دولت‌های ایران و امریکا هیچ‌گاه بعد از انقلاب، از لحاظ حقوقی دولت‌های متخاصم نبوده‌اند

کامبیز نوروزی، حقوقدان با اشاره به اعلام اتهامات نیلوفر حامدی و الهه محمدی در یادداشتی با عنوان «رد اتهام همکاری با دولت متخاصم آمریکا» در روزنامه اعتماد نوشت: مساله مهم و قابل نقد در اتهامات عنوان شده، این است که دولت امریکا به عنوان متخاصم معرفی شده است. دولت متخاصم دولتی است که طرف جنگ، در حال جنگ یا در آستانه جنگ باشد؛ درحالی که امریکا از نظر حقوقی برای ایران متخاصم نیست و حتی با وجود اختلافات عمیق و گسترده میان ایران و ایالات‌متحده، باز هم این دو کشور در حالت تخاصم با یکدیگر نیستند.

اساسا وجود اختلاف سیاسی میان دو کشور، به معنای مخاصمه آن دو نیست. نکته قابل توجه آنکه چندی پیش در جریان یک پرونده در دادگاه لاهه، بین ایران و امریکا، جمهوری اسلامی به عهدنامه مودت اشاره کرده که از نظر ایران این عهدنامه جاری است. بنا بر این در چنین شرایطی به استناد حقوق بین‌الملل نیز نمی‌توان گفت که این دو کشور در حالت تخاصم قرار دارند.

به یاد دارم که در پرونده برخی متهمان ازجمله روزنامه‌نگاران، همین اتهام همکاری با دولت متخاصم امریکا آمده بود که وقتی مراجع رسمی در این مورد از وزارت امور خارجه که مرجع تشخیص است، استعلام گرفتند، وزارت امور خارجه اعلام کرده بود که امریکا دولت متخاصم نیست.

در هر صورت، نمی‌توان دولت ایران و امریکا را دولت‌های متخاصم شناخت، چراکه هم از لحاظ حقوق بین‌الملل و هم از نظر حقوق داخلی دارای آثار گسترده و مهمی خواهد بود. دولت‌های ایران و امریکا هیچ‌گاه بعد از انقلاب، در حالت دولت‌های متخاصم از لحاظ حقوق نبوده‌اند. در برخی پرونده‌های خاص اتهاماتی از این دست وارد می‌شود که حتی پایه‌های آن هم محل ایراد است که شایسته دستگاه قضایی ایران نیست.

در پایان باید متذکر شد که اگر این اتهام به لحاظ حقوقی به درستی رسیدگی شود، «نیلوفر حامدی» و «الهه محمدی» قطعا از اتهام «همکاری با دولت متحاصم امریکا» مبرا خواهند شد.