۲ خطر قیمت جدید ارز نیمایی برای بورس

قیمت های پایه از ابتدای ۱۵ فروردین ماه ۱۴۰۲ بر اساس دلار نیمایی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام می‌شود و مقرر شده قیمت‌های پایه به نرخ سابق بازگردد. این اقدامی است که گفته شده با دستور مستقیم رئیس جمهوری صورت می‌گیرد. اسفند ماه گذشته نیز سید احسان خاندوزی، وزیر امور اقتصادی و دارایی گفته بود: دستور رئیس‌جمهور برای کاهش قیمت تمام شده کالاهای وارداتی، مبنای محاسبه حقوق ورودی گمرکی بر مبنای نرخ ارز نیمایی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی محاسبه می‌شود.

این دستورالعمل به گمرک و بانک مرکزی ابلاغ شده است. نکته اینجاست که بسیاری از اجناس به ویژه محصولات پتروشیمی و فلزات بر مبنای نرخ ارز ۴۵ هزار تومانی تعیین شده بودند. یعنی دو برابر رقم اعلام شده برای دلار نیمایی. 

کارشناسان معتقد بودند نزدیک شدن نرخ ارز در بورس به نرخ ارز در بازار آزاد موجب رشد بورس می‌شود، حالا اما با این دستور اخیر فاصله نرخ ارز در بورس و بازار آزاد زیادتر از قبل هم شده است و این سوالات مهمی را ایجاد کرده. از جمله اینکه تصمیم یاد شده چه تاثیری بر بورس خواهد گذاشت. 

نرخ ارز دستوری و تبعات آن

بیشترین تاثیر نرخ ارز دستوری در بورس کالا و کاهش قیمت اجناس در آن است. این امر می‌تواند باعث افزایش دلالی و افزایش قیمت در بازار آزاد شود.

آیزاک سعیدیان، کارشناس اقتصادی و بازار سرمایه در همین رابطه به «فراز» گفت: با تصمیم اخیر بازار بورس اوراق بهادار در میان مدت رشد خواهد کرد. بازار سرمایه به لحاظ ارزشی نسبت به تورم کشور بسیار عقب‌تر است. بسیاری از تحریم‌های کشورمان مربوط به کالاست. از سویی دیگر سهام کالاها نسبت به تورم نقطه به نقطه دچار عقب‌ماندگی شده است. هم اکنون بورس در حال متوازن شدن با تورم بوده و در حال جبران عقب ماندگی است.

او درباره تاثیر نرخ ارز نیمایی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان در اقتصاد و بورس کالا گفت: در کوتاه مدت کاهش قیمت را در بورس کالا در رابطه با بسیاری از کالاها شاهد خواهیم بود.  

سعیدیان افزود: باتوجه به نرخ‌گذاری در بورس کالا افت قیمت را در این بازار شاهد خواهیم بود چرا که نرخ تسعیر ارز تغییر کرده و کاهش می‌یابد. تعیین نرخ ارز نیمایی به صورت دستوری و نه به صورت رقابتی اثرات منفی را به طور کلی در اقتصاد کشور بر جای می‌گذارد. صادرکنندگان باید ارز صادرات را وارد چرخه اقتصاد کنند اما این نرخ تعیین شده صادرکنندگان را دچار سردرگمی می‌کند. بسیاری از صادرکنندگان حاضر نیستند ارز حاصل از صادرات را با نرخ ارز نیمایی تعیین شده وارد کشور کنند.

او پیش بینی کرد: در صورت خودداری صادرکنندگان از بازگرداندن ارز حاصل از صادرات، نرخ ارز در آبان و آذر روند رشد پرشتابی به خود می‌گیرد.

سعیدیان افزود: همچنین قیمت‌ها در بورس کالا کاهش می‌یابد که موجب دو اتفاق می‌شود. نخست این که واسطه‌گران و صادرکنندگان با رانت و ارتباطاتی که دارند در بورس کالا اجناس را خریداری کرده و در خارج از کشور با نرخ ارز آزاد می‌فروشند. بنابراین بورس کالا مکانی برای خرید مصرف کننده نبوده و دلالان در آن به خرید کالا می‌پردازند. سپس در آنسوی مرزها با مابه تفاوت بالایی آن را به صورت قاچاقی یا قانونی می‌فروشند.

این کارشناس اقتصادی افزود: اتفاق دوم این است که صادرکنندگان ارز را وارد چرخه اقتصادی نمی‌کنند و در نتیجه افزایش تورم را شاهد خواهیم بود.

او تاکید کرد: تعیین نرخ ارز به صورت مصنوعی اگرچه در کوتاه مدت افزایش قیمت ارز را کنترل می‌کند اما در میان مدت مشکلات بسیار بیشتری را موجب می‌شود.

اثرات نرخ ارز نیمایی در کوتاه مدت

بازار اوراق بهادار و بورس کالا همواره از اخبار و تصمیمات به طور آنی تاثیر می‌گیرند. اگرچه کارشناسان معتقدند در میان مدت همچنان روند بورس صعودی خواهد بود اما اصلاح بورس در کوتاه مدت برروی روند صعودی بورس تاثیرگذار است. بنابراین حتی اگر در طول سال بورس به رشد خود ادامه دهد، قطعا روند صعودی مورد انتظار را در بورس شاهد نخواهیم بود.