لزوم حضور نیروهای پاسدار صلح ایرانی در سیونیک

مازیار خسروی 

یک: توازن نیروها در قفقاز به گونه‌ای است که  پیش‌بینی نتیجه درگیری جاری ⁧‫قره‌باغ،‬⁩ هوش بالا یا سواد نظامی ویژه‌ نیاز ندارد.

‌دو: ⁧‫پاشینیان‬⁩ فقط ابله و بی‌عرضه است یا هم‌زمان خائن؟ این در نتیجه تفاوتی ایجاد نمی‌کند. این از حوزه تحلیل منافع ملی ایران خارج و کار تاریخ‌نگاران ارمنی است.

سه: به نظر می‌رسد باکو برای کاهش احتمال و پرهیز از مواجه شدن با پیامدهای مداخله ایران، ⁧‫قره‌باغ‬⁩ کوهستانی/آرتساخ را در شمال به عنوان میدان نبرد انتخاب کرده است. هدف راهبردی اما همچنان اشغال ⁧‫سیونیک‬⁩ و دسترسی به ⁧‫نخجوان‬⁩ از سمت جنوب غربی و از آنجا به ترکیه است.

چهار: حمله در شمال، هدف راهبردی در جنوب را چگونه محقق می‌کند؟ باکو امیدوار است این مهم، پس از شلیک آخرین گلوله و برقراری آتش‌بس، و از راه چانه‌زنی‌ها سر میز مذاکره به دست بیاید؛ چشم‌پوشی از پیش‌روی بیش‌تر در شمال و آرتساخ در ازای گرفتن امتیاز در ⁧‫سیونیک‬⁩ و کرانه ⁧‫ارس‬.

پنجم: از نگاه باکو، اگر ارمنستان پس از شکست در ⁧‫آرتساخ‬⁩، سر میز مذاکره و به صورت «خودجوش» کرانه شمالی ⁧‫ارس‬⁩ را واگذار کند، راه برای دور زدن خط‌قرمز اعلامی ایران هموار خواهد شد: تغییر در جغرافیای سیاسی، دسترسی زمینی به ⁧‫نخجوان‬⁩ و از آنجا ترکیه، بدون روبرو شدن با خطر درگیری با ایران...

ششم: برهم‌ زدن این سناریو بسیار دشوار است؛ چرخش به غرب ⁧‫پاشینیان‬⁩ به ویژه موضع‌گیری او در جنگ اوکراین، انگیزه روسیه برای کمک به ایروان را نابود یا بسیار کاهش داده. پیروزی ⁧‫اردوغان‬⁩ در انتخابات، عطش آنکارا برای جاه‌طلبی‌های ژئوپلیتیک را افزون کرده. غرب هم مداخله موثر نخواهد کرد.

هفتم: تنها گزینه عملی و در دسترس ایران، عبور از ⁧‫ارس‬⁩ و ورود به ⁧‫سیونیک‬⁩ در قالب یک نیروی پاسدار صلح است. آنجا به تصریح جهانی، بخشی از خاک ارمنستان است و اعتراض باکو‌، آنکارا یا هر کشور دیگر به این اقدام از نظر حقوق بین‌الملل مسموع نیست‌. تنها باید رضایت ایروان را جلب کرد.

هشتم: شاید این گزینه در نگاه نخست بلندپروازانه و حتا ماجراحویانه به نظر برسد اما سنجش و سبک و سنگین کردن پیامدهای سایر گزینه‌ها _از جمله انفعال _ نشان می‌دهد عملی‌ترین و کم‌ ریسک‌ترین گزینه است. از یاد نبریم که بسته‌شدن مرز ارمنستان، تکمیل آخرین حلقه محاصره ژئوپلتیک ایران است.

نهم: عبور از ⁧‫ارس‬⁩ و برعهده گرفتن مسوولیت پاسداری از صلح در ⁧‫سیونیک‬⁩ الزامی راهبردی و تن زدن از آن، نابخشودنی است. ترکیه هم‌اکنون بدون مجوز دولت‌های عراق و سوریه، بخش‌هایی از شمال این کشورها را با بهانه‌های واهی اشغال کرده. اگر اعتراض کرد، روی میز بکوبید و همین را به یادش بیاورید.