تاکتیک‌های شهرداری شیراز برای تخریب بافت‌تاریخی

به گزارش فراز، مشکلات بافت تاریخی شیراز یکی دو تا نیست. مثلا در بسیاری از مناطق بافت تاریخی شیراز تاسیسات شهری آب و برق و گاز وجود ندارد. یا اینکه در بخش‌هایی هم کوچه‌ها به حدی باریک هستند که امکان تردد خودرو در آنها وجود ندارد. در چنین فضایی بسیاری از املاک متروکه تبدیل به پاتوق معتادان شده‌اند . خلاصه اینکه بافت تاریخی رها شده تا خود تخریب شود.

در این بین نکته این است که کمسیسون ماده ۵ اگرچه تاکید کرده که بافت تاریخی و آثاری که به ثبت ملی رسیده‌اند باید حفظ شوند اما تبصره‌ای قرارداده که قانون را به راحتی بتوان دور زد. بر اساس این تبصره اگر نسبت به یک اثر ثبت ملی شبهه‌ای وجود داشته باشد، شورایی متشکل از نماینده استانداری، نماینده شهرداری، نماینده وزارت مسکن، نماینده آستان قدس رضوی و نماینده میراث فرهنگی باید تشکیل شود و نسبت به آن تصمیم‌گیری شود. تصمیم نمایندگان دیگر مشخص است و در مورد اینکه حتی نماینده معاونت میراث فرهنگی رای به حفظ اثر در میان آثار ملی دهد، تردید وجود دارد. یک رای در مقابل 4 رای افرادی با نگرش تخریب، سودی ندارد.

بافت تاریخی رها سازی شده است

علی هاشمی، کارشناس میراث فرهنگی استان فارس در همین رابطه به «فراز» گفت: «بافت تاریخی طی هفته‌های اخیر تخریب نشده است اما به قولی رهاسازی شده است. رهاسازی به این گونه که شهرداری شیراز تعدادی از خانه‌های بافت تاریخی را از مالکانش خریداری کرده اما به حال خود رها کرده‌است.»

او افزود: «املاک خریداری شده توسط شهرداری و اداره راه و شهرسازی شیراز به حال خود رها شده‌اند و بر اثر باران و طوفان فرسوده می‌شوند، در برخی موارد دچار حریق می‌شوند و برخی از املاک تاریخی نیز تبدیل به پاتوق معتادان شده‌اند. هیچ مسئولی نیز این امر را کتمان نمی‌کند. حتی خبرهای دولتی منتشر می‌شود مبنی بر این‌که بافت تاریخی تبدیل به پاتوق معتادان شده و همسایه‌ها از این امر شاکی هستند.»

هاشمی گفت: «تاسیسات شهری نیز در این محله همسان با دیگر محلات نیست. آب و برق و گاز برای بسیاری از املاک و خانه‌های تاریخی وجود ندارد. مثلا محله بیات به قرن هشتم بازمی‌گردد، این محله هم عصر حافظ شیرازی است اما نه تاسیسات شهری دارد و نه به آن رسیدگی می‌شود.»

به گفته بسیاری از همسایگان و برخی معلمان مدارس نزدیک به بافت تاریخی شیراز در سال‌های گذشته بسیاری از دیوارهای خانه‌های تاریخی فرومی‌ریخت و همواره معلمان با خبر درگذشت شاگردانشان زیر آوار دیوارها مواجه بودند.

این کارشناس میراث فرهنگی گفت: «در بافت تاریخی امکان برق کشی و فراهم کردن تاسیسات شهری وجود دارد اما در برخی از محلات این بافت، تاسیسات شهری وجود ندارد. الان موضوع بر سر این است که املاک خریداری شده به سرعت در حال تخریب هستند. از سویی دیگر اگر شهرداری یا اداره راه و شهرسازی شیراز ملکی را تملک می‌کنند به این معنی نیست که تصور کنند ملک خریداری شده متعلق به آن‌ها بوده و دیگر نیازی به رسیدگی ندارد و اختیار آن‌را دارند که املاک مورد تملک را رها کنند. زمانی که خانه یا بنایی ثبت ملی می‌شود متعلق به همه مردم ایران است و نه فقط مالک آن.»

او افزود: «شهرداری و اداره راه و شهرسازی شیراز املاک را گران‌تر از قیمت واقعی از مالکان خریداری می‌کنند، به دلیل نبود تاسیسات شهری در بافت تاریخی، برخی از مالکان نیز تمایلی به نگه‌داری ملک خود ندارند. اگر ساکن برخی محلات در بافت تاریخی شیراز بیمار شوند، حتی اورژانس نمی‌تواند به آن‌ها رسیدگی کند چراکه برخی کوچه‌ها به حدی باریک هستند که امکان تردد خودرو در آن‌ها وجود ندارد. از سویی دیگر اگر ملکی خریداری می‌شود باید بازسازی شود اما تصور آقایان از بازسازی متفاوت است. می‌گویند تخریب می‌کنیم و به جای آن پاساژ می‌سازیم، پارک می‌سازیم یا پارکینگ احداث می‌کنیم در صورتی که بازسازی به معنای مرمت بنای تاریخی و حفظ آن است نه تخریب آن.»

تبصره‌ای برای تخریب بناهای تاریخی

کمیسیون ماده ۵ اگرچه نسبت به حفاظت بافت تاریخی به ویژه آثار تاریخی ثبت ملی شده تاکید دارد اما تبصره‌ای گذاشته که دورزدن همین قانون را بسیار آسان کرده است.

به گفته هاشمی در کمیسیون ماده ۵ اگرچه نسبت به حفاظت از بافت تاریخی شیراز تاکید شده اما تبصره‌ای در آن وجود دارد که بر اساس آن اگر در مورد بنای ثبت ملی شده شبهه‌ای وجود داشته باشد، نماینده‌ای از شهرداری، نماینده استانداری، نماینده وزارت مسکن، نماینده آستان قدس رضوی و فقط یک نماینده از وزارت میراث فرهنگی شورایی تشکیل داده و نسبت به حفظ یا خروج ملک از ثبت ملی تصمیم‌گیری کنند. حال اگر نماینده معاونت میراث فرهنگی تشخیص دهد که ملک باید در ثبت ملی باقی بماند، با تنها یک رای نمی‌تواند دیگران را راضی کند چراکه دیگر نمایندگان جهت فکری متفاوتی داشته و با تخریب موافق‌تر هستند تا حفظ آثار ملی.