پهپاد فروختیم ولی نه الان!

از همان نخستین روز‌های طرح موضوع فروش پهپاد‌های ایرانی به روسیه، مقامات کشورمان با رد اخبار پیرامون این موضوع از در انکار و تکذیب آن بیرون آمدند و در مواردی حتی، به تهدید منتشرکنندگان این خبر نیز اقدام کردند این در حالی است که در نهایت ساعاتی قبل حسین‌امیرعبدالهیان وزیرامورخارجه کشورمان اعلام کرد که ایران پهپاد‌هایی را به روسیه فروخته که البته به پیش از آغاز جنگ اوکراین تعلق داشته است. ‌

امیرعبدالهیان در حالی این خبر را بیان کرد که با وجود تأکید مقامات اوکراینی بر به جا ماندن لاشه‌هایی از پهپاد‌های ایرانی در خاک اوکراین، نمایش توانایی‌های «شاهد ۱۳۶» در شبکه‌های روسی و همچنین اظهارات مقامات غربی مبنی بر اینکه مدارکی دال بر استفاده از این پهپاد‌ها در اختیار دارند، او و دیگر مقامات کشورمان در تمامی اظهارات و گفته‌های خود همواره بر عدم فروش پهپاد‌های موردنظر به مسکو تأکید می‌کردند و حتی رسانه‌های نزدیک به جریان تندرو آن را سناریویی عنوان می‌کردند که کشور‌های غربی به همراه اوکراین در حال پختن آن هستند( خبرگزاری فارس-نهم آبان ماه).

در همین رابطه در این گزارش برخی از اظهارت مقامات کشورمان نسبت به رد خبر فروش پهپاد‌های ایرانی به روسیه را در معرض دید و قضاوت افکار عمومی قرار می‌دهیم تا خود، در مورد اهتمامی که آقایان برای انحراف دیدگاه‌های مردم از واقعیت دارند قضاوت کنند.

آنچه امیرعبدالهیان گفته بود

حسین‌امیرعبداللهیان وزیر خارجه ایران در مصاحبه با روزنامه ایتالیایی «ریپابلیکا»

« ما شکل‌های مختلفی از همکاری با روسیه از جمله در حوزه دفاعی داریم اما به هیچ یک از طرف‌های درگیر در درگیری (اوکراین) کمک نمی‌کنیم چرا که مطمئن هستیم (این جنگ) باید به اتمام برسد؛ من فکر می‌کنم که در حال حاضر مشکل جای دیگری است. برخی از کشور‌های غربی از جمله ایالات متحده، در حال تولید سلاح هستند و سعی می‌کنند محصولات خود را بفروشند. » (همشهری آنلاین-۲۲ تیرماه)

کنعانی مقدم، سخنگوی وزارت امورخارجه:

« جمهوری اسلامی ایران اخبار منتشر شده در خصوص تحویل پهپاد به روسیه به منظور استفاده در جنگ اوکراین را بی‌اساس دانسته و آن راتأیید نمی‌کند. » ( خبرگزاری فارس- ۱۱ مهرماه)

حسین‌امیرعبداللهیان در گفت و گوی تلفنی با «پکا هاویستو» وزیر امور خارجه فنلاند:

« علیرغم کمک‌های نظامی برخی کشور‌ها به اوکراین، ما هیچگونه تسلیحاتی به روسیه برای استفاده در جنگ علیه اوکراین ارسال نکرده و نخواهیم کرد، چرا که معتقدیم راه حل این بحران سیاسی است و هرگونه حمایت تسلیحاتی از طرفین، فرصت صلح را به تأخیر میاندازد. » (خبرگزاری فارس-۱۴ مهرماه)

امیرعبدالهیان، وزیرامورخارجه:

« درگذشته تسلیحاتی را از روسیه دریافت کرده‌ایم و همچنان دریافت می‌کنیم و امکاناتی را به روسیه می‌دهیم و در جنگ اوکراین با نگاه اصولی مخالف به جنگ، هم مخالف جنگ در روسیه و هم مخالف جنگ در اوکراین هستیم و هیچ سلاحی به روسیه برای جنگ به اوکراین ندادیم. در تماس تلفنی با آقای بورل مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم، به وی گفتم که آمادگی داریم تیمی از نظامیان و متخصصان ایرانی و اوکراینی نشست مشترکی داشته باشند و نیز آمادگی داریم از طرف اوکراین هر گونه مدرکی که دارند ارائه کنند و اگر در این نشست برای ما مشخص شود که روسیه از پهپاد ایرانی استفاده کرده، ما بی‌تفاوت نخواهیم بود. مقامات روسیه تأکید کردند که سلاح‌ها علیه اوکراین، روسی است و اطمینان داریم هیچ تهدیدی از ایران در قبال اوکراین وجود ندارد و هیچ سلاحی به روسیه نداده و نخواهیم داد. »(اقتصاد آنلاین-۲۸ مهرماه)

کنعانی مقدم، سخنگوی وزارت امورخارجه:

«  این ادعا‌های بی‌اساس( فروش پهپاد به روسیه) که بر پایه اطلاعات غلط و مفروضات مغرضانه مطرح می‌شود بخشی از فضاسازی سیاسی و هدفمند دستگاه‌های رسانه‌ای برخی از کشور‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران است و از همین رو آمادگی کشورمان را برای گفت‌وگو و مذاکره با اوکراین جهت رفع این‌اتهامات اعلام می‌کنیم. » ( اقتصادآنلاین-۲۸ مهرماه)

سعید ایروانی نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل متحد در نیویورک:

« انتقال پهباد از سوی ایران برای استفاده در جنگ اوکراین بی‌اساس است و این ادعا‌ها هیچ ارتباطی با قطعنامه ۲۲۳۱ ندارد. »(خبرگزاری فارس-۲۸ مهرماه)

حسین‌امیرعبداللهیان، وزیرامورخارجه:

« سیاست تهران، متناقض نیست و قویا برای قراری صلح در منطقه از جمله اوکراین تلاش می‌کنیم، اکنون فضاسازی علیه ما وجود دارد و ایران را متهم می‌کنند که پهپاد از سوی ایران در اختیار مسکو قرار گرفته است، اما مایلم بگویم که ایران و روسیه دارای همکاری‌های متنوع از جمله دفاعی هستند. درگذشته تسلیحاتی را از روسیه دریافت کرده‌ایم و همچنان دریافت می‌کنیم و امکاناتی را به روسیه می‌دهیم و در جنگ اوکراین با نگاه اصولی مخالف به جنگ، هم مخالف جنگ در روسیه و هم مخالف جنگ در اوکراین هستیم و هیچ سلاحی به روسیه برای جنگ به اوکراین ندادیم. » ( روزنامه اطلاعات- ۱۴ آبان ماه)

چرا سخنان مبهم؟ 

 

از فحوای تمامی این اظهارات مشخص است که مقامات ایران در تلاش بودند که تا آخرین لحظه موضوع فروش پهپاد‌های کشورمان به روسیه را با سیاست انکار پاسخ گویند آنهم در عصر اطلاعات که رسانه‌های جمعی نهایت تلاش خود را برای دستیابی به حقیقیت اخبار مبذول می‌دارند.

آنچه که در مجموع سخنان امیرعبدالهیان در مدت گذشته درباره مساله پهپادهای ایرانی قابل توجه است به این بر می‌گردد که در این مجموعه اظهارات هم تناقضی با آنچه که او امروز گفته دیده نمی‌شود. یعنی همواره بر وجود تعاملات و تبادلات نظامی میان ایران و روسیه تاکید شده اما اصل مساله مبهم بودن آن است. اینکه این مجموعه سخنان و ابهام درون آن در طی یک ماه اخیر کشور را زیر ضرب فشارهای دیپلماتیک جدیدی برده است. 

همچنین نباید از ابعاد داخلی موضوع و اعتماد عمومی مردم هم غافل شد چرا که تعبیر عمومی در یک ماه گذشته همواره بر این بوده که مقامات ایرانی دادن پهپاد به روسیه را تکذیب کرده‌اند اما اکنون روشن شده اصل ماجرا چیز دیگری است. 

حتی اگر بپذیریم که ایران در بازی مقامات روس برای سرشکن کردن هزینه‌های جنگ اکراین گرفتار آمده است نیز باید مجدداً این پرسش را مطرح کرد که اصرار برای همکاری با مسکو تا کجا ادامه خواهد داشت و آیا متوجه هزینه‌های این شکل از حمایت و همکاری برای ایران هستند؟ یعنی اخراج سفیر ایران از اوکراین، اخراج دانشجویان ایرانی از این کشور، طرح درخواست اخراج تیم ملی ایران از بازی‌های جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، ادعای مقامات فرانسوی و بریتانیایی نسبت به نقض قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل از سوی ایران به واسطه فروش پهپاد به روسیه ( دیپلمات‌های غربی می‌گویند با وجود پایان یافتن دوره محدودیت‌ها برای صادرات تسلیحات از سوی ایران، مفاد این قطعنامه دست‌کم تا اکتبر سال ۲۰۲۳ درباره سامانه‌های پیشرفته موشکی همچنین پابرجا است و برهمین اساس نیز مدعی هستند محدودیت فروش سلاح ایرانی شامل فنآوری‌های پیشرفته نظیر تکنولوژی پهپادی هم می‌شود. ) اعمال تحریم‌های جدید اروپا علیه محمد حسین باقری رئیس ستاد کل نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران، سید حجت‌الله قریشی مسئول لجستیک و سعید آقاجانی فرمانده واحد پهپادی سپاه پاسداران، و نهاد تحریم شده نیز صنایع هوایی شاهد (وابسته به سپاه پاسداران) و... نمی‌تواند منجر به تغییر سیاست‌های کشور در قبال تجدیدنظر برای همکاری با مسکو شود؟

علاوه براین باید در نظر داشت که یکی از اهداف ایران از نشست پای میز مذاکرات برجامی، تلاش برای تجهیز کشور به مدرن‌ترین ادوات و سلاح‌های روز دنیا بود این در حالی است که روس‌ها نه تنها ما را از دستیابی به این سلاح‌ها محروم کرده‌اند بلکه با مشخص شدن فروش پهپاد‌های ایرانی به روسیه، در روند خرید این تجهیزات از کشور‌های دیگر نیز خلل ایجاد کرده‌اند؛ گفته می‌شود که قرار بود ایران در قبال فروش پهپاد‌های خود به روسیه، از امکان خرید «سوخو۳۵» روسی برخوردار شود که به نظر نمی‌رسد حداقل تا پایان جنگ اوکراین به این خواسته دست یابد.