جنگ سرد تل آویو با تهران در دمشق

با شدت گرفتن حملات اسرائیلی‌ها علیه مواضع ایران در سطح منطقه در میابیم که تا احیای برجام، زمان زیادی باقی نمانده است و آنچه ما نظاره‌گر آن هستیم اقدامی در راستای نشان دادن ناخشنودی مقامات تل آویو از تحولات روز‌های آتی وین است. اقدام شب گذشته اسرائیل در رهگیری دوهواپیمای ایرانی در فرودگاه‌های حلب و دمشق، تحرکی در همین راستا است. براساس خبری که خبرگزاری دولتی سوریه، (سانا) منتشر کرده است در حدود ساعت ۲۰ دیشب، اسرائیلی‌ها با رهگیری دو فروند هواپیمای ایرانی که قصد داشتند در فرودگاه حلب به زمین بنشیند، این فرودگاه بین‌المللی را با موشک بمباران کردند؛ اینطور گفته می‌شود که یکی از این دو هواپیما، هواپیما باری خطور هوایی «ماهان» ایران بود که پس حمله اسرائیل به فرودگاه حلب نتوانست در این فرودگاه بر زمین بنشیند و مجبور شد به سمت دمشق برود. علاوه براین اسرائیلی‌ها، ۴ موشک نیز به سمت انبار‌های فرودگاه حلب که گمان می‌رود حاوی موشک‌های اعطایی ایران به سوریه است، شلیک کردند.

تسنیم اما در توضیح این حمله در رابطه با یکی از دو هواپیمای موردنظر نوشته است: « این هواپیما «۱۰ دقیقه» قبل از حمله به فرودگاه حلب به زمین نشسته بود. » به نظر می‌رسد با افزایش حملات اسرائیلی‌ها، هواپیمای دوم مقصد خود را به سمت دمشق تغییر داده است.

دیده‌بان حقوق بشر سوریه که در انگلیس مستقر است، نیز در توضیح این حمله آورده است: « در این حملات سه موشک به انبار‌های تسلیحات اصابت و موشک چهارم هم در منطقه نزدیک به فرودگاه سقوط کرد. باند فرودگاه به هیچ عنوان دچار آسیب نشد. خسارت مادی هم تنها شامل انبار‌های فرودگاه شده است. » به گزارش این سازمان نیرو‌های نظامی روسیه مستقر در فرودگاه حلب نیز، از این حملات اطلاع داشتند چرا که مشاهده شد ۱۰ دقیقه قبل از حمله، در حالت آماده باش قرار گرفت.

علاوه براین، زمانی که هواپیمای موردنظر ایرانی( هواپیمای دوم) مقصد خود را از حلب به دمشق تغییر داد موشک‌های مورد اشاره که به نظر می‌رسد به طور مستقیم از دریاچه "تبریه" در شمال اسرائیل شلیک می‌شد، هواپیمای موردنظر را مجدداً مورد هدف قرار داده است.

تنش‌هایی از جنس رویارویی ابراهیم با برجام

البته اقدام اخیر اسرائیل تنها تحرک تل آویو در هدف قرار دادن منافع منطقه‌ای ایران نبوده است. با افزایش احتمال احیای برجام، مقامات اسرائیل که این توافق را در مقابل توافق اعراب و تل آویو یا همان (پیمان ابراهیم) تلقی می‌کنند به اشکال گوناگون به آن واکنش نشان می‌دهند.

رضا نصری، کارشناس مسائل بین‌الملل در همین رابطه به فراز می‌گوید: « قطعاً با انعقاد برجام تحرکات إسرائیل علیه ایران بیشتر خواهد شد. چه بسا اسرائیل اقداماتی انجام دهد که باعث واکنش نظامی ایران گردد تا پای آمریکا به نزاع گشوده شود. »

او می‌افزاید: «در واقع، اسرائیل قصد دارد رابطه ایران و غرب را به سطح جدیدی از تنش ارتقاء دهد. در این راستا، اگر برجام احیا نشود، تلاش خواهد کرد با هراس‌افکنی نسبت به «سلاح هسته‌ای» قریب‌الوقوع ایران و جوسازی پیرامون تهدید ایران برای نظم و امنیت بین‌المللی نوعی اجماع علیه ایران ایجاد کند و با اتکاء به پشتوانه افکار عمومی و حمایت دولت‌های غربی – و چه بسا پس از احیای قطعنامه‌های شورای امنیت - سطح تنش را در حد برخورد نظامی بالا ببرد. »

نصری در ادامه تلاش‌های اسرائیل برای تحت تأثیر قراردادن منافع منطقه‌ای ایران تصریح می‌کند: « در سناریوی دوم، اگر برجام احیا شود، آنگاه با اتکاء بر این استدلال که اسرائیل خود را پایبند توافق نمی‌داند و القاء اینکه موجودیت اسرائیل در میان‌مدت به مخاطره افتاده و حق دفاع مشروع از موجودیت خود را با اقدام یکجانبه محفوظ می‌داند، دست به اقداماتی بزند که در نهایت نتیجه‌اش همان تشدید تنش تا حد برخورد نظامی خواهد بود. در هر دو سناریو، إسرائیل یک چالش امنیتی جدی برای ایران خواهد بود که باید به نحوی مهار شود. »

آنچه این کارشناس حوزه روابط بین‌الملل از آن به مهار اسرائیل یاد می‌کند اقدامی است که قطعاً با دشواری‌های بسیار زیاد برای اجرا همراه است چرا که به نظر می‌رسد اسرائیلی‌ها علاوه بر پشتیبانی‌های لجستیکی، هوایی و زمینی نیروی نظامی آمریکا در منطقه، قرارداد نانوشته‌ای نیز با نظامیان روسی حاضر در سوریه منعقد کرده‌اند که معمولاً (روسها) واکنش خاصی نسبت به حملات اسرائیلی‌ها به اماکن نظامی و مردمی سوریه نشان نمی‌دهند.

به صورت کلی، در سال‌های اخیر اسرائیل بار‌ها و بار‌ها مواضع ایران در سوریه را هدف قرار داده اما عمدتاً از هدف قرار دادن مناطق ساحلی که مواضع نظامی اصلی روسیه در آن متمرکز است، اجتناب کرده است.

نیویورک تایمز در گزارشی به حمله پهپادی هفته گذشته اسرائیل به اهداف نظامی در استان‌های دمشق و طرطوس سوریه، اشاره می‌کند که براساس آن یک پایگاه دفاع هوایی ارتش سوریه که گفته می‌شود اغلب جنگنده‌های مورد حمایت ایران در آن مستقر هستند، مورد هدف قرار گرفت. پس از آن بود که شبه نظامیانی که ادعا می‌شود از پشتیبانی تهران برخودارند به پایگاه آمریکایی در "التنف"، واقع در نزدیکی مرز در جنوب سوریه حمله کردند که پس از آن هم آمریکا اقدام به بمباران مواضع شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران در "دیرالزور" سوریه کرد.

دیده‌بان حقوق بشر سوریه پیشتر گفته بود که در حمله هوایی سوم شهریورماه اسرائیل به یک مرکز نظامی در "مصیاف"، ۱۰۰۰ موشک ساخت ایران منهدم شدند و باعث چند انفجار سنگین و آتش سوزی و تعدادی «کشته» شده است. مجتمع مرکز مطالعات و تحقیقات علمی سوریه در مصیاف در شمال غربی این کشور قرار دارد ورسانه‌های غربی مدعی هستند که در این محل «هزاران موشک میان برد زمین به زمین» که تحت نظارت «افسران متخصص» سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مونتاژ شده‌اند، نگهداری می‌شده است.

اگرچه مقامات آمریکایی وجود هر گونه ارتباط میان حملات اخیر این کشور علیه سوریه با مذاکرات هسته‌ای با ایران را رد کرده‌اند، اما برخی رسانه های غربی بر این باورند که حملات ایالات متحده علیه مواضع ایران در سوریه می‌تواند تلاشی از سوی دولت بایدن برای راضی کردن منتقدان توافق هسته‌ای و نشان دادن موضع سخت علیه ایران حتی در صورت احیای برجام، باشد.