از فقر تا خودکشی؛ نبض آمارها تند می‌زند

به گفته جعفری، رئیس کل دادگستری استان اصفهان جسد این افراد چند روز بعد از مرگ آنها کشف شده. این ۵ نفر همگی عضو یک خانواده بودند. به گزارش ایسنا جعفری توضیح داده: آنچه مسلم است آن است که با توجه به شواهد و قراین و بررسی اولیه در صحنه، مسأله وقوع قتل تاکنون مطرح نبوده و اعلام دستگیری فرد یا افرادی در این رابطه در فضای مجازی صحت ندارد. 

تا همینجای کار بر اساس جمله رئیس کل دادگستری استان اصفهان که گفته در بررسی های اولیه مساله وقوع قتل مطرح نیست و همینطور نوع مرگ این افراد می شود حدس زد که با یک خودکشی خانوادگی طرف هستیم. چرا که به طور طبیعی اگر قتل توسط فردی دیگر انجام شده بود علی الاصول نمی بایست به شکل دار زدن می بود. مضافا اینکه نزدیکترین احتمال به ذهن درباره دلایل چنین اقدامی می تواند به مشکلات اقتصادی بر گردد.

مرگ دسته جمعی یک خانواده ۵ نفره به قدر کافی هولناک و هراس انگیز است، اما وقتی مروری به اخبار خودکشی های ماه های اخیر داشته باشیم که زمینه اقتصادی دارند تصویری که از واقعیت هویدا می شود حتی هولناک تر از این خواهد بود. 

به این لیست دقت کنید، این ها فقط بخشی از خودکشی های گزارش شده در خرداد و تیر 1۱۴۰۱ به دلیل مشکلات معیشتی است؛

خودکشی یک کارگر متاهل که پدر شش فرزند بوده، به دلیل فقر مالی و مشکل در تامین رهن خانه در شهرستان لنده 

خودسوزی دو کارگر پتروشیمی فارابی ماهشهر به دلیل اخراج از محل کار و فقر 

خودکشی یک کارگر ۵۲ ساله شرکت دخانیات گلستان در محوطه اداری شرکت به دلیل نداشتن قرارداد کار و عدم امنیت شغلی 

خودسوزی کارگر ۴۰ ساله شاغل در اداره آب و فاضلاب چاروسا در استان کهگیلویه و بویراحمد و دارای ۴ فرزند 

خودسوزی یک کارگر یاسوجی و پدر 3 فرزند به دلیل مشکلات اقتصادی 

خودکشی یک کارگر شاغل در شرکت پادنا پلیمر، واقع در جاده قدیم قزوین به کرج از طریق حلق‌آویز کردن در محل کار خود 

خودکشی یک شهروند در شهرستان پاوه به دلیل مشکلات معیشتی از طریق مصرف قرص برنج

خودکشی یک ستوان کادر نیروی انتظامی شرق استان تهران به دلیل مشکلات معیشتی با استفاده از سلاح کمری

به جز این ها در ماه های اخیر خودکشی های خبرساز بسیار بیشتری که زمینه اقتصادی داشتند هم بوده. نمونه مشهور آن شاید خودکشی دو کارگر نانوایی در ممسنی با قرص باشد که قبل از آن با تهیه فیلمی از آشنایان خود خداحافظی کرده بودند. سال قبل هم خودشکی تقریبا همزمان دو معلم در روزهای ۲۵ و ۲۷ شهریورماه در شهرهای نیشابور و گراش خبرساز شده بود. قبل تر از آن هم حسین گوهرشناس معلم ۶۸ ساله بوشهری خود را به دلیل فقر به دار آویخت و در تیر ماه نیز امین کیان‌پور ۴۳ ساله معلم ریاضی در اصفهان درحالی‌که به دلیل درگیری در یک پرونده ملکی و نرسیدن به حقوقش خود را مقابل دادگستری این شهر به آتش کشید. 

بعد از آن در مرداد ماه نیز یک معلم در آستانه بازنشستگی و با سابقه ۳۱ سال خدمت در آموزش و پرورش نائین به زندگی خود پایان داد. خودکشی یک کارگر شهرداری دهدشت به دلیل نداشتن توان مالی برای خرید لوازم مدرسه فرزندش و خودسوزی یک فرزند شهید در مقابل ساختمان بنیاد شهید استان کهکیلوئیه و بویر احمد از دیگر اخباری بود که در یان خصوص مورد توجه قرار گرفت. 

آنطور که آمار رسمی در ایران می گویند سالانه حدود ۱۰۰ هزار خودکشی در کشور رخ می دهد. به عبارت نرخ خودکشی در کشور ما حدود ۵/۲ دهم نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر است که نسبت به متوسط جهانی پائین تر است. نکته اما این است که این نرخ روندی افزایشی دارد چرا که تا کمتر از ۴ سال قبل این نرخ ۴ مورد خودکشی به ازاء هر ۱۰۰ هزار نفر بوده. 

هر چند خودکشی اقدامی است که به عوامل متنوعی بستگی دارد اما شواهد در ایران نشان می دهد که عامل وضع نامناسب اقتصادی از اصلی ترین عوامل پیش برنده آمار خودکشی در کشور است. شاهد آن اینکه بر اساس آخرین برآورد مرکز آمار ایران در تابستان ۱۴۰۰، استان‌های ایلام، کهگیلویه‌وبویراحمد، کردستان و لرستان دارای بالاترین شاخص فلاکت در ایران بودند و از قضا همین استان ها هم از لحاظ آماری مراکز اصلی خودکشی در کشور هستند. بر اساس همین آمارها بیشترین میزان خودکشی‌ها در گروه افراد با مشاغل آزاد، بیکار و خانه‌دار است که تاییدکننده نقش وضعیت نابسامان اقتصادی در اقدام به خودکشی است.

در سال ۱۳۹۸ تعداد خودکشی های کامل (منجر به مرگ) پنج هزار و ۱۴۳مورد بوده و نکته قابل تامل در این آمار پیشی گرفتن تعداد خودکشی مردان در مقابل زنان است. یعنی از ۵ هزار و ۱۴۳ مورد خودکشی، ۱۵۱۷ مورد مربوط به زنان و مابقی (۳۶۲۶ مورد) مربوط به مردان است. از سوی دیگر براساس اعلام کارشناسان اجتماعی و تعیین دلیل خودکشی ها در پزشکی قانونی، بیشترین علت خودکشی در مردان مربوط به مسائل اقتصادی و فقر و تنگدستی است.

این همان سابقه‌ای است که می تواند ماجرای حلق آویز شدن یک خانواده ۵ نفره را هولناک تر از یک خبر معمولی بکند و آن را در سطح یک مصیبت جمعی بسط دهد.