وزرای غیرمتخصص چطور آتش بحران دارو را شعله‌ور تر کردند؟

آفت کمبود دارو دوباره به جان صنعت دارو در کشور افتاده است. در یک سال اخیر، این اولین بار نیست که خرید ساده‌ترین داروها برای پیش‌پا افتاده‌ترین بیماری‌های فصلی نیز در داروخانه‌ها با کمبود مواجه شده است. گزارش‌هایی در رسانه‌ها منتشر شده که داروهایی از جمله شربت کوریزان کودکان، شربت پلارژین، آزیترومایسین، استامینوفن و ایبوپروفن در هفته‌های اخیر در داروخانه‌ها با کمبود مواجه شدند. این در حالی است که هیچ سازمان یا نهادی حاضر به پذیرفتن مسوولیت این بحران نیست.

مثل هر بحران دیگری که در نتیجه سوءمدیریت در کشور ایجاد شده اما، این بار نیز تمام بار بحران اخیر دارو در کشور نیز به دوش تحریم‌های غرب افتاده است. در تاثیر ویران‌گر تحریم‌ها بر صنایع کشور، به ویژه صنعت داروسازی، تردیدی نیست اما شاید تنها بخش کوچکی از مجموعه عوامل ایجاد بحران هفته‌های اخیر باشد. به نظر می‌رسد که تاثیر ناکارآمدی سازوکار مالی در نظام دارویی و دخالت بی‌جای نهادها و سازمان‌های غیرمرتبط نقش موثرتری در کمبود دارو داشته باشند.

دارویار بودجه نگرفت، بیمه‌ها پول ندارند

«فراز دیلی» در این رابطه با «آرش محبوبی» عضو هیات‌مدیره انجمن داروسازان تهران گفت‌وگو کرده است. «محبوبی» در توضیح علت کمبود دارو در هفته‌های اخیر گفت: «امروز داروهای با منشا وارداتی در بازار توزیع شده‌ و کارخانه‌ها نیز با دوبرابر ظرفیت کار می‌کنند. منتها مشکلی که هنوز وجود دارد در هماهنگی‌های بین بخشی است. از طرفی سازمان برنامه، بودجه طرح دارویار را تامین نکرده و از سوی دیگر پرداختی‌های بیمه‌های تامین اجتماعی، خدمات درمانی و نیروهای مسلح به موقع نیست. این بیمه‌ها نیز مدعی‌اند که چون پول دست‌شان نیامده پرداخت نکرده‌اند. این چرخه نیاز به پرداخت دارد و امروز بد عمل می‌کند. از بحران اخیر عبور کردیم اما اگر این روند ادامه داشته باشد، دوباره شاهد بحران خواهیم بود».

«محبوبی» با اشاره به تاثیر تحریم‌ها بر چرخه تولید و توزیع داروی کشور گفت: «تحریم‌ها مثل هر بخش دیگری، حتما در بخش دارو نیز موثرند. تحریم چرخه مالی را به تاخیر می‌اندازد و همین در واردات، تولید و توزیع دارو تاثیر می‌گذارد. ما اقلامی داریم که فقط ماده موثر دارویی نیست بلکه اجزایی‌اند که در فرمولاسیون دارو به کار می‌روند. تاخیر در ورود و خروج این اقلام می‌تواند تولید و توزیع را با تاخیر مواجه کند. به همین دلیل نمی توان گفت که تحریم‌ها بی‌تاثیر بوده‌اند. اما اینطور هم نیست که بگوییم تحریم، تنها دلیل بروز این مشکلات بوده‌است. نقص‌ها، کم‌کاری‌ها و اشتباهاتی نیز بوده که امروز به این نقطه رسیدیم». 

تحریم فقط یک عامل است؛ کم‌کاری‌های داخلی را هم ببینید

او افزود: «در بحران کمبود داروی اخیر نیز تحریم فقط یکی از عوامل بود. عدم وجود برنامه‌ریزی و هماهنگی‌های بین بخشی و دخالت نهادهای خارج از صنعت داروسازی در تصمیم‌گیری‌ها از جمله عوامل اصلی است. به طور ویژه، دخالت‌های وزارت صمت در امورات وزارت بهداشت و همچنین در نظام تولید و توزیع دارو نتیجه‌ای جز بحران ندارد. قسمتی از این کمبود، تاثیر مستقیم دخالت‌های همین نهادهای غیرمرتبط بالاسری است که روند را کند کرده و مشکل ایجاد می‌کنند. نتیجه این دخالت‌ها را امروز به چشم می‌بینیم. افرادی که تخصص لازم را ندارند و در حوزه گمرک، مالیات، دارایی و صنعت دخالت می‌کنند و تا بخواهیم توجیه‌شان کنیم، کار از کار گذشته است».

این داروساز در انتقاد به دخالت وزارت‌خانه‌های غیرمتخصص در امور بهداشت و درمان گفت: «کافی است فقط به نامه‌هایی که از وزارت صمت و وزارت‌خانه‌های دیگر با لحن دستوری به وزارت بهداشت نوشته می‌شود نگاهی بیندازید. به نامه‌های آقای خاندوزی نگاه کنید. یکی از گرفتاری‌ها و خطراتی که همکاران ما را در صنعت دارو تهدید می‌کند، دخالت افرادی است که تخصص و سابقه لازم را در این زمینه ندارند. ایراد تنها به وزارت صمت وارد نیست. بحث مالیات هم مطرح است. مشکل مالیات در بخش غذا رفع شد اما در دارو نه! مگر صنعت دارو چقدر کشش دارد که اینقدر نادیده گرفته شود؟ حالا این مساله اخیر نیز به بحران رسید تا حل شد. یعنی تا یک بحران ایجاد نشود، دوستان اشتباه‌شان را نمی‌پذیرند».

محبوبی در انتها گفت: «امیدواریم آقایان از بحران کمبود دارو درس گرفته باشند. امیدواریم اجازه بدهند که افراد متخصص کارشان را بکنند و هر وزارت‌خانه‌ای در حوزه تخصص خودش فعالیت کند. اگر این مسایل رعایت نشود تکرار دوباره بحران اخیر محتمل است. در یک‌سال گذشته، این هشدارها از سوی متخصصان دلسوز داده شده بود اما کسی گوش نکرد. الان امیدواریم گوش کنند که بحران تازه‌ای ایجاد نشود».