج خواهد شد.

حسین امیر‎عبدللهیان روز پنج‌شنبه در بیانیه‌ای گفت که کشورش مصمم است مذاکرات را تا رسیدن به توافقی مبنی بر واقع‌گرایی ادامه بدهد.

در حالی که مقامات غربی، سخنان ایران را در مذاکرات نادیده گرفتند، اما هنوز آمادگی این را ندارند که درها را به کلی روی مذاکره ببندند. به گفته دیپلمات‌های اروپایی، با رسیدن نقش میانجی‌گرانه‌ی اتحادیه اروپا به مرزهای خویش، کشورهای خلیج‌فارس تشویق خواهند شد تا نقش فعالانه‌تری ایفا کنند.

وقتی زور «جنازه برجام» از کل دولت بیشتر است

ولی نصر و ماریا فانتاپی، پژوهش‌گران ایران، روز جمعه در مجله امریکایی «فارین افرز» نوشتند که امریکا کماکان باید یک استراتژی را برای ثبات خاور‎میانه ترسیم نماید؛ استراتژی‌ای که صرفاً مبتنی بر مهار ایران، یا رویارویی با آن، و یا تضمین کاهش کوتاه‌مدت بهای نفت نباشد.

آنها نوشتند: «این موضوع باید چار‎چوبی پایدار را برای جلوگیری از درگیری ایجاد نماید. مؤثر‎ترین راه برای انجام این کار نیز انعقاد یک توافق هسته‌ای جدید با ایران است.»