با وجود کسری بودجه و تحریم، رشد ارزهای خارجی متوقف نمی‌شود

ابراهیم رئیسی، رئیس جمهوری کشورمان به تازگی گفته است: دبیرخانه‌ای برای تغییر نوع مبادلات ارزی ما تعریف شده تا بند ناف مبادلات ارزی ما از دلار قطع و با ریال انجام شود.  بعد از گفته او قیمت دلار به مرز ۵۵ هزار تومان رسید.

این در حالی است که روز شنبه قیمت دلار ۵۳ هزار و ۳۰۰ تومان بود. هفته قبل قیمت دلار روزانه هزار تومان افزایش داشته است. اما نکته جالب اینجاست که رئیس جمهوری کشورمان تصور می‌کند با حذف دلار از مبادلات ارزی، مشکل افزایش قیمت ارزی رفع می‌شود. از سویی دیگر تمامی ارزهای خارجی روزانه در حال افزایش هستند و این امر تنها به قیمت دلار محدود نمی‌شود. حقیقت این است که ارزش پول رایج کشورمان همواره در حال کاهش است. کسری بودجه، افزایش نقدینگی که منجر به تورم روزافزون در کشور شده است کاهش ارزش پول ملی کشور را به دنبال داشته است.

کسری بودجه ۱۴۰۲

براساس داده‌های منتشر شده از لایحه بودجه سال جاری،  مجموع مصارف این لایحه، ۱۹۸۴ هزار میلیارد تومان است. منابع حاصل از نفت، میعانات و خالص صادرات گاز (با احتساب سهم ۴۰ درصد صندوق توسعه ملی) نیز ۵۵۰ هزار میلیارد تومان پیش‌بینی شده است. درآمد‌های قابل تحقق (تحقق ۱۰۰ درصدی) ۱۰۰۰ هزار میلیارد تومان است. واگذاری شرکت‌ها و فروش اموال (تحقق ۲۳ درصدی) ۵۰ هزار میلیارد تومان درنظر گرفته شده است. براساس این لایحه انتشار اوراق مالی اسلامی (تحقق کامل) ۱۸۵ هزار میلیارد تومان خواهد بود. و بر طبق داده‌های موجود،  بودجه سال جاری با کسری حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان روبه‌رو خواهد شد. درصورت اصرار .بر سیاست اعلامی مبنی بر ایجاد نرخ ارز ترجیحی جدید این ردیف با عدم تحقق بیشتری مواجه شود.

از سویی دیگر نسبت کسری از مجموع منابع عمومی دولت در بودجه سال ۱۴۰۲ حدود ۱۰ درصد است. درحالی که این نسبت در بودجه سال ۱۴۰۱ پیش از مجوز‌های خارج از سقف، حدود ۱۹.۵ درصد بوده است. حتی برای سال‌های قبل از آن نیز درصد بالاتری ثبت شده است.

مشکل اصلی سیاست خارجی است

کارشناسان بر این باورند که تا در سیاست خارجی کشور بر همین پاشنه می‌چرخد، اقتصاد کشور وضعیتی بهتر از اکنون نخواهد داشت.

سجاد بوربور، کارشناس مسائل اقتصادی به «فراز» گفت: نکته مهم این است که اقتصاد کشور به دلاریزه شدن دچار شده است. تمام حوزه‌های اقتصادی کشور وابسته به دلار است. این مساله مربوط به اکنون نیست و از مدت‌ها قبل رخ داده است.

او افزود: فرض محال که دلار را از اقتصاد کشور حذف کنیم، چگونه می‌توانیم ارزهای خارجی دیگر را حذف کنیم؟ مگر ارزهای خارجی دیگر ثابت است؟ آیا مشکل افزایش ارزهای خارجی تنها مربوط به دلار است و دیگر ارزها، یورو، پوند و روپیه ثابت مانده‌اند؟ آدرس اشتباهی ندهیم. دلار هم با ارزهای دیگر در حال رشد است. در واقع مشکل اصلی اینجاست که پول رایج کشورمان هرروز ارزشش را از دست می‌دهد.

کسری بودجه، مقصر افزایش نرخ ارزها

رشد نقدینگی به دلیل کسری بودجه دلیل اصلی تورم بوده و تورم نیز موجب افزایش نرخ ارز در کشور می‌شود.

بوربور تاکید کرد: مشکل اصلی افزایش نرخ ارزهای خارجی ریشه در کسری بودجه دولت دارد. با وجود کسری بودجه ساختاری موجود در کشور نمی‌توانیم متصور باشیم که ارزهای خارجی رشد نکنند. پرسش اصلی اینجاست که چرا ارزش پول رایج کشورمان در حال افت است؟ کسری بودجه موجب شده بانک مرکزی کشور به سمتی حرکت کند که پایه پولی را رشد دهد و این امر موجب ایجاد تورم می‌شود. این گفته رئیسی که مبادلات ارزی ما از دلار قطع شود خنده‌دار است.

او در رابطه با راهکار رفع این مشکلات بیان کرد: دولت باید به اندازه جیبش خرج کند. همچنین باید سیاست خارجی ایران به سمت برود که سرمایه‌گذاران خارجی وارد کشور شوند. زمانی می‌توانیم امیدوار شویم که سیاست خارجی کشور تغییر کند. اولین گام برای بهبود وضعیت کشور و کنترل قیمت ارزها باید تحریم‌ها علیه ایران لغو شوند. تنها راهکار برون رفت از این وضعیت، برجام و FATF است. باید برجام را دوباره احیا کنیم و از لیست سیاه FATF خارج شویم.

بوربور گفت: بانکداری کشور باید به ثبات برسد و به بانکداری جهانی وصل شود. سرمایه‌گذاران خارجی باید احساس امنیت کنند که در ایران سرمایه‌گذاری کنند. با این شرایط تحریم‌ها و وضعیت ایران هیچ سرمایه‌گذار خارجی حاضر نیست در کشورمان سرمایه‌گذاری کند.

او با اشاره به چین و رشد اقتصادی این کشور گفت: چین با ورود سرمایه‌های خارجی رشد کرد. سرمایه‌گذاری خارجی محرک رشد اقتصادی این کشور بود و ایران نیز با ثبات سیاسی و احیای برجام می‌تواند سرمایه گذاران خارجی را جذب کند. دولت خرج‌های بسیاری دارد، یارانه‌های زیادی می‌دهد و باید خرج‌هایش را کم کند.

احیای برجام و تغییر سیاست‌های خارجی

تا زمانی که تحریم‌های اقتصادی علیه کشور برقرار است، اوضاع تورم و نرخ ارزهای خارجی بهتر از این نخواهد شد. از سویی دیگر قرار گرفتن در لیست سیاه FATF نیز به اوضاع نابسامان اقتصادی کشوردامن زده است. بنابراین تا زمانی که از تحریم‌ها خارج نشویم، همچنان شاهد رشد قیمت ارزهای خارجی و کاهش ارز رایج کشور خواهیم بود.