زمستان سخت به مشهد رسید؛ تعطیل اجباری مغازه‌ها از ساعت۲۰

کمبود گاز در داخل ایران هر روز جلوه‌های تازه‌ای از خود بروز می‌دهد. در آخرین نمونه ستاد انرژی خراسان رضوی اصناف مشهد را ملزم کرده تا بعد از ساعت ۲۰ شب فعالیت خود را تعطیل کنند. این محدودیت قرار است از امروز در این شهر اعمال شود.

هر چند هادی مخملی، رئیس اتاق اصناف مشهد در گفت و گو با ایسنا اعلام کرده که طول مدت اعمال این محدودیت برای اصناف در شهر مشهد ۳ روز خواهد بود اما همین محدودیت موقت هم نشانه آشکاری است دال بر کمبود جدی گاز در کشور. چرا که چنین محدودیتی تا قبل از این در هیچ جای دیگر ایران سابقه نداشته و برای اولین بار است که خبر اعمال آن را می‌شنویم. 

البته رئیس اتاق اصناف مشهد افزوده است: امکان دارد این محدودیت فعالیت تا روزهای شنبه و یکشنبه هفته آینده نیز تمدید شود که البته این مساله نیز بستگی به شرایط جوی خراسان رضوی دارد.

پیشتر در روز ۱۸ دیماه پتروشمی خراسان طی اطلاعیه‌ای اعلام کرده بود که به دلیل تداوم و افزایش برودت هوا شرکت گاز از تاریخ ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۱ اقدام به قطع گاز ورودی به مجتمع کرده که در نتیجه واحدهای آمونیاک و اوره به طور کامل از سرویس خارج شده است. همچنین در موردی دیگر روز ۲۹ آذرماه علی‌اکبر لبافی، رئیس دبیرخانه شورای گفت و گوی دولت و بخش خصوصی خراسان رضوی از زیان هزار میلیارد تومانی فولاد خراسان به دلیل قطع گاز خبر داده بود.

روزنامه خراسان روز ۱۹ دیماه نوشته بود که تنها استان خراسان رضوی روزانه با کمبود حدود ۳۰ میلیون مترمکعب گاز مواجه است. کمبودی که سعی می‌شد از طریق قطع گاز صنایع جبران شود.

حالا اما با دستورالعمل ستاد انرژی استان خراسان رضوی برای تعطیلی اصناف مشهد به نظر می‌رسد شاهد دور جدیدی از اعمال محدودیت‌ها برای مصرف گاز باشیم.

طی ۲ ماه گذشته به منظور تامین گاز مورد نیاز مشترکان خانگی، فرایند قطع گاز صنایع با اولویت صنایع فولادی، پتروشیمی‌ها و کارخانجات سیمان آغاز شد. فرآیندی که در سال گذشته تنها در صنعت فولاد باعث افت ۴۰ درصدی تولید شده بود.

چند روز قبل هم احمد مهدوی ابهری، دبیرکل انجمن صنفی کارفرمایی صنعت پتروشیمی هم اعلام کرد که در سال ۱۴۰۰ تنها ۶۸۰ میلیون دلار بابت عدم النفع ناشی از قطع گاز به پتروشیمی‌ها ضرر وارد شده است.

اینها البته جدای از بحث قطع گاز نیروگاه‌ها و الزام آنها به سوزاندن مازوت به عنوان سوخت جایگزین است که وضعیت آلودگی هوا در برخی کلانشهرها را به حد بحران رسانده است.

آمارهای سال ۱۴۰۰ حاکی از آن است که کشور در زمستان این سال با روزانه ۲۵۰ میلیون مترمکعب کسری گاز مواجه بود. یعنی یک و نیم برابر کل میزان گاز مصرفی کشور ترکیه.

آمارهای بانک جهانی، آژانس بین‌المللی انرژی و وزارت نفت حاکی از این است که روزانه تنها نزدیک ۵۰ میلیون متر مکعب گاز تولیدی کشور در همان مرحله تولید به خاطر عدم نصب تجهیزات جمع‌آوری «گاز همراه» میادین نفت در مشعل‌ها سوزانده و به هدر داده می‌شود.

بر اساس برخی برآوردها ارزش این گاز تلف شده در مرحله تولید سالانه ۲۰ میلیارد دلار و در مرحله انتقال و توزیع حدود ۸ میلیارد دلار است. این البته جدای از ضربه‌ای است که ظرفیت تولید گاز ایران بابت نبود سرمایه‌گذاری لازم به دلیل تحریم‌ها متحمل شده است.

جواد اوجی، وزیر نفت در فروردین ماه گفته بود که صنعت گاز ایران حداقل نیازمند ۸۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری است تا تبدیل به واردکننده گاز نشود.

درباره میزان دقیق کسری گاز در شرایط فعلی هنوز آمار دقیقی اعلام نشده اما از شواهد اینگونه بر می‌آید که احتمال افزایش این کسری را باید جدی گرفت. چرا که در این روزها با اخباری مواجه هستیم که سال قبل کمتر نظیر آنها را می‌شنیدیم. مثلا اخطار قطع گاز ۸۴۰ سازمان و نهاد دولتی، تعطیلی مدارس و حالا دستورالعمل جدید ستاد انرژی استان خراسان رضوی برای اصناف مشهد.

اینها می‌توانند نشانه‌هایی باشند مبنی بر اینکه احتمالا حجم کسری گاز در کشور نسبت به سال گذشته رو به افزایش گذاشته است.

نگرانی مهم از امکان تشدید و توزیع محدودیت فعالیت اصناف در سطح کشور است. افزایش برودت هوا و کاهش ظرفیت تولید گاز کشور چنین احتمالی را دور از ذهن نمی‌کند. آن هم در شرایطی که به طور معمول اوضاع اقتصاد مملکت و کسب و کار اصناف شرایط مطلوبی ندارد و نارضایتی‌های قابل توجهی در میان صنوف مختلف به چشم می‌خورد.

تعطیلی اجباری اصناف در چنین شرایطی هم می‌تواند به رکود بیشتر در کشور دامن بزند و هم نارضایتی‌های تازه‌ای به همراه داشته باشد.