از کمک هزینه گرانی بنزین چه خبر

فراز - در حالی به ۹ سالگی «طرح هدفمندسازی یارانه‌ها» در ۲۸ آذر ماه نزدیک می‌شویم که دولت دوازدهم نیز فاز جدید و پرحاشیه‌ای از این طرح را به مرحله عملیاتی گذاشته است. رقم یارانه ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومانی پرداختی طی ۹ سال گذشته تغییر چندانی نکرده اما دولت از بسته معیشتی جدیدی رونمایی کرده که قرار است کاهش رفاه ۱۸ میلیون خانوار (معادل ۶۰ میلیون نفر) را جبران کند. مرحله سوم این پرداخت‌ها شب گذشته (شنبه دوم آذر ماه) در حالی انجام شد که بسیاری از مردم از عدم واریز این بسته خبر می‌دهند. مردمی که با سه برابر شدن قیمت سوخت، قدرت خرید به مراتب کمتر و رفاه از دست رفته بیشتری نسبت به ۱۰ روز گذشته دارند.

***

از زمانی که حسن روحانی در جمع مردم رفسنجان در رابطه با طرح کمک معیشتی به ۱۸ میلیون خانوار سخن به میان آورد شاید دو هفته بیشتر نگذشته باشد اما تحولات و تصمیمات چنان در این مدت به سرعت اتفاق افتاد که این شائبه را ایجاد می‌کند که همه موارد با برنامه‌ریزی قبلی و نگاه دقیق کارشناسی و با رعایت همه نکات صورت گرفته است. اما آن طور که به نظر می‌رسد چنین نیست.

به ناگاه با افزایش قیمت شبانه بنزین، دغدغه بسیاری از افراد این شده که آیا در زمره افرادی هستند که قرار است در بین دریافت‌کنندگان بسته معیشتی خانوارها قرار بگیرند یا خیر. سه مرحله‌ای شدن باعث شد تا چشم‌ها تا شنبه شب آرامش چندانی نداشته باشند و آنهایی که مبلغ طرح معیشتی به حساب آنان منظور نشد، احتمالا در فکر این هستند که چگونه می‌توانند نام خود را به فهرست دریافت‌کنندگان بیفزایند.

نحوه اعتراض

بر اساس گزارش‌ها، کد دستوری # ۶۳۶۹* جهت اطلاع از وضعیت پرداخت یا عدم پرداخت بسته معیشتی مذکور عنوان شده است. وزارت رفاه در ساعت ۱۱ روز یکشنبه اعلام کرد که تا ساعت ۹ صبح، ۶۰ هزار نفر در این سامانه ثبت‌نام کرده‌اند و ضمن آن که از اپراتور همراه اول امکان ثبت نام وجود ندارد. اگر هم با سایر اپراتورها اقدام به ثبت‌نام شود، اعلام می‌شود که طی ۲۴ ساعت آینده نتیجه به متقاضی اعلام خواهد شد. در واقع همه‌چیز موید آن است که زیرساخت‌ها برای چنین طرح عظیم، مهم و حساسیت‌برانگیزی چندان فراهم نیست.

بررسی میدانی

بر اساس بررسی میدانی خبرنگار «فراز»، مشخص شد بسیاری از افرادی که حتی تا قبل از این یارانه دریافت می‌کردند یا کمک طرح معیشتی خود را دریافت نکرده‌اند یا اطلاعی از واریز آن ندارند. بسیاری از افراد هم ادعا کردند که نه یارانه دریافت می‌کنند و نه کمک هزینه معیشتی برای آنان واریز شده است. البته یکی از افراد تحت پوشش بهزیستی اعلام کرد که کمک هزینه معیشتی را دریافت کرده اما پیرزنی که تحت پوشش کمیته امداد بود از عدم واریز بسته حمایتی دولت خبر داد.

یارانه نقدی یا عدم افزایش قیمت؟

از مردم پرسیده شد در مقایسه با عدم افزایش قیمت، سیاست پرداخت یارانه نقدی را انتخاب می‌کنند؟ به نظر می‌رسند بخش عمده‌ای از مردم بین پرداخت کمک هزینه معیشتی و یا عدم تغییر قیمت بنزین به مورد دوم رای می‌دهند؛ چرا که تجربه پرداخت یارانه نشان می‌دهد که با افزایش قیمت‌ها حتی افزایش دوباره قیمت‌های بنزین یعنی یک بار از ۴۰۰ تومان به ۷۰۰ تومان و بار دیگر نیز از ۷۰۰ به ۱۰۰۰ تومان هیچ تغییری در رقم یارانه ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومانی اتفاق نیفتاد. قیمت‌ها به بهانه هدفمندی یارانه‌ها (افزایش بنزین از ۱۰۰ به ۴۰۰ تومان) بالا رفت اما برای حدود ۹ سال، رقم اسمی یارانه ثابت باقی ماند اما رقم واقعی آن با توجه به نرخ تورم به کمتر از یک‌سوم کاهش پیدا کرد.

نظر کارشناسان

از طرف دیگر باید اذعان داشت که بسیاری از اقتصاددانان مخالف پرداخت نقدی به مردم تحت هر عنوانی چه یارانه و چه طرح معیشتی هستند و با توجه به افزایش تقاضا و عدم جبران در بخش عرضه، آن را زمینه‌ساز افزایش بیشتر نرخ تورم می‌دانند.

«مرتضی عزتی» اقتصاددان و استاد دانشگاه تربیت مدرس معتقد است که پرداخت نقدی اشتباه است و باید درآمد حاصل از افزایش قیمت بنزینی را صرف امور زیربنایی و عمرانی نمود.

«نرسی قربان» کارشناس اقتصاد انرژی نیز به دولت توصیه کرده در طرح بازپرداخت نقدی منابع حاصل از مابه التفاوت قیمت بنزین، بازنگری کند و راهکار پرداخت غیرنقدی را با هدف ممانعت از رشد نقدینگی و افزایش تورم مورد بررسی قرار دهد.

«ایلناز ابراهیمی» عضو هیات علمی پژوهشکده پولی و بانکی، نیز معتقد است پرداخت نقدی دور باطلی است که زنجیری بر پای بودجه دولت می‌نهد. به نظر می‌رسد طیف کارشناسان اقتصادی چندان موافقتی با این‌گونه پرداخت‌ها نداشته باشند و از اساس مخالف پرداخت نقدی هستند.

در مجموع به نظر می‌رسد نه مردم عادی چندان موافق این طرح باشند و نه کارشناسان اقتصادی طرح معیشتی و کمک هزینه پرداختی آن را مناسب می‌دانند. شاید تنها فرد موافق برای این طرح، سیاستگذارانی باشند که به هر بهایی با اجرای این طرح موافقت کردند.