مسموم کردن دانش آموزان، مصداق فساد فی‌الارض!

سینا جهانی

در حالی که دانش‌آموزان مسموم، با تپش قلب، استفراغ، افت شدید سطح اکسیژن خون و احساس بی‌حسی در پاها و دست‌ها از مدارس به بیمارستان منتقل می‌شدند، والدین دانش‌آموزان دیگری در سطح کشور نگران‌تر و نگران‌تر می‌شدند. این اتفاق،‌ روزها است که به طور گسترده در شبکه‌های اجتماعی منعکس شده است. عده‌ای از ابتدا، عمدی بودن حوادث را محرز می دانستند و عده‌ای در فضای مجازی، این را توطئه‌ای تازه از سوی دشمن عنوان می‌کردند. تا اینکه معاون وزیر بهداشت چنین به مساله ورود کرد: «مسمومیت دانش آموزان مدارس قمی ناشی از ترکیبات شیمیایی در دسترس بود و مشخص شد افرادی دوست داشتند که تمامی مدارس، به خصوص مدارس دخترانه تعطیل شوند».

عده‌ای حالا، با توجه به گسترده بودن حادثه و پیامدهایش، تفسیری مبنی بر «تروریستی» بودن آن دارند. حتی تفاسیر قانونی نیز از آن در تعدادی از رسانه‌ها منتشر شده است. «جواد آذری جهرمی»، وزیر پیشین ارتباطات نیز در اظها رنظر اخیرش گفته: «اکنون که عمدی بودن مسمومیت دانش آموزان محرز شده، پیگیری این موضوع باید در ردیف اولویت‌بندی مقابله با اقدامات تروریستی قرار گیرد. روزنامه اینترنتی فراز در این مورد با «هوشنگ پوربابایی»، وکیل و حقوقدان گفت‌وگو کرده است. 

پوربابایی با اشاره به گفته‌های معاون وزیر ارتباطات در این مورد گفت: «مسمومیت اخیر دانش‌آموزان در مدارس، بر اساس صحبت‌های معاون وزیر بهداشت، ظاهرا اقدامات عمدی عده‌ای بوده که در مدارس مختلف مواد میکروبی و یا سمی در هوا منتشر کرده و از این طریق، اقدامات مجرمانه‌ای را علیه تمامیت جسمانی و امنیت جسمی و روانی‌ دانش‌آموزان انجام داده‌اند. از مجموع مواد ۲۸۶ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۹۲، ماده ۶۸۸ و تبصره‌های الحاقی به آن به ویژه تبصره دو در خصوص اقدام علیه بهداشت عمومی یا آلودگی محیط زیست از طریق پخش مواد خارجی به آب یا خاک یا هوا و قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم، این موضوع نه مشمول قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم است و نه موضوع ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی و تبصره‌های ذیل آن؛ بلکه می‌تواند مصداق ماده ۲۸۶ قانون مجازات اسلامی باشد. در این قانون آمده: هرکس به طور گسترده مرتکب جنایت علیه تمامیت جسمانی افراد، جرایم علیه امنیت داخلی و پخش مواد سمی و میکروبی خطرناک گردد به گونه‌ای که موجب اخلال شدید در نظم عمومی کشور، ناامنی یا ورود خسارت عمده به تمامیت جسمانی افراد گردد. مفسد فی الارض محسوب می‌شود».

این حقوقدان با بیان اینکه اقدام اخیر، طبق قانون نمی‌تواند مصداق تروریسم باشد،‌ گفت: «در مقدمه قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم ذکر شده که متهم باید از طریق اموال حاصله مشروع یا غیرمشروع، دست به اقداماتی بزند که اقدامات خرابکارانه محسوب شوند. اقدامات و رفتارهایی که این افراد در مدارس انجام داده‌اند، با عناصر مادی قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم مطابقت ندارد. در بند ۵ بخش پ ماده یک قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم به استفاده یا تهدید به استفاده از سلاحهای هسته‌ای، شیمیایی، میکروبی و زیست‌شناسی اشاره شده است. استناد به این بند از قانون، ناظر به استفاده از سلاح است. البته همین بند را نیز نباید به تنهایی و بدون در نظر گرفتن ماده یک ببینیم. یعنی باید ببینیم هدف قانون‌گذار از تدوین ماده یک چیست و بعد شئون مختلف آن را در ذیل بندهای آن بررسی کنیم. از این جهت، به نظرم اقدامی که در مدارس صورت گرفته، مشمول قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم نیست». 

«هوشنگ پوربابایی»، حوادث اخیر در مدارس چند شهر ایران را مشمول ماده ۲۸۶ قانون مجازات اسلامی دانست. او در این‌باره گفت: «در ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی نیز به فعلی غیرعمدی اشاره شده که علیه بهداشت عمومی صورت بگیرد. مثل اینکه کسی از طریق رهاسازی مواد و پسماندهای بیمارستانی آب آشامیدنی را آلوده کرده و از این طریق به کسی خسارت وارد کند. ماده ۲۸۶ اما، باتوجه به اینکه پخش مواد سمی و میکروبی خطرناک را به عنوان یک عنصر مادی در نظر گرفته و نتیجه را ورود خسارت عمده به تمامیت جسمانی افراد برشمرده، قابل تطبیق‌تر است. البته شرط این است که فعل به طور گسترده انجام گرفته شده باشد. در مورد مسمومیت دانش‌آموزان، من شنیده‌ام که این افراد یا گروه، در قم، بروجرد و اخیرا در جنت‌آباد نیز مرتکب این عمل شده‌اند. اگر این گروه یا فرد، گروه یا فرد واحدی باشد که مرتکب اقدامات گسترده شده‌است، مشمول ماده ۲۸۶ خواهد بود. به طور کلی، در اقدامی که اخیرا در مدارس صورت گرفته، فعل مادی و نتیجه آن که تخریب تمامیت جسمانی است، با ماده ۲۸۶ قانون مجازات اسلامی مطابقت دارد. فقط اگر گستردگی موضوع احراز شود، متهم مشمول مفسد فی‌الارض خواهد شد».